Bỏ qua điều hướng
•

Có nên cho sách vào ngăn đá để diệt côn trùng?

Có nên cho sách vào ngăn đá để diệt côn trùng?
Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

Sách cũ có thể chứa côn trùng hoặc nấm mốc. Đông lạnh là một cách xử lý côn trùng, nhưng cần thực hiện đúng cách để bảo vệ sách.

- Ảnh 1.

Đông lạnh là một trong những cách xử lý côn trùng có thể xuất hiện trong sách cũ - Ảnh: The New York Times

Theo The New York Times, tác giả Martine Thompson giới thiệu phương pháp cho sách vào ngăn đá để xử lý côn trùng. Cách làm này được Logan Spurgeon, tác giả hai cuốn Hinterland và Sourwood, áp dụng sau khi ông mua một số cuốn sách cũ có mùi khó chịu.

Kristi Westberg, quyền trưởng bộ phận bảo quản và phục chế tại Thư viện, Bảo tàng Nghệ thuật và Vườn Huntington ở California (Mỹ), xác nhận đông lạnh là biện pháp hiệu quả để xử lý côn trùng trong sách.

Cho sách vào ngăn đá thế nào?

Trước khi đông lạnh, cần đặt sách trong túi kín để tránh côn trùng tiếp xúc với thực phẩm và hạn chế hơi nước đọng lên sách khi rã đông.

Theo Kristi Westberg, nên để sách trong ngăn đá ít nhất ba ngày, có thể kéo dài đến sáu ngày. Với sách bị côn trùng xâm nhập nghiêm trọng, có thể cần thực hiện thêm một đợt vì trứng của một số loài vẫn có thể sống sót sau lần xử lý đầu tiên.

Tuy nhiên, đông lạnh chỉ giúp xử lý côn trùng, không giải quyết nguyên nhân khiến chúng xuất hiện. Nếu sách tiếp tục được cất ở nơi ẩm thấp, côn trùng vẫn có thể quay trở lại.

Tránh cất sách ở nơi ẩm thấp

Độ ẩm cao tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển và một số loại côn trùng sinh sống. Vì vậy, Kristi Westberg khuyên không nên cất sách ở gác mái, tầng hầm hoặc nhà để xe, nơi nhiệt độ và độ ẩm thường xuyên thay đổi.

Thay vào đó, nên bảo quản sách ở môi trường ổn định, với nhiệt độ khoảng 15,5-25 độ C và độ ẩm từ 40-60%.

Với những cuốn sách quý hoặc có giá trị kỷ niệm, người đọc có thể đặt chúng trong hộp bảo quản. Theo Jeff Peachey, chuyên gia phục chế sách tại New York (Mỹ), cách này giúp hạn chế ánh sáng, giảm tác động của môi trường và bảo vệ sách khỏi va chạm.

Kiểm tra sách cũ trước khi mua

Sách có dấu hiệu đổi màu bất thường, giấy phồng, các trang dính vào nhau hoặc xuất hiện đốm nghi nấm mốc cần được kiểm tra kỹ. Mùi ẩm mốc cũng là dấu hiệu đáng lưu ý, đặc biệt khi đi kèm vết ố hoặc dấu hiệu sách từng tiếp xúc với nước. Tuy nhiên, mùi sách cũ không đồng nghĩa với việc sách đã bị nấm mốc.

Mike Savage, người phụ trách chất lượng tại hiệu sách Housing Works Bookstore ở New York, cho biết những cuốn sách quyên góp bị hư hại rõ rệt do nước hoặc nấm mốc sẽ được chuyển đi tái chế thay vì đưa lên kệ bán.

Nếu sách có mùi ẩm mốc rõ rệt, người đọc nên để riêng và kiểm tra trước khi đặt cạnh những cuốn khác. Bên cạnh việc xử lý côn trùng, giữ sách ở nơi khô ráo và kiểm tra sách cũ trước khi mua là những cách đơn giản giúp hạn chế hư hại.

- Ảnh 2.Nhà xuất bản công khai phản đối AI, nhưng vẫn âm thầm sử dụng

Các nhà xuất bản lớn tại Mỹ ngày càng dùng AI trong quy trình làm sách, làm dấy lên lo ngại về bản quyền và nguy cơ mất việc.

Phương pháp đặt sách vào ngăn đá tủ lạnh được chuyên gia bảo quản Kristi Westberg tại Thư viện Huntington xác nhận là giải pháp can thiệp hiệu quả để tiêu diệt côn trùng trong sách cũ. Quy trình này đòi hỏi ấn phẩm phải được bọc kín hoàn toàn trong túi nhựa chuyên dụng nhằm ngăn tiếp xúc thực phẩm và chống ngưng tụ hơi ẩm lúc rã đông. Sách cần được giữ lạnh liên tục từ ba đến sáu ngày, thậm chí lặp lại chu kỳ xử lý đối với những trường hợp ấu trùng hoặc trứng côn trùng có khả năng đề kháng cao. Tuy nhiên, giới chuyên môn lưu ý rằng việc cấp đông chỉ giải quyết triệu chứng phát sinh tức thời chứ không loại trừ được mầm mống môi trường. Nếu sách tiếp tục bị lưu trữ tại khu vực có độ ẩm bất ổn định như tầng hầm hay gác mái, côn trùng và nấm mốc sẽ nhanh chóng tái sinh. Chuyên gia phục chế Jeff Peachey khuyến nghị người sưu tầm duy trì môi trường bảo quản tối ưu ở nền nhiệt 15,5 đến 25 độ C cùng độ ẩm kiểm soát chặt chẽ từ 40% đến 60%. Khâu thẩm định trước khi tiếp nhận nguồn sách cũ cũng đóng vai trò quyết định trong việc ngăn chặn rủi ro lây lan diện rộng. Đại diện hiệu sách Housing Works Bookstore, ông Mike Savage, nhấn mạnh độc giả cần cách ly và kiểm tra nghiêm ngặt những cuốn sách xuất hiện dấu hiệu phồng rộp, trang dính hoặc có mùi ẩm mốc rõ rệt. Việc chủ động rà soát kết hợp bảo quản đúng quy chuẩn kỹ thuật sẽ bảo vệ trọn vẹn tuổi thọ cho các ấn phẩm giá trị.
amung