Cơ phó trên chuyến bay FZ1073 của hãng hàng không flydubai đã tấn công cơ trưởng người Ấn Độ Smit Machchhar khi đang trên hành trình từ Dubai tới Tel Aviv, Israel ngày 30/9, nhằm chiếm quyền điều khiển máy bay.
Sau khi bị hành khách khống chế, cơ phó này được chuyển cho giới chức Arab Saudi, nơi máy bay hạ cánh khẩn, để điều tra. Anh ta sau đó được di lý đến UAE để điều tra kỹ lưỡng hơn về động cơ gây ra vụ tấn công.
Al Arabiya, tờ báo uy tín hàng đầu Arab Saudi, dẫn lời các điều tra viên cho biết cơ phó là Hamam al Hamami, 29 tuổi, mang quốc tịch Oman. Các hãng tin hàng đầu của Mỹ và Israel cũng xác nhận thông tin này và quá khứ của Hamami dần được hé lộ.
Từng liên quan chủ nghĩa cực đoan
Hamami sinh ra tại UAE, trong gia đình có cha là người Oman và mẹ là người Syria. Dù mang quốc tịch Oman, Hamami sống nhiều năm tại UAE và từng nhiều lần tới Syria, địa bàn hoạt động của các tổ chức Hồi giáo cực đoan như al-Qaeda hay phiến quân Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.
The Jerusalem Post dẫn các nguồn tin thân cận với cuộc điều tra cho hay cơ phó này không có quốc tịch thứ hai. Anh ta từng làm việc trong thời gian ngắn cho hãng hàng không quốc gia Oman Air và tham gia khóa đào tạo phi công mới tại đây.
Hình ảnh được đăng trên tài khoản mạng xã hội của Hamam al Hammami. Ảnh: News9
Các nguồn tin cho biết giới chức Oman đã phát hiện Hamami truy cập các trang web cực đoan trong quá trình đào tạo phi công. Hãng Oman Air sau đó chuyển anh ta sang làm công việc văn phòng.
Một tài khoản LinkedIn mang tên Hamam al Hamami đề cập rằng anh ta từng làm việc tại hãng Oman Air trong 7 năm, nghỉ việc vào tháng 2/2025, trước khi gia nhập Royal Air Maroc vào tháng 6/2025 và rời đi vào tháng 1/ 2026.
Đáng chú ý là trang này không hề đề cập đến khoảng thời gian anh ta làm việc tại flydubai. Một nguồn tin đã xác nhận với CNN rằng hồ sơ này là của cơ phó.
Những thông tin này được tiết lộ sau khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết nghi phạm được cho là đã trải qua quá trình "tẩy não theo tư tưởng Hồi giáo cực đoan".
Quan chức Israel nói với CNN rằng Hamami mới làm việc cho flydubai được 8 tháng. Hiện chưa rõ hãng hàng không này có nắm được quá khứ liên quan đến tư tưởng cực đoan của Hamami trong thời gian làm việc tại Oman Air hay không.
Các bài đăng trên LinkedIn và Instagram
Hồ sơ LinkedIn của Hamami chỉ có hai bài viết được đăng liên tiếp vào ngày 30/9, khoảng 9 giờ sau sự cố. Hiện vẫn chưa rõ ai là người đã đăng các bài viết đó hay liệu chúng đã được lên lịch đăng từ trước hay không.
Bài đăng đầu tiên gồm loạt video ngắn được quay bên trong buồng lái của một máy bay Boeing 737 MAX. Chiếc máy bay phải chuyển hướng đến Arab Saudi trong vụ tấn công ngày 30/9 là dòng 737 MAX 8 của hãng flydubai. Người quay video đã zoom vào một chiếc máy bay thuộc hãng hàng không Israel El Al.
Israel công bố video cảnh hỗn loạn trên máy bay flydubai sau khi cơ trưởng bị tấn công
Cảnh hỗn loạn trên máy bay flydubai trong vụ tấn công ngày 30/9. Video: Channel 12
Theo CNN, trong video đó, màn hình buồng lái hiển thị số hiệu chuyến bay OMA624 và ngày tháng là 11/10/2023. Số hiệu chuyến bay này tương ứng với chuyến bay thường từ Dubai đến Muscat, và mốc thời gian trùng khớp với giai đoạn Hamami làm việc tại hãng Oman Air.
Các video khác cho thấy nhiều máy bay của hãng El Al, cũng như một chiếc từ hãng hàng không Arkia của Israel.
Điều đáng lo ngại là video kết thúc bằng bức ảnh của Ayman al Zawahiri, kẻ lãnh đạo tổ chức khủng bố al-Qaeda sau cái chết của ông trùm Osama bin Laden. Video cũng có bức ảnh của Humam Khalil Abu-Mulal al-Balawi, kẻ đã sát hại 9 người, gồm 7 sĩ quan và nhà thầu tình báo CIA của Mỹ, trong một vụ đánh bom liều chết vào năm 2009, và là kẻ trung thành với al-Qaeda.
Bài đăng thứ hai sử dụng hình ảnh do AI tạo, mô tả ba địa điểm linh thiêng nhất của đạo Hồi ở Mecca, Medina và Jerusalem, nối với nhau bằng một vệt sáng liên tục.
Bài đăng này còn có một bài thơ mang giọng điệu thách thức, nói về việc không chấp nhận sự nhục nhã, không sợ cái chết và bảo vệ phẩm giá.
Hamami dường như cũng đã đăng hai video tương tự vào cùng khoảng thời gian trên tài khoản Instagram mang tên mình. Cả hai tài khoản này đều đã bị khóa, khi giới chức UAE và Israel điều tra hoạt động trực tuyến của cơ phó.
Những câu hỏi về động cơ gây án
Hamami được cho là từng nhiều lần bày tỏ sự ủng hộ đối với Palestine và thái độ thù địch với Israel. Kênh i24 News, dẫn nguồn tin từ UAE, cho biết giới chức đã tìm thấy nhiều tờ rơi, ấn phẩm thể hiện lập trường này trong hành lý của Hamami.
Các điều tra viên đang xem xét những tài liệu đó khi tìm hiểu động cơ gây án của cơ phó.
"Bức tranh đang dần trở nên rõ ràng hơn. Kẻ tấn công đã trải qua quá trình cực đoan hóa theo tư tưởng Hồi giáo cực đoan. Anh ta lên máy bay với ý định lái phi cơ cùng toàn bộ hành khách đâm xuống đất. Chúng tôi đang điều tra xem liệu anh ta có nhận lệnh của ai hay không", Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói ngày 2/10.
Hình ảnh cơ phó trong tình trạng bị thương và bị trói sau khi tấn công cơ trưởng ngày 30/9. Ảnh: East2West
Thủ tướng Netanyahu nhận định với đài CBS News hôm 30/9 rằng sự việc trông "giống như một vụ tấn công tự sát", bởi các nhân chứng nói rằng cơ phó đã cố tình phá hoại thiết bị điều khiển của máy bay. Sau khi bị hành khách khống chế, cơ phó hét lên rằng "giết tôi đi", ông Netanyahu cho hay.
Ông Israel Katz, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, gọi sự việc là "vụ tấn công khủng bố kiểu jihad bất thành" và gọi cơ phó là "tên khủng bố". Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng cơ phó có thể có liên hệ với Iran, "dựa trên những gì tôi nghe được".
Một quan chức an ninh Israel nói với CBS News rằng giới chức đang điều tra khả năng sự việc có thể là âm mưu tấn công khủng bố kiểu 11/9 ở Mỹ, đồng thời cũng đang làm rõ liệu nghi phạm có hành động một mình hay không.
Truyền thông cũng đang đặt câu hỏi về việc làm thế nào Hamami lại được phép ngồi trong buồng lái chuyến bay tới Tel Aviv dù mang quốc tịch Oman. Oman không công nhận Israel và không có quan hệ ngoại giao với nước này, nên các phi công mang quốc tịch Oman không được phép điều khiển máy bay tới Israel.
Một quan chức Israel nói với CNN rằng một số cơ quan, bao gồm Shin Bet, Mossad, quân đội và Bộ Giao thông Vận tải, đang điều tra cách mà Hamami trở thành cơ phó trên chuyến bay.
Thanh Tâm (Theo CBS News, First Post, Times of India)