Sổ hồng hiện nay có kèm mã QR ghi nhận thông tin các đồng sở hữu, sử dụng nhà đất - Ảnh: ÁI NHÂN
Liên quan việc cấp sổ đỏ cho hộ gia đình, dự thảo đề xuất quy định một thửa đất có nhiều người cùng sử dụng, nhiều người cùng sở hữu tài sản gắn liền với đất hoặc thuộc quyền sử dụng đất của hộ gia đình thì giấy chứng nhận phải thể hiện tên của các thành viên có chung quyền.
Dư luận đang thắc mắc việc cấp sổ hồng cho hộ gia đình sẽ cấp như thế nào? Và việc ghi tên tất cả các thành viên có làm "quá tải" cho sổ hồng?
Sổ hồng cấp cho hộ gia đình là cấp cho ai?
Trao đổi với Tuổi Trẻ, luật sư Nguyễn Hải Long - Đoàn luật sư TP.HCM - cho hay theo quy định pháp luật đất đai, hộ gia đình sử dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; nhận chuyển quyền sử dụng đất.
Luật Đất đai qua các thời kỳ năm 1987, 1993, 2003, 2013 có ghi nhận hộ gia đình là chủ thể có quyền sử dụng đất (chủ yếu là các loại đất nông nghiệp) thông qua việc được giao, cho thuê đất, nhận thừa kế, nhận chuyển nhượng và được ghi trên giấy chứng nhận (sổ hồng).
Theo quy định đó, các sổ hồng được cấp cho hộ gia đình sẽ mang tên đại diện hộ gia đình.
Vì sao không còn gọi là sổ đỏ, mà chỉ là sổ hồng?
Trước đây liên quan đến giấy chứng nhận về nhà đất có nhiều màu, trắng (giấy cũ), đỏ (chủ yếu cấp cho đất nông nghiệp, hồng (cho nhà, căn hộ). Tuy nhiên từ Luật Đất đai 2024, đã thống nhất chỉ còn một màu hồng, vì thế gọi chung là sổ hồng.
Tuy nhiên Luật Đất đai 2024 không còn ghi nhận chủ thể hộ gia đình đứng tên trên sổ hồng nữa, tức là không còn cấp sổ hồng mới cho hộ gia đình. Luật Đất đai hiện hành đã thay đổi theo hướng cá nhân hóa chủ thể sử dụng đất và được cấp sổ.
"Việc không cấp sổ hồng mới ghi hộ gia đình không đồng nghĩa với việc quyền lợi sử dụng đất của các thành viên bị mất đi. Mà các thành viên cùng sở hữu, cùng có quyền sử dụng đất sẽ được ghi tên tất cả trên sổ hồng.
Ví dụ trước đây sổ hồng cấp cho hộ gia đình sẽ ghi là cấp cho hộ ông/bà Nguyễn Văn A là chủ hộ. Nay hộ gia đình khi thực hiện thủ tục đổi sổ khi chia tách đất, thực hiện di sản - thừa kế, mua bán, thì sổ hồng sẽ ghi nhận cấp cho đầy đủ những thành viên sử dụng đất của hộ...", luật sư Hải Long nói.
Một công chứng viên ở TP.HCM cho hay khi hộ gia đình thực hiện các thủ tục như mua bán, thừa kế quyền sử dụng đất thì công chứng viên sẽ yêu cầu có văn bản xác nhận về các thành viên có quyền sử dụng đất của hộ gia đình. Việc này nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của tất cả các thành viên. Văn bản do cơ quan công an xác định.
"Ví dụ năm 2000 hộ ông Nguyễn Văn A được cấp sổ hồng quyền sử dụng đất 2.000m2. Đến nay hộ ông A muốn bán thửa đất trên thì phòng công chứng yêu cầu cung cấp văn bản xác định các thành viên thuộc hộ ông A vào thời điểm năm 2000 gồm những ai trước khi thực hiện các thủ tục liên quan...", vị công chứng viên nói.
Các thành viên cùng sở hữu, cùng có quyền sử dụng đất sẽ được ghi nhận đầy đủ vào sổ hồng - Ảnh: ÁI NHÂN
Hộ gia đình có nhiều người thì ghi tên sổ hồng ra sao?
Về băn khoăn việc ghi tên tất cả các thành viên của hộ gia đình sẽ "quá tải", sổ hồng không đủ chỗ để ghi nhận, luật sư Hải Long cho rằng việc này gần như không xảy ra trên thực tế.
Thực tế các hộ gia đình được cấp sổ hồng qua các thời kỳ pháp luật đất đai thay đổi thì chỉ ghi tên chủ hộ gồm 1 người hoặc 2 vợ chồng đại diện hộ.
Khi hộ gia đình đó có nhu cầu để lại thừa kế thửa đất, chuyển nhượng làm phát sinh thủ tục đổi sổ hồng thì các cơ quan liên quan mới xác định các thành viên tại thời điểm cấp sổ cho hộ gia đình gồm những ai để bảo đảm quyền lợi cho tất cả.
"Cần lưu ý việc cấp sổ hồng cho hộ gia đình phải tính tại thời điểm cấp sổ. Ví dụ năm 1995 hộ vợ chồng bà B được cấp sổ hồng.
Đến nay hộ vợ chồng bà B đi đổi sổ mới thì phải chuyển sang ghi tên tất cả các thành viên trong hộ và điều này không có nghĩa là cơ quan nhà nước sẽ ghi nhận hết tất cả các con, cháu thuộc hàng thừa kế của vợ chồng bà B vào sổ mới.
Cơ quan nhà nước sẽ xác định năm 1995 hộ vợ chồng bà B gồm những ai để ghi. Như vậy số lượng thành viên hộ có quyền sử dụng đất không quá nhiều để gây ra quá tải sổ hồng...", luật sư Hải Long nói.
Một cán bộ Văn phòng Đăng ký đất đai TP.HCM cho hay tại thành phố, hộ gia đình là chủ sử dụng đất không nhiều như ở các tỉnh, nên việc cấp đổi/cấp mới sổ hồng cho hộ gia đình không quá nhiều.
Khi triển khai các dự án hạ tầng, bồi thường giải phóng mặt bằng đối với diện tích đất nông nghiệp nếu có trường hợp chủ sử dụng là hộ gia đình, đa phần là tồn lưu từ nhiều thời kỳ sử dụng đất trước đây.
"Thực tế khi cấp sổ hồng cho nhiều thành viên cùng hộ gia đình, cơ quan cấp sổ sẽ cấp sổ chung ghi tên đầy đủ các thành viên hoặc chỉ ghi tên người đồng sở hữu đại diện cho tất cả các thành viên do họ tự thỏa thuận.
Đối với trường hợp ghi tên tất cả các thành viên thì trước đây sổ hồng gồm 4 trang, tên các thành viên sẽ được ghi nhận đủ.
Còn hiện nay sổ hồng có 2 trang và kèm theo mã QR thì cơ quan cấp sổ sẽ ghi tên người đồng sở hữu, đại diện hộ, còn tất cả các thành viên khác thì quét mã QR trên sổ sẽ có đủ thông tin.
Sổ hồng sẽ cấp thành 1 bản giao cho người đại diện hoặc cấp thành nhiều bản giao cho từng thành viên theo nhu cầu", vị cán bộ thông tin.
Sổ đỏ phải mang tên người, không phải tên hộĐề xuất lấy việc ghi đầy đủ tên những người có chung quyền sử dụng đất trên sổ đỏ làm nguyên tắc trong dự thảo Luật Đất đai (bản phát hành ngày 28-9) là một bước tiến.