Theo ông Thịnh, ở trường phổ thông về cơ bản có các khoản thu gồm: học phí, các khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục và các khoản tài trợ của tổ chức, cá nhân cho cơ sở giáo dục.
Trong đó, học phí thực hiện theo quy định của Chính phủ. Đối với các khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục, UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quy định cụ thể danh mục, mức thu và cơ chế quản lý thu, chi. Các cơ sở giáo dục phải căn cứ quy định của địa phương để thực hiện, không được tự đặt ra khoản thu ngoài quy định.
Do đó, khoản thu không nằm trong danh mục cơ quan thẩm quyền cho phép, mức thu không đúng quy định, cần xem xét.
Ông lấy ví dụ, ở Thành phố HCM quy định mức thu các khoản như: ăn uống, bán trú, đưa đón học sinh, công nghệ và học tập số, hoạt động ngoại khóa, kỹ năng sống, học bơi, sử dụng máy lạnh...
Các khoản trong danh mục không được thu vượt quá mức trần và có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh.
Ông Thịnh cho biết, năm học này, Bộ GD&ĐT yêu cầu các Sở GD&ĐT, UBND cấp xã, hiệu trưởng các trường mầm non, phổ thông công khai số điện thoại tiếp nhận phản ánh về lạm thu, tổ chức dạy thêm không đúng quy định
Bộ GD&ĐT cũng tiếp nhận thông tin phản ánh. Tính đến nay, Bộ đã tiếp nhận khoảng 30 phản ánh, kiến nghị của cá nhân liên quan đến lạm thu. Những nội dung thuộc thẩm quyền địa phương được phân loại, chuyển đến cơ quan có thẩm quyền để rà soát, xác minh và xử lý.
Về quy định, trách nhiệm và thẩm quyền của các bên, theo Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, hằng năm Bộ GD&ĐT đều có văn bản hướng dẫn các khoản thu đầu năm học, yêu cầu địa phương chỉ đạo các trường thu đúng quy định, thực hiện công khai và tăng cường kiểm tra, giám sát.
Năm học này, Bộ GD&ĐT tiếp tục yêu cầu công khai các khoản thu, chi và số điện thoại tiếp nhận phản ánh về lạm thu. Các địa phương phải kiểm tra, giám sát và báo cáo về Bộ tình hình lạm thu cũng như kết quả xử lý.
Qua kiểm tra, Bộ GD&ĐT đánh giá, việc thực hiện giữa các địa phương chưa đồng đều. Có nơi triển khai, kiểm tra, công khai thông tin sớm, nhưng cũng có nơi thực hiện chậm.
“Do đó, vấn đề không chỉ nằm ở việc đã có quy định hay chưa mà quan trọng là khâu tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát và xử lý tại cơ sở, địa phương”, ông Thịnh nói.
Về khoản thu tự nguyện, theo ông Thịnh, nếu khoản thu thực sự tự nguyện, đúng mục đích, đúng thẩm quyền và được công khai thì pháp luật có quy định để thực hiện. Còn nếu lợi dụng danh nghĩa tự nguyện để ép buộc học sinh, phụ huynh đóng góp hoặc đặt ra khoản thu ngoài danh mục được phép thì phải kiểm tra và xử lý.
Đầu năm học, Bộ GD&ĐT đã thành lập 4 đoàn kiểm tra việc sắp xếp mạng lưới trường, lớp, chuẩn bị năm học mới, trong đó có nội dung kiểm tra việc thực hiện các quy định về thu, chi và tình trạng lạm thu.
Bộ GD&ĐT yêu cầu các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố tổng hợp, báo cáo thống kê tình hình thực hiện các khoản thu và xử lý vi phạm lạm thu trước ngày 30/9.