Cung ứng sách giáo khoa như mặt hàng thiết yếu, không đặt nặng lợi nhuận

Tại cuộc họp chiều 9/9 về tình hình in, phát hành và cung ứng sách giáo khoa năm học 2026-2027, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu xem sách giáo khoa là mặt hàng thiết yếu. Theo Phó Thủ tướng, việc một số nơi chưa đủ sách cho học sinh cho thấy nhiều khâu vẫn bất cập, từ dự báo nhu cầu, đặt hàng, sản xuất đến dự trữ, điều phối và phân phối. Ông nhấn mạnh mục tiêu quan trọng nhất là đưa sách đến học sinh kịp thời, đầy đủ, với giá cả được Nhà nước quản lý chặt chẽ, thay vì đặt nặng yếu tố lợi nhuận. Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan liên quan làm rõ toàn bộ quy trình đưa sách giáo khoa ra thị trường, đặc biệt là khả năng phục vụ học sinh tại vùng sâu, vùng xa. Nội dung rà soát cũng bao gồm trách nhiệm của các đại lý, cơ cấu giá sách, cùng cơ chế mua sắm và đấu thầu tài sản công đối với mặt hàng đặc thù này. Những yêu cầu trên được đưa ra trong bối cảnh phụ huynh, học sinh tại một số địa phương gặp khó khăn khi tìm mua sách, dù năm học mới đã bắt đầu. Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chủ trì, phối hợp với các địa phương, đồng thời chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam xác định chính xác nơi thiếu và nơi còn tồn sách. Từ kết quả rà soát, các đơn vị phải tổ chức in bổ sung, điều chuyển và cung ứng nhanh chóng, bảo đảm mọi học sinh có đủ sách, không làm ảnh hưởng việc dạy học. Phó Thủ tướng yêu cầu công khai các điểm bán còn hàng, số điện thoại hoặc hotline, kênh đặt hàng trực tuyến, cùng địa chỉ khai thác sách giáo khoa và tài liệu điện tử. Thông tin này cần được phổ biến rõ ràng để phụ huynh, học sinh chủ động tìm mua hoặc tiếp cận tài liệu, nhất là tại những địa bàn đang thiếu sách cục bộ. Một Tổ công tác phản ứng nhanh cũng được yêu cầu thành lập, kèm bộ phận thường trực 24/7 tiếp nhận phản ánh và điều phối sách tới từng điểm nóng. Số điện thoại liên hệ phải được công khai để người dân phản ánh tình trạng thiếu sách, qua đó giúp cơ quan chức năng xử lý nhanh những vướng mắc phát sinh. Bộ Giáo dục và Đào tạo đồng thời phải rà soát toàn diện công tác quản lý Nhà nước, từ xác định nhu cầu đến sản xuất, dự trữ, phát hành, phân phối và giám sát. Việc đánh giá cần làm rõ hiệu quả mạng lưới phát hành, phương thức phân phối và khả năng điều chuyển sách giữa các địa phương khi nơi này thiếu, nơi khác còn dư. Cơ quan này được yêu cầu xây dựng phương án dự phòng hợp lý, không để việc sản xuất và cung ứng phụ thuộc hoàn toàn vào số lượng đặt mua của các đơn vị trung gian. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phải khẩn trương kiểm tra toàn bộ hệ thống đại lý và đơn vị phát hành trung gian, nhằm nhận diện những điểm nghẽn trong quá trình đưa sách đến trường học. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Công Thương cùng các cơ quan liên quan để đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý sản xuất, dự trữ và phát hành. Các cơ quan cũng phải rà soát cơ chế quản lý giá, làm rõ từng yếu tố hình thành giá, bảo đảm sách giáo khoa được định giá công khai, minh bạch, hợp lý. Phó Thủ tướng yêu cầu tiết giảm tối đa những chi phí trung gian không cần thiết, qua đó hạn chế gánh nặng tài chính đối với gia đình học sinh. Bộ Công Thương được giao chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra hoạt động kinh doanh sách giáo khoa tại các đại lý, đồng thời báo cáo kịp thời với Chính phủ và Thủ tướng. Cơ quan chức năng cũng phải rà soát vấn đề cạnh tranh trong hệ thống phân phối, xử lý theo thẩm quyền nếu phát hiện hành vi hạn chế cạnh tranh hoặc vi phạm pháp luật. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phải kiểm tra đến từng cơ sở giáo dục, không để học sinh thiếu sách, đồng thời phối hợp vận chuyển và điều chuyển khi cần thiết. Các địa phương chịu trách nhiệm tổng hợp chính xác nhu cầu sách giáo khoa trên địa bàn, gửi Bộ Giáo dục và Đào tạo, giúp việc lập kế hoạch cung ứng sát thực tế hơn. Theo VTC News, đến ngày 9/9, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã phát hành 235,6 triệu bản sách giáo khoa cùng 84 triệu bản sách bài tập và sách tham khảo. Báo cáo của Nhà xuất bản cho biết tình trạng thiếu sách cục bộ hiện nay liên quan đến việc gián đoạn kênh đăng ký mua bán sách tại các cơ sở giáo dục, bên cạnh những vướng mắc về lộ trình và vận hành.