Bắc Kinh và Liên minh châu Âu (EU) đã đạt thỏa thuận nhằm hạn chế xuất khẩu xe hybrid từ Trung Quốc. Các hãng xe của quốc gia Đông Á đối mặt nguy cơ đứt gãy đà bùng nổ doanh số trong bối cảnh tăng trưởng tại thị trường nội địa chậm lại.
Theo số liệu từ Hải quan Trung Quốc, kim ngạch xuất khẩu xe hybrid từ quốc gia này sang 27 nước thành viên EU đã tăng gấp ba lần, đạt 7,5 tỷ USD trong nửa đầu năm nay, so với mức 2,5 tỷ USD cùng kỳ năm 2025. Con số này cao gấp gần 9 lần mức 845 triệu USD của cả năm 2021.
Kể từ khi EU áp thêm thuế đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc vào năm 2024, các hãng xe nước này đã chuyển hướng sang xe plug-in hybrid (PHEV) -dòng xe hiện được miễn các khoản thuế bổ sung. Hạ tầng sạc còn thiếu sót tại nhiều khu vực châu Âu cũng thúc đẩy nhu cầu đối với PHEV nhờ ưu thế quãng đường di chuyển và tiết kiệm nhiên liệu.
BYD Atto 2 DM-i - xe PHEV Trung Quốc ở châu Âu. Ảnh: BYD
Theo công ty tư vấn Jefferies, ba hãng xe SAIC, BYD và Chery chiếm hơn 90% doanh số xe hybrid Trung Quốc tại EU, trong đó dòng hybrid đóng góp hơn một nửa tổng doanh số của họ tại thị trường châu Âu.
"Điều này khiến doanh nghiệp Trung Quốc gặp đôi chút khó khăn, nhưng sẽ không thể ngăn cản họ, tương tự những gì đã xảy ra với xe điện", ông Felipe Munoz, nhà phân tích tại Car Industry Analysis, nhận định. "Châu Âu đang đi đến mốc phải quyết định: hoặc học theo Mỹ, hoặc chấp nhận để người Trung Quốc thâu tóm toàn bộ ngành công nghiệp này".
Phát biểu với báo giới tại Triển lãm Ôtô Paris, ông Zhao Fei, Chủ tịch Changan, cho biết ông "không quá lo lắng" về thỏa thuận này. Ông coi đây là bước đệm hướng tới các quy định về tỷ lệ nội địa hóa (Made in Europe) mà doanh nghiệp có thể giải quyết bằng cách mở nhà máy sản xuất ngay tại khu vực.
"Điều này thực chất mang lại cơ hội cho các công ty Trung Quốc như Changan thâm nhập thị trường châu Âu", ông nói và cho biết thêm công ty dự kiến xuất xưởng những chiếc xe đầu tiên sản xuất tại vùng này vào đầu năm 2027.
Theo Schmidt Automotive Research, các thương hiệu Trung Quốc chiếm kỷ lục 15% thị phần xe điện tại châu Âu trong quý II, tăng từ mức 9,5% của quý I/2024. Đáng chú ý, dòng PHEV của Trung Quốc hiện chiếm hơn 25% phân khúc này, tăng vọt so với mức chỉ 1,7% vào đầu năm 2024.
Hết rủi ro thuế, đến nguy cơ hạn ngạch
Dù Ủy viên Thương mại châu Âu, Maros Sefcovic, cho biết hôm 9/10 rằng thỏa thuận sẽ giảm nhập khẩu "vài triệu xe trong vòng 4 năm", cả Brussels và Bắc Kinh đều chưa tiết lộ cơ chế vận hành cụ thể.
Bộ Thương mại Trung Quốc hôm 12/10 khẳng định thỏa thuận sẽ đảm bảo xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng và cam kết Trung Quốc được cấp hạn ngạch không thấp hơn bất kỳ quốc gia xuất khẩu nào khác.
Ông Francois Provost, Tổng giám đốc Renault, nhận định đà tăng vọt của xe hybrid Trung Quốc là "không thể duy trì lâu dài" đối với châu Âu. Tuy nhiên, ông cho rằng thỏa thuận này vẫn tốt hơn một cuộc chiến thương mại và nhấn mạnh cần quản lý quan hệ thương mại một cách "khôn khéo".
Giới đầu tư phần lớn coi thỏa thuận này là bước hạ nhiệt căng thẳng thương mại và là tín hiệu cho thấy thuế quan đánh vào xe hybrid Trung Quốc có thể tạm thời chưa được áp dụng.
"Nhìn chung, đây là đợt phục hồi nhờ tâm lý giải tỏa rủi ro do các quy định chi tiết về triển khai, giới hạn sản lượng, giá sàn và các trường hợp ngoại lệ vẫn đang trong quá trình đàm phán kỹ thuật", các chuyên gia phân tích tại Citi đánh giá.
Hai mẫu xe Trung Quốc là Omoda 7 và MG HS bán ở châu Âu đều có bản PHEV. Ảnh: DrivePK
Ông Li Yanwei, chuyên gia phân tích thuộc Hiệp hội đại lý ôtô Trung Quốc, cho biết sự tăng trưởng thần tốc của xe hybrid Trung Quốc đang tạo ra thách thức ngày càng lớn cho các nhà sản xuất châu Âu, bao gồm Volkswagen - hãng xe từ lâu dẫn đầu phân khúc PHEV tại khu vực.
BYD, nhà xuất khẩu xe hybrid lớn nhất của Trung Quốc sang châu Âu, bán được nhiều xe PHEV hơn xe điện chạy pin trong 8 tháng đầu năm, trong đó dòng SUV Seal U là mẫu xe bán chạy nhất. Cùng Chery, SAIC và Geely, BYD đã rút ngắn khoảng cách với Volkswagen - đơn vị hiện vẫn nắm giữ 31,8% thị phần PHEV tại EU.
"Hãy chờ xem Trung Quốc sẽ tuân thủ thỏa thuận hay tìm cách lách luật, hoặc tìm kiếm các khoản miễn thuế tạm thời", ông Michael Dunne, tư vấn viên theo dõi sát ngành công nghiệp ôtô Trung Quốc, nhận định.
Giới phân tích cho rằng thỏa thuận có thể đẩy nhanh kế hoạch xây dựng nhà máy tại châu Âu của các hãng xe Trung Quốc, ngay cả khi một số đơn vị tìm cách đẩy mạnh xuất khẩu trước khi hệ thống hạn ngạch có hiệu lực.
"Tôi cho rằng điều này sẽ gia tăng động lực sản xuất ngay tại châu Âu cho các hãng xe Trung Quốc", ông Bill Russo, Founder công ty tư vấn Automobility (trụ sở tại Thượng Hải), cho biết. "Khi con đường xuất khẩu bị thu hẹp, việc đầu tư gần khách hàng hơn sẽ trở nên hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, nội địa hóa đòi hỏi nguồn vốn lớn, các thương hiệu nhỏ hơn có thể sẽ phải cân nhắc lại tham vọng tại châu Âu".
Các nhà phân tích tại Jefferies đánh giá thỏa thuận này mang thông điệp "hết rủi ro về thuế, đến nguy cơ về hạn ngạch", có thể buộc các hãng xe Trung Quốc dịch chuyển sang phân khúc xe giá cao hơn. Điều này sẽ tăng áp lực lên các thương hiệu xe sang của Đức, đồng thời đẩy nhanh kế hoạch mở rộng sản xuất tại châu Âu.
Mỹ Anh (theo Reuters)