Lực lượng Mỹ phá hủy tàu chở dầu của Iran (Ảnh: CENTCOM).
Chiến dịch này nhằm khai thông eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch cung cấp dầu mỏ toàn cầu, vốn bị đe dọa bởi các cuộc tấn công và căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran, theo The Sun.
Chiến dịch "khai thông" eo biển Hormuz
Trong suốt 4 tháng, các thợ lặn tinh nhuệ của Mỹ đã hoạt động chủ yếu dưới màn đêm, sử dụng máy bay không người lái, tàu robot và thiết bị định vị thủy âm công nghệ cao để truy tìm những bẫy nổ dưới đáy biển.
Theo báo cáo của Financial Times, chiến dịch diễn ra trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran leo thang, với mục tiêu chính là mở lại eo biển chiến lược này cho hoạt động vận tải thương mại, sau khi nhiều tàu thuyền đã từ bỏ tuyến đường này vì rủi ro.
Mặc dù công nghệ hiện đại giúp xác định vị trí thủy lôi, công việc nguy hiểm nhất vẫn thường do con người thực hiện.
Bill Hamblet, cựu Đại tá Hải quân Mỹ, chia sẻ: "Công việc đó thường được tiếp nối bởi một thợ lặn hải quân; họ phải xuống nước, tiếp cận quả thủy lôi, sau đó đặt khối thuốc nổ lên đó và phá hủy nó".
Đội xử lý bom mìn dưới nước cũng có thể triển khai robot không người lái để phá hủy thủy lôi, một phương án an toàn hơn nhưng tốn thời gian.
Hải quân Mỹ đã sử dụng các khí tài công nghệ cao như CUSV (Tàu mặt nước không người lái phổ thông) kéo theo các thiết bị lặn không người lái như MK 18 Mod 2 Kingfish, trang bị sonar để quét đáy biển.
Bất chấp tính chất nguy hiểm của chiến dịch, không có thương vong nào của phía Mỹ được ghi nhận.
Thông tin về chiến dịch rà phá thủy lôi được công bố trong bối cảnh Iran bị cáo buộc âm mưu tấn công Israel thông qua mạng lưới các lực lượng ủy nhiệm.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố rằng cuộc xung đột này sẽ khiến giá dầu lao dốc và khẳng định Iran sẽ không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông viết trên Truth Social: "Giá dầu sẽ giảm mạnh... khi chúng ta chiến thắng trong cuộc chiến với Iran".
Các báo cáo tình báo Israel cho biết Tehran đã tổ chức các cuộc họp và huấn luyện chung với Hezbollah, Hamas, Houthi và các nhóm dân quân Iraq để tăng cường lực lượng và kho vũ khí.
Trước đó, quân đội Mỹ đã tấn công 3 tàu chở dầu của Iran sau khi có tin Tehran phóng tên lửa vào các tàu chiến Mỹ, "vô hiệu hóa vĩnh viễn" 2 tàu và "phá hủy hoàn toàn" chiếc thứ ba, cáo buộc chúng là một phần trong mạng lưới chuyển tiền cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Hải quân Mỹ đã sử dụng một số robot dưới nước tối tân để hỗ trợ rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz (Ảnh: Getty).
Mối nguy hiểm từ thủy lôi và thách thức rà phá
Vào tháng 6, Tổ chức Hàng hải Quốc tế thuộc Liên Hợp Quốc ước tính có khoảng 80 quả thủy lôi đã được rải dọc theo eo biển Hormuz, tuyến đường thủy chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu.
Iran nhiều lần khẳng định các quả thủy lôi của họ vẫn hiện diện và hoạt động, đồng thời nhận trách nhiệm về 2 vụ tấn công tàu chở dầu trong tuần qua.
Tổng thống Trump tuần trước tuyên bố "tất cả thủy lôi" tại vùng biển quốc tế thuộc eo biển này đã được gỡ bỏ hoặc phá hủy, thông tin sau đó được quân đội Mỹ xác nhận. Tuy nhiên, mối nguy hiểm mà các kíp làm nhiệm vụ phải đối mặt càng trở nên trầm trọng hơn do những khó khăn to lớn trong việc rà phá thủy lôi dưới lòng biển ngay giữa lúc chiến sự đang diễn ra ác liệt.
Nhiệm vụ bí mật này huy động các nhóm nhỏ thợ lặn Hải quân Mỹ hoạt động trên xuồng bơm hơi, với sự hỗ trợ của tàu mặt nước không người lái và thiết bị chuyên dụng dưới nước.
Các thiết bị lặn trang bị khí tài định vị thủy âm rà soát đáy biển, phát hiện vật thể nghi là thuốc nổ trước khi tiến hành quy trình phá hủy. Dù có sự hỗ trợ của công nghệ robot, một số quả thủy lôi vẫn đòi hỏi thợ lặn phải trực tiếp tiếp cận và xử lý ở cự ly gần.
"Đây thực chất là một chiến dịch rà phá bom mìn dưới nước được thực hiện ngay giữa vùng chiến sự. Đó là một quy trình cực kỳ tốn thời gian... Về cơ bản, họ đang thực hiện việc kích nổ bom mìn chủ động dưới nước", Nitya Labh, chuyên gia nghiên cứu tại Chatham House (Viện Nghiên cứu các vấn đề Quốc tế của Hoàng gia Anh), nhận định.
Nhiệm vụ vẫn được triển khai bất chấp những nghi vấn về nỗ lực rà phá thủy lôi của Mỹ, khi 3 tàu của Mỹ thường được giao nhiệm vụ đối phó với thủy lôi tại Vùng Vịnh lại hoạt động ở khu vực Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương từ ít nhất là đầu tháng 6. Ngay cả trong thời bình, công tác rà phá thủy lôi vốn đã nổi tiếng là một công việc chậm chạp và đầy rủi ro.