Sáng 27/10, Quốc hội thảo luận dự án Bộ luật Hình sự sửa đổi. Chính phủ đề xuất giảm số tội danh có hình phạt tử hình từ 10 xuống còn 4, trong đó bỏ mức án cao nhất đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi và mua bán trái phép chất ma túy.
Đại biểu Nguyễn Thanh Sang, Phó ban Nội chính Thành ủy TP HCM, đồng tình với chủ trương thu hẹp án tử hình nhưng đề nghị cân nhắc giữ hình phạt này đối với hai tội danh trên.
Theo ông Sang, hiếp dâm người dưới 16 tuổi là hành vi đặc biệt nguy hiểm, xâm phạm nghiêm trọng quyền trẻ em, gây lo lắng, bức xúc trong xã hội. Trẻ em là nhóm yếu thế, cần được pháp luật bảo vệ bằng những chế tài đủ nghiêm khắc.
Ông đề nghị tiếp tục áp dụng án tử hình với những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, như hiếp dâm gây thương tích, tổn hại sức khỏe hoặc rối loạn tâm thần với tỷ lệ tổn thương cơ thể 61-100%; khiến nạn nhân tử vong hoặc tự sát; hiếp dâm trẻ dưới 10 tuổi.
Đặc biệt, với người phạm tội đồng thời có nhiều tình tiết tăng nặng, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, ông cho rằng không nên loại bỏ hình phạt cao nhất. "Hiếp dâm làm nạn nhân chết là quá dã man, không còn tính người, không có lý do gì chúng ta bỏ án tử hình", ông Sang nói, nhấn mạnh yêu cầu răn đe và nghiêm trị loại tội phạm này.
Đại biểu Nguyễn Thanh Sang, Phó ban Nội chính Thành ủy TP HCM. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Với tội mua bán trái phép chất ma túy, đại biểu Sang cũng đề nghị chưa bỏ án tử hình trong bối cảnh tội phạm ma túy diễn biến phức tạp.
Ông phân tích, dù hoạt động sản xuất ma túy trái phép có thể diễn ra ở nước ngoài, ma túy muốn đến tay người sử dụng vẫn phải qua khâu mua bán. Những đường dây giao dịch hàng trăm, thậm chí hàng nghìn kg ma túy gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, cần có hình phạt đủ sức răn đe.
Đại biểu lo ngại việc bỏ án tử hình có thể khiến Việt Nam trở thành địa bàn trung chuyển, tiêu thụ ma túy. Tuy nhiên, ông không đề nghị giữ nguyên phạm vi áp dụng mà kiến nghị nâng ngưỡng định lượng ma túy ở các khung hình phạt, chỉ áp dụng tử hình với người chủ mưu, cầm đầu hoặc mua bán số lượng đặc biệt lớn.
"Nên tiếp tục duy trì hình phạt này đến năm 2030, khi có thêm cơ sở thực tiễn để đánh giá và quyết định", ông nói.
Cùng quan điểm, đại biểu Trần Thế Kính, Vụ trưởng Vụ Kiểm sát án dân sự, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, cho rằng cần giữ chế tài nghiêm khắc nhất với tội mua bán trái phép chất ma túy để bảo đảm khả năng răn đe, phòng ngừa.
Thay vì bỏ hoàn toàn án tử hình, ông đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu nâng ngưỡng định lượng ma túy, qua đó chỉ áp dụng hình phạt này với những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.
Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang giải trình ý kiến đại biểu. Ảnh: Hoàng Phong
'Tù chung thân vẫn bảo đảm tính nghiêm khắc'
Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang cho biết đề xuất giảm số tội danh có hình phạt tử hình nhằm thực hiện chủ trương cải cách tư pháp, phù hợp xu hướng tiến bộ của pháp luật hình sự.
Hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là xâm phạm nghiêm trọng thể chất, tinh thần, danh dự và nhân phẩm của trẻ em, phải được xử lý nghiêm khắc. Tuy nhiên, khi xem xét tương quan hình phạt giữa các tội danh, đặc biệt với tội giết người, việc bỏ án tử hình đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi là phù hợp. Trường hợp hành vi phạm tội đồng thời đủ yếu tố cấu thành tội giết người, người thực hiện có thể bị truy cứu về tội này và đối diện án tử hình. Với những trường hợp khác, hình phạt tù chung thân vẫn bảo đảm tính nghiêm khắc và răn đe.
Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, Bộ trưởng cho biết thực tiễn có những người tham gia đường dây do bị lôi kéo, dụ dỗ, lừa gạt hoặc ép buộc. Một số người chưa nhận thức đầy đủ về pháp luật, vẫn có khả năng được giáo dục, cải tạo và lập công chuộc tội. Án tử hình còn có thể gây khó khăn cho hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Khi biết mình có nguy cơ chịu hình phạt cao nhất, một số nghi phạm có thể chống trả đến cùng, thậm chí sử dụng vũ khí tấn công lực lượng chức năng. Ngược lại, nếu còn cơ hội sống, người phạm tội có thể hợp tác với cơ quan điều tra, giúp làm rõ đường dây và những người đứng sau.
Ông nhấn mạnh mục tiêu phòng, chống ma túy không chỉ là xử lý người trực tiếp mua bán mà còn phải triệt phá các đường dây, truy tìm nguồn cung và xử lý người tổ chức, cầm đầu. Vì vậy, việc thu hẹp phạm vi áp dụng án tử hình được cho là phù hợp với yêu cầu đấu tranh loại tội phạm này.
Theo dự thảo, 6 tội danh được đề xuất bỏ án tử hình gồm bạo loạn, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, mua bán trái phép chất ma túy, chống loài người, tội phạm chiến tranh và khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân. 4 tội danh dự kiến tiếp tục có hình phạt tử hình là phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.
Quốc hội dự kiến biểu quyết thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi ngày 20/11.
Sơn Hà