Đại biểu đề nghị trẻ dưới 18 tuổi có quyền tự quyết khi hiến mô tái sinh - Thanh Niên

Các đại biểu Quốc hội cho rằng, dù sự đồng ý của cha mẹ là cần thiết, song trẻ dưới 18 tuổi phải được quyền tự quyết định khi hiến mô tái sinh cho anh, chị, em ruột.

Sáng 2.11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).

Tuyệt đối không hiến nếu trẻ phản đối

Ghi nhận sự tiếp thu của cơ quan soạn thảo, theo đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng), so với phương án trước, dự thảo đã thu hẹp rất đáng kể phạm vi hiến mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi.

Điều 12 dự thảo quy định "người dưới 18 tuổi còn sống chỉ được hiến mô tái sinh cho anh, chị, em ruột khi không có người hiến trưởng thành phù hợp và phải có văn bản đồng ý của cha mẹ".

Trẻ dưới 18 tuổi phải được tự quyết khi hiến mô tái sinh- Ảnh 1. — Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng)

Tuy nhiên, theo bà, cần phân biệt sự đồng ý của cha mẹ với ý chí của chính người hiến. Bộ luật Dân sự năm 2015 đã xác định quyền nhân thân, cũng như quy định việc can thiệp vào cơ thể phải có sự đồng ý của người đó.

"Sự đồng ý của cha mẹ là điều kiện cần thiết, nhưng không mặc nhiên thay thế hoàn toàn ý chí của trẻ", đại biểu nêu và cho rằng, dự thảo chưa xác định rõ giá trị pháp lý của sự phản đối từ chính người hiến.

Nữ đại biểu đề nghị bổ sung tại điều 12 quy định người dưới 18 tuổi phải được giải thích, tham vấn phù hợp với độ tuổi và mức độ trưởng thành; tuyệt đối không thực hiện lấy mô nếu người đó phản đối, kể cả khi đã có văn bản đồng ý của cha mẹ.

Với người dưới 18 tuổi sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn, bổ sung quy định "tuyệt đối không thực hiện lấy mô, bộ phận cơ thể nếu có căn cứ xác định người chưa thành niên đã bày tỏ ý chí phản đối khi còn sống".

Người lớn được từ chối, tại sao trẻ em không?

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (đoàn TP.HCM) trân trọng sự tiếp thu của cơ quan soạn thảo, song theo ông, với quy định lấy mô, bộ phận cơ thể của một đứa trẻ đang sống, dự thảo còn 3 điểm chưa chặt chẽ.

Cụ thể, dự thảo chỉ yêu cầu văn bản đồng ý của người đại diện, "còn ý chí của các em bị hạ xuống mức đánh giá qua tư vấn". Trong khi khoản 5 điều 23 quy định rõ cho người lớn hiến bộ phận cơ thể khi còn sống có quyền từ chối tại bất kỳ thời điểm nào.

Trẻ dưới 18 tuổi phải được tự quyết khi hiến mô tái sinh- Ảnh 2. — Đại biểu Phạm Trọng Nhân (đoàn TP.HCM)

"Nếu người lớn được quyền từ chối thì một em bé hiến cũng phải có quy định tương tự", ông Nhân nói và đề xuất bổ sung "trẻ được hỏi riêng, lời từ chối của trẻ có giá trị tuyệt đối cho đến trước thời điểm hiến".

Cạnh đó, theo đại biểu, việc quyết định hiến tạng cần phải tách ra khỏi những xung đột lợi ích. Ông nêu ví dụ trong bộ luật Dân sự, người giám hộ không được đem tài sản của trẻ tặng cho người khác, dù chỉ là một chiếc xe đạp thì pháp lý cũng bảo vệ rất chặt chẽ. "Thân thể đứa trẻ phải được bảo vệ chặt chẽ hơn nhiều so với chiếc xe đạp", ông Nhân nói.

Đại biểu đoàn TP.HCM cũng cho hay, vừa qua Công an TP.HCM đã khởi tố 11 bị can trong đường dây mua bán tạng. Theo điều tra, các đối tượng đã dàn xếp sẵn việc khai báo quan hệ thân nhân và tập dượt câu trả lời cho bác sĩ để người lớn dàn bài cho trẻ em. "Như vậy, liệu hội đồng tư vấn của bệnh viện có bảo vệ được đứa trẻ hay không?", đại biểu nêu câu hỏi.

Trên cơ sở đó, ông đề xuất 3 nút chặn bắt buộc với việc lấy tạng từ trẻ em còn sống: người nhận tạng phải là người cùng huyết thống gần (như anh, chị, em ruột), không mở rộng sang các quan hệ khác. Cơ quan phê duyệt việc hiến tạng từ trẻ em phải là tòa án theo thủ tục rút gọn, phương án dự phòng là hội đồng đạo đức độc lập quốc gia.