Chiều 6/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.
Các đại biểu bày tỏ tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng; khắc phục những vướng mắc, bất cập; đơn giản hóa, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền giải quyết thủ tục hành chính về môi trường. Đồng thời, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tạo động lực cho việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng, chuyển đổi xanh.
Làm rõ trách nhiệm điều phối khi xảy ra sự cố môi trường liên tỉnh
Quan tâm đến cơ chế phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường liên tỉnh, đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung (Đoàn Phú Thọ) chỉ ra, khoản 2 Điều 1 dự thảo Luật (sửa đổi khoản 4 Điều 4) mới dừng ở quy định Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ động báo cáo cơ quan có thẩm quyền giải quyết đối với ô nhiễm liên tỉnh, xuyên biên giới.
Theo giải trình của cơ quan soạn thảo, cơ chế ứng phó sự cố trên địa bàn từ hai tỉnh trở lên đã có tại Quyết định số 11/2025 của Thủ tướng Chính phủ.
“Đây là văn bản dưới luật, trong khi thẩm quyền đang được phân cấp mạnh về địa phương. Rất nhiều sự cố đã xảy ra cho thấy khi trách nhiệm phân tán giữa nhiều địa phương thì hậu quả dồn về hạ nguồn, còn trách nhiệm không rõ của ai”, đại biểu nêu vấn đề.
Vì vậy, đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung đề nghị, dự thảo Luật cần bổ sung quy định tiêu chí xác định sự cố môi trường liên tỉnh. Sự cố có nguồn phát sinh hoặc vùng ảnh hưởng từ hai tỉnh trở lên thì Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan điều phối. Khi các địa phương không thống nhất, bộ có quyền quyết định biện pháp ứng phó bắt buộc. Tỉnh nơi có phát sinh nguồn thải chủ trì ứng phó ban đầu, tỉnh chịu ảnh hưởng có quyền yêu cầu cung cấp thông tin và tham gia giám sát.
Đồng thời, đại biểu cho rằng cần quy định nghĩa vụ thông báo khẩn cấp. Khi sự cố có nguy cơ lan sang địa bàn khác thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi xảy ra sự cố phải thông báo ngay cho tỉnh giáp ranh, tỉnh hạ nguồn và Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong thời hạn cụ thể, thay vì chỉ báo cáo.
Lưu ý một dự án đặt tại một tỉnh vẫn có thể xả thải ảnh hưởng cả lưu vực, đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung đề nghị, cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và ý kiến của đại biểu để bổ sung căn cứ “phạm vi tác động liên tỉnh, xuyên biên giới”; đưa yêu cầu tham vấn bắt buộc các tỉnh cùng lưu vực, giáp ranh, có thời hạn phản hồi và nghĩa vụ giải trình.
Cắt giảm thủ tục phải đi đôi với tăng cường giám sát, hậu kiểm
Đại biểu Đỗ Đức Hiển (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) bày tỏ cơ bản tán thành các nội dung sửa đổi của dự án Luật, đồng thời đánh giá cao tinh thần cải cách của Chính phủ khi kiến nghị cắt giảm mạnh mẽ các thủ tục tiền kiểm, dự kiến cắt giảm khoảng 90% đối tượng phải thực hiện thủ tục đánh giá tác động môi trường (ĐTM), thủ tục cấp giấy phép môi trường, đồng thời thực hiện phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, thẩm quyền cấp giấy phép môi trường cho cấp tỉnh.
Dự thảo Luật bổ sung quy định tại khoản 2 Điều 35, trường hợp cơ quan, người có thẩm quyền thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường đồng thời là cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính theo quy định của pháp luật, quyết định việc thực hiện liên thông các thủ tục hành chính.
Đại biểu Đỗ Đức Hiển cho rằng quy định như vậy còn mang tính tùy nghi, chưa đủ bao quát, chưa giải quyết được bất cập hiện nay. Việc liên thông thủ tục hành chính giữa các thủ tục có thể được thực hiện hay không phụ thuộc vào quyết định của từng cơ quan, địa phương.
Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau Lê Thị Ngọc Linh đề nghị việc cắt giảm thủ tục phải đi cùng cơ chế giám sát theo mức độ rủi ro, quy định tần suất kiểm tra, trách nhiệm quan trắc, cảnh báo sớm và xử lý kịp thời, nhất là với dự án có nguy cơ ô nhiễm cao hoặc xả thải vào khu vực có nguồn nước phục vụ sinh hoạt. Khi phân cấp nhiệm vụ cho địa phương, đặc biệt là cấp xã, cần bảo đảm năng lực chuyên môn, kinh phí, trang thiết bị và dữ liệu để thực hiện.
Làm rõ trách nhiệm quản lý, tăng cường kiểm soát và giám sát môi trường
Giải trình, tiếp thu các ý kiến của đại biểu Quốc hội, thay mặt Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho biết: Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, nhiều đại biểu Quốc hội đề cập yêu cầu chuyển đổi mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhưng không buông lỏng quản lý môi trường; làm rõ các yếu tố nhạy cảm về môi trường; bảo đảm phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực và năng lực thực thi.
Tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Chính phủ xác định cải cách thủ tục hành chính phải gắn với đổi mới thực chất phương thức quản lý, không chỉ đơn thuần là cắt giảm thủ tục hoặc chuyển trách nhiệm từ cơ quan nhà nước sang doanh nghiệp. Dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng quy định cụ thể tiêu chí phân loại dự án theo mức độ rủi ro về môi trường, làm cơ sở áp dụng thủ tục phù hợp; bảo đảm cắt giảm thủ tục nhưng không giảm yêu cầu kiểm soát đối với các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm cao.
Dự thảo Luật tiếp tục quy định các yếu tố nhạy cảm về môi trường liên quan trực tiếp đến sức khỏe người dân; bổ sung cơ chế giám sát nguy cơ gây ô nhiễm, suy thoái, sự cố môi trường dựa trên thông tin, dữ liệu môi trường và công nghệ số, kết hợp kiểm tra thực tế để kịp thời phát hiện, cảnh báo nguy cơ ô nhiễm và xử lý vi phạm.
Về phân định thẩm quyền quản lý, giải quyết thủ tục hành chính gắn với phạm vi, mức độ tác động liên tỉnh, liên vùng và vai trò điều phối của cơ quan Trung ương, dự thảo Luật đã rà soát, làm rõ cơ chế phối hợp giữa các địa phương trong quá trình thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường đối với các dự án có phạm vi liên tỉnh…
Thu Hằng