Khơi gợi những giá trị thân thuộc
Đề kiểm tra giữa học kỳ 1 môn ngữ văn lớp 12 năm học 2026 - 2027 của Trường THPT Thực hành sư phạm (ĐH Cần Thơ), đang được nhiều người quan tâm, chia sẻ, "thả tim" yêu thích. Nhiều fanpage, trong đó có fanpage Tin tức giáo dục Cần Thơ, cũng đăng lại đề này, thu hút nhiều tương tác.
Điểm nhấn của đề là phần đọc hiểu sử dụng truyện ngắn Tết của ngoại của nhà văn Tống Phước Bảo, kể về người bà ở quê nhà luôn mong ngóng đứa cháu đi học xa trở về đón tết.
Trong tác phẩm, Long vì hoàn cảnh gia đình khó khăn nên quyết tâm học tập, tìm kiếm cơ hội đổi đời nơi đất khách. Ngoại thương cháu, dù nhớ nhung vẫn động viên Long lên đường. Nhưng những mùa tết vắng cháu, căn nhà thiếu đi tiếng cười và đặc biệt là món bánh phồng nếp do chính tay Long làm khiến niềm vui ngày xuân của bà không còn trọn vẹn.
Từ câu chuyện ấy, đề thi đưa ra 6 câu hỏi đọc hiểu, khai thác ngôi kể, món ăn truyền thống gắn với ngày tết, tâm lý người bà và ý nghĩa của sự sum vầy đối với người cao tuổi. Trong đó, câu hỏi cuối yêu cầu học sinh trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của sự sum vầy đối với người cao tuổi trong ngày tết cổ truyền.
Ngay sau khi được chia sẻ, đề thi nhận được nhiều sự quan tâm trên mạng xã hội. Không ít người bày tỏ thích thú trước cách lựa chọn ngữ liệu gần gũi, giàu cảm xúc.
Đề kiểm tra ngữ văn lớp 12 với ngữ liệu là truyện ngắn về tết được dân mạng chia sẻ
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Những câu hỏi dành cho học sinh
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Thành viên Vũ Quang Thanh cho rằng đề thi tạo được sự khác biệt khi không đi theo lối mòn của những tác phẩm quen thuộc, mà chọn một câu chuyện đời thường để học sinh có thể đọc bằng trải nghiệm và cảm xúc của chính mình.
Thành viên Ánh Hoa chia sẻ: "Rất xúc động khi đọc hình ảnh người bà chờ cháu trong những ngày cuối năm. Câu chuyện khiến nhiều người nhớ đến những mùa tết ở quê, nhớ ông bà, cha mẹ và nhận ra đôi khi điều người thân mong đợi không phải quà cáp hay thành tựu lớn lao, mà chỉ là con cháu có mặt trong bữa cơm đoàn viên".
Chia sẻ về sức hút của đề thi, nhà văn Tống Phước Bảo (Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam), cho rằng có 3 yếu tố đáng chú ý:
Trước hết, cách ra đề với những câu hỏi hay đã khơi gợi nhiều nét đẹp của tình cảm gia đình, món ăn và văn hóa tết miền Tây.
Thứ hai, việc lựa chọn một tác phẩm mới, hiện đại thay vì những ngữ liệu quen thuộc thường xuất hiện trong các kỳ thi tạo sự hứng thú, hạn chế tâm lý "học tủ". Theo nhà văn, nhiều giáo viên, học sinh đã chia sẻ đề thi, thậm chí hỏi xin phần giải đề.
Yếu tố thứ ba là sức gợi của chủ đề tết. Tết trong tâm thức người Việt luôn đong đầy cảm xúc bởi đó là thời khắc của ước vọng sum vầy, của những chuyến trở về quê hương sau một năm bôn ba và cũng là dịp để mỗi người dành thời gian cho gia đình.
Anh cũng chia sẻ truyện ngắn Tết của ngoại được viết vào dịp tết cách đây 2 năm. Anh mong muốn mang đến một câu chuyện ấm áp về mùa đoàn viên, nơi dù đi xa đến đâu, những ngày cuối tháng chạp, lòng người vẫn nôn nao hướng về gia đình. Đó có thể là mùi nhang trầm, căn bếp đầy món quê má nấu, hay cùng ba dọn dẹp, sửa soạn nhà cửa.
"Thông điệp tôi muốn gửi gắm là hạnh phúc của mái ấm trong thời khắc thiêng liêng của năm mới là điều tiền bạc không thể mua được. Qua câu chuyện, tôi cũng mong người trẻ hiểu hơn bản sắc văn hóa Việt Nam, những phong tục truyền thống và nếp sống lấy gia đình làm gốc", nhà văn Tống Phước Bảo chia sẻ.
Nhà văn Tống Phước Bảo
ẢNH: THANH NAM
Tìm thấy mình trong trang văn
Thạc sĩ Nguyễn Thanh Phong, giáo viên Trường THPT Thực hành sư phạm (ĐH Cần Thơ) là người lựa chọn truyện ngắn Tết của ngoại đưa vào đề kiểm tra.
Thầy Phong cho biết: "Tôi tình cờ đọc tác phẩm trên giai phẩm báo Xuân. Những trang viết về nhân vật Long khiến tôi xúc động bởi bản thân từng có những năm tháng bôn ba lập nghiệp nơi đất khách, từng trải qua cảm giác chông chênh của người trẻ xa nhà vào những ngày cuối năm".
Theo thầy Phong, tác phẩm đặc biệt phù hợp với học sinh lớp 12, bởi chỉ vài tháng nữa, các em sẽ rời mái trường phổ thông, bước vào giảng đường đại học và có thể bắt đầu cuộc sống xa gia đình. Câu chuyện cũng chạm đến một thực tế trong đời sống hiện đại: người trẻ khao khát đi xa, phát triển bản thân, trong khi người già vẫn khắc khoải đợi chờ.
"Với ông bà, cha mẹ, cái tết vắng bóng cháu con là một mùa xuân không đủ vị", thầy Phong nói thêm.
Thầy Phong cũng cho biết rất vui và xúc động trước phản ứng của cộng đồng mạng với những bình luận tích cực.
"Đặc biệt là phản ứng của học sinh. Nhiều em bất ngờ, hào hứng vì đề thi không đặt ra những vấn đề quá xa lạ mà giống như một câu chuyện đang diễn ra trong chính gia đình mình. Tôi kỳ vọng học sinh có thể viết bằng cảm xúc, suy nghĩ thật thay vì phụ thuộc vào văn mẫu", thầy Phong nói.
Nguyễn Tiến Thành Công, học sinh lớp 12D1, Trường THPT Thực hành sư phạm (ĐH Cần Thơ), cho biết: "Em ấn tượng với cách lựa chọn ngữ liệu gần gũi, sâu sắc. Đọc câu chuyện về người ngoại tuổi cao vẫn đau đáu mong cháu trở về, em xúc động trước tình thương vô điều kiện của bà, đồng thời day dứt về sự thiếu vắng người thân trong ngày đoàn viên".
Công cho rằng cuộc sống hiện đại mang đến cho người trẻ nhiều cơ hội học tập, làm việc và vươn xa, nhưng đôi khi cũng khiến họ vô tình xem sự hiện diện, hy sinh và chờ đợi của ông bà, cha mẹ là điều hiển nhiên.
Nguyễn Ngọc Anh, học sinh lớp 12A2, Trường THPT Thực hành sư phạm (ĐH Cần Thơ), nói: "Sau khi đọc đề bài, em đã liên tưởng đến những mùa tết gia đình thiếu vắng bà ngoại. Thiếu đi một người, mâm cơm ngày tết dẫu có bày biện đủ đầy đến đâu thì trong lòng vẫn chạnh lòng và thiếu đi một vị vẹn tròn của sự đoàn viên", Anh chia sẻ.