Đảng Cộng hòa chi đậm 900 triệu USD trước bầu cử giữa kỳ, áp đảo đối thủ

Từ nay đến ngày bầu cử giữa kỳ Mỹ 3-11, Đảng Cộng hòa cùng các nhóm đồng minh đã đặt mua khoảng 888 triệu USD quảng cáo chính trị, vượt đáng kể mức 666 triệu USD của Đảng Dân chủ. Khoản chi khổng lồ này cho thấy cuộc đua giành quyền kiểm soát Quốc hội cùng nhiều ghế thống đốc bang đang nóng lên từng ngày, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump muốn thúc đẩy chương trình nghị sự trong hai năm cuối nhiệm kỳ. Theo Công ty theo dõi quảng cáo chính trị Adlmpact, khoảng cách hơn 200 triệu USD hiện tạo lợi thế rõ rệt cho phe Cộng hòa trên mặt trận truyền thông. Theo AFP ngày 24-9, dự báo của Adlmpact và Kinetiq Poilitical Insights cho thấy tổng chi quảng cáo trong mùa vận động bầu cử giữa kỳ năm 2026 có thể đạt 12 tỉ USD. Đây sẽ là mức cao nhất trong lịch sử bầu cử Mỹ, thậm chí vượt tổng chi cho cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2024. Dòng tiền ngày càng lớn một phần xuất phát từ hệ thống pháp luật Mỹ, vốn không đặt ra nhiều giới hạn với các tổ chức chính trị độc lập nếu họ không phối hợp trực tiếp cùng ứng viên. Những tổ chức có ảnh hưởng nhất là các super PAC, tức siêu ủy ban hành động chính trị, có thể huy động số tiền không giới hạn từ cá nhân giàu có cùng doanh nghiệp. Các nhóm này đang trở thành nguồn tạo khác biệt tài chính quan trọng cho Đảng Cộng hòa, nhất là khi cuộc đua bước vào giai đoạn quảng cáo dồn dập. MAGA Inc, nhóm hậu thuẫn chính ông Trump, đã huy động 419 triệu USD tính đến tháng 9, quy mô đủ lớn để phủ sóng hàng loạt bang chiến địa. Khoảng cách tiền mặt cũng thể hiện rõ tại cấp quốc gia, khi Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa có khoảng 126 triệu USD vào cuối tháng 8. Trong cùng thời điểm, Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ chỉ còn khoảng 17 triệu USD tiền mặt, trong khi khoản nợ của tổ chức này thậm chí còn nhỉnh hơn con số đang có. Adlmpact cho biết phe Cộng hòa sở hữu ngân sách quảng cáo lớn hơn tại tám trong chín cuộc đua Thượng viện cạnh tranh nhất hiện nay. Chênh lệch đặc biệt nổi bật ở Texas, nơi Đảng Cộng hòa dự kiến chi tới 200 triệu USD để đối đầu ứng viên Dân chủ James Talarico. Ông Talarico đang dẫn đầu mức trung bình các cuộc thăm dò tại bang này, dù ông Trump từng thắng Texas gần 14 điểm phần trăm trong cuộc bầu cử năm 2024. Theo Texas Tribune, phe Cộng hòa hiện chi cho cuộc đua Texas nhiều gấp khoảng năm lần đối thủ, biến nơi đây thành phép thử lớn cho sức mạnh đồng tiền. Tuy nhiên, dẫn đầu về ngân sách không đồng nghĩa Đảng Cộng hòa chắc chắn đảo ngược được những rủi ro chính trị đang hiện hữu. Bà Caroline Welles, nhà tư vấn từng làm việc bảy năm tại Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ, cảnh báo phe Dân chủ không nên xem nhẹ khoảng cách quảng cáo hơn 200 triệu USD. Dù vậy, bà cũng cho rằng tiền bạc không thể thiết lập lại toàn bộ bối cảnh chính trị, đặc biệt khi chiến dịch đã bước vào chặng nước rút. Việc Đảng Cộng hòa phải chi mạnh còn phản ánh những khó khăn họ đang đối mặt, gồm tỉ lệ ủng hộ ông Trump giảm xuống hơn 30% và sự bất mãn của cử tri về chi phí sinh hoạt. Cuộc chiến kéo dài với Iran cũng khiến đảng này phải tăng đầu tư tại Texas, Iowa và Ohio, những bang vốn thường được xem là địa bàn tương đối an toàn. Thăm dò Reuters/Ipsos cho thấy dù mức ủng hộ ông Trump đã cao hơn đáy lịch sử, Đảng Cộng hòa vẫn ngày càng tụt sau Đảng Dân chủ. Lịch sử bầu cử Mỹ nhắc rằng ưu thế gây quỹ không tự động biến thành chiến thắng, bởi năm 2006 và 2018, các ủy ban quốc gia Cộng hòa đều huy động nhiều tiền hơn nhưng Dân chủ vẫn giành thêm lần lượt 31 và 41 ghế Hạ viện. Dẫu vậy, chiến lược gia Mike Fahey nhận định quảng cáo vẫn có thể tạo khác biệt trong những cuộc đua sít sao, nhất là tại nơi cử tri chưa biết rõ ứng viên. Xu hướng toàn quốc có thể nghiêng về một đảng, nhưng kết quả từng ghế Hạ viện, Thượng viện vẫn phụ thuộc ứng viên cùng tình hình cụ thể tại mỗi địa phương, theo những thông tin Tuổi Trẻ dẫn lại.