CNN hôm 5/11 dẫn lời trợ lý của đảng Dân chủ tại Thượng viện Mỹ tiết lộ Ủy ban Đối ngoại đã gửi văn bản đến các công ty tư nhân và chính quyền Tổng thống Donald Trump, yêu cầu lưu trữ tài liệu chuẩn bị cho những cuộc điều tra dự kiến diễn ra trong quốc hội khóa tới.
Các văn bản liên quan vụ áp đặt hạn chế với mạng lưới Starlink/Starshield tại Ukraine đã được chuyển đến tỷ phú Elon Musk, lãnh đạo công ty SpaceX đang vận hành những hệ thống này. Những yêu cầu tương tự cũng được chuyển đến các cảng biển, ngân hàng và thực thể tư nhân tham gia thương vụ dầu diesel với Nga.
Elon Musk tại một sự kiện ở thủ đô Washington của Mỹ đầu tháng 10. Ảnh: AFP
"Gửi yêu cầu lưu giữ tài liệu là quy trình tiêu chuẩn của Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, áp dụng với những bên bị nghi ngờ vi phạm pháp luật hoặc tham gia một số hoạt động nhất định", trợ lý này cho hay.
Giới chức Mỹ và tỷ phú Elon Musk chưa lên tiếng về thông tin.
Các nghị sĩ Dân chủ tại quốc hội Mỹ dự kiến mở loạt cuộc điều tra nhằm vào quyết định của chính quyền Tổng thống Trump trong hai năm qua. Trợ lý của đảng Dân chủ cho biết đang có "trao đổi chặt chẽ về giám sát" trong giai đoạn chuyển giao quyền lãnh đạo tại Ủy ban Đối ngoại Thượng viện.
Starlink là mạng lưới Internet vệ tinh dân sự do công ty SpaceX vận hành. SpaceX còn có phiên bản Starshield sử dụng nền tảng Starlink, được phát triển thành hệ thống liên lạc bảo mật cao dành cho quân sự, phục vụ Bộ Quốc phòng Mỹ và quân đội Ukraine.
Các thiết bị đầu cuối Starlink/Starshield từ ngày 13/10 ngừng hoạt động khi di chuyển với tốc độ trên 160 km/h. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky mô tả tình trạng này là "rất khó chịu và nguy hiểm", kêu gọi Mỹ nhanh chóng dỡ bỏ hạn chế.
Mô phỏng cách thức hoạt động của vệ tinh Starlink thế hệ cũ (V1) và thế hệ mới (V2). Đồ họa: Starlink
Tỷ phú Musk ngày 24/10 xác nhận SpaceX đã hạn chế Starlink ở Ukraine, cáo buộc Kiev vi phạm điều khoản sử dụng khi triển khai dịch vụ thương mại dân sự cho các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) gây thương vong.
Tổng thống Zelensky sau đó cho biết hệ thống Starlink/Starshield đã hoạt động bình thường tại Ukraine. Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, kết nối Starshield trở lại ổn định khi UAV bay với tốc độ hơn 400 km/h.
Ukraine phụ thuộc rất nhiều vào các dịch vụ Internet vệ tinh như Starlink và Starshield, do hạ tầng viễn thông bị thiệt hại nặng nề trong xung đột. Các dịch vụ của SpaceX đóng vai trò thiết yếu đối với công tác chỉ huy và kiểm soát của quân đội Ukraine, cũng như với các hệ thống không người lái trên không, trên biển và trên bộ.
Nguyễn Tiến (Theo CNN, AP, Reuters)