Ông Gavin Newsom, người được kỳ vọng sẽ tham gia đường đua vào Nhà Trắng năm 2028, tuyên bố án tử hình là điều "không thể dung hợp" với các giá trị của bang đông dân nhất nước Mỹ.
"Hôm nay, tôi hành động dựa trên niềm tin sâu sắc và bền bỉ rằng dù ở góc độ cá nhân hay tập thể, xã hội chúng ta sẽ vững mạnh hơn khi từ bỏ việc tước đoạt mạng sống do chính quyền thực hiện", ông viết trong bức thư gửi tới "toàn thể người dân California".
Theo số liệu từ văn phòng thống đốc, ông Newsom đã tiến hành các thủ tục ân giảm án cho 548 người đang phải chịu án tử hình tại California, bao gồm 529 nam giới và 19 phụ nữ.
Là một thành viên đảng Dân chủ vốn phản đối án tử hình, ông Newsom đã ra lệnh tạm dừng thi hành án tử hình tại California từ năm 2019.
Thống đốc California Gavin Newsom phát biểu trước các phóng viên ngày 27/6/2024. Ảnh: Reuters
Tuy nhiên, Hiến pháp bang quy định rằng việc ân giảm án cho bất kỳ cá nhân nào từng bị kết án trọng tội nhiều lần đều cần phải có sự chấp thuận từ Tòa án Tối cao bang California. Theo văn phòng của ông Newsom, khoảng 382 trường hợp trong số này, tương đương khoảng 70%, sẽ cần phải thông qua sự phê chuẩn của tòa án.
Ông Newsom cho biết đây là một trong những quyết định khó khăn nhất trong sự nghiệp của mình, bởi nó sẽ khơi lại những ký ức đau buồn đối với gia đình các nạn nhân.
Trong số những kẻ sát nhân khét tiếng nhất đang chờ thi hành án tử hình tại California có Richard Allen Davis, đã bắt cóc và sát hại bé gái 12 tuổi vào năm 1993 và Randy Kraft, kẻ được gọi là "sát thủ bảng điểm" vì thói quen lập danh sách mật mã ghi lại lịch sử sát hại hàng chục nạn nhân trong thập niên 1970 và 1980.
Patricia Wenskunas, người sáng lập tổ chức phi lợi nhuận Crime Survivors (Những người sống sót sau tội ác) tại California đã chỉ trích quyết định của ông Newsom. Wenskunas cho biết bà thấy đau lòng thay cho nạn nhân và gia đình của họ, gọi quyết định này là "xúc phạm" và "không thể chấp nhận được".
Hiệp hội Công tố viên quận tại California hiện chưa đưa ra bình luận về thông báo này. Tuy nhiên, tháng trước, nhóm này đã gửi thư tới ông Newsom, bày tỏ "mối quan ngại sâu sắc" về việc ông cân nhắc thực hiện bước đi này, đồng thời cảnh báo rằng một hành động quy mô lớn như vậy sẽ gây thêm đau khổ cho gia đình các nạn nhân.
Trong khi đó, Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ (ACLU) hoan nghênh thông báo này. "Những quyết định giảm án này phản ánh đúng yêu cầu của công lý: chấm dứt một hình phạt mang tính phân biệt chủng tộc, dễ sai sót và vô nhân đạo, điều đã trở thành gánh nặng cho California suốt một thời gian quá dài", giám đốc điều hành Anthony Romero phát biểu.
ACLU đang tham gia vào một vụ kiện pháp lý nhằm thách thức quy định về án tử hình tại California, với lập luận rằng quy định này mang tính phân biệt chủng tộc và vi hiến.
Bên cạnh đó, vụ thi hành án tử hình thất bại đối với Christa Pike đã làm dấy lên làn sóng xem xét lại án tử hình trên khắp cả nước. Pike, 50 tuổi, hiện bị giam tại bang Tennessee sau khi sống sót qua hai lần tiêm thuốc độc hồi tháng 9.
Hoàng Lan (Theo AP, AFP, Reuters)