Đảo chiều xu hướng du học - Thanh Niên

Nhiều điểm đến tại châu Âu và châu Á đang dần trở thành lựa chọn mới của nhiều học sinh Việt, trong bối cảnh 'bộ tứ' truyền thống có nhiều thay đổi về chính sách visa và cơ hội làm việc.

Tăng dần quan tâm các nước ngoài 'bộ tứ'

Chia sẻ với Thanh Niên, Nguyễn Hoàng Lâm, cựu học sinh (HS) Trường THPT Phan Châu Trinh (Đà Nẵng), cho biết vì định hướng du học Mỹ, Lâm tập trung tham dự nhiều kỳ thi và chăm hoạt động xã hội. Song vì lo ngại chính sách thay đổi, nam sinh đạt IELTS 8.0/9.0 và SAT 1.580/1.600 quyết định "quay xe" phút cuối và gần đây đã trúng tuyển học bổng chính phủ New Zealand bậc ĐH để du học quốc đảo này.

Tương tự, Lê Hoàng Phúc, HS lớp 12 ở TP.HCM, cho biết ban đầu bạn cân nhắc du học Úc vì thế mạnh đào tạo của các ĐH nước này cũng như cộng đồng người Việt đông đảo. Tuy nhiên, vì lo ngại có thể "mất trắng" hàng chục triệu đồng nếu trượt visa du học cũng như bất an trước các quy định về ở lại làm việc sau tốt nghiệp, nam sinh chuyển hướng học tiếng Đức để có thể tìm cơ hội du học các trường công lập tại Đức.

Trường hợp của Lâm và Phúc không là cá biệt, phản ánh nhu cầu ngày càng tăng với những điểm đến ngoài "bộ tứ" Mỹ, Canada, Úc, Anh trong 1-2 năm trở lại đây, theo tiến sĩ Lê Bảo Thắng, Giám đốc Công ty tư vấn giáo dục quốc tế OSI Vietnam (TP.HCM). "Nhiều gia đình nay nhìn rộng hơn sang châu Âu", ông nói thêm.

Lý giải điều này, ông Thắng thông tin "bộ tứ" vẫn có sức hút về chất lượng đào tạo, môi trường học tập và giá trị bằng cấp, song việc những nước này liên tục điều chỉnh chính sách visa, đi làm sau tốt nghiệp và định cư theo chiều hướng thắt chặt đã khiến nhiều gia đình e ngại, không còn muốn đặt mọi hy vọng chỉ vào một lựa chọn. Thay vào đó, Đức, Phần Lan, Hà Lan, Ireland, Pháp, Ý hay Tây Ban Nha dần trở thành điểm đến thay thế.

"Những nước này có nền giáo dục tốt, chương trình dạy bằng tiếng Anh ngày càng tăng và gắn khá sát thực tế nghề nghiệp, chưa kể còn có chính sách học bổng riêng", ông Thắng nói.

Hungary, Ba Lan, Czech hay Hy Lạp cũng bắt đầu hiện diện nhiều hơn trong danh sách cân nhắc của HS, nhất là với các gia đình muốn tìm phương án vừa sức tài chính. Riêng Hy Lạp có chương trình chuyển tiếp đến Mỹ sau 1-2 năm học ĐH.

"Tuy nhiên, không nên chọn một quốc gia chỉ vì "nghe nói" học phí thấp, visa dễ và có cơ hội ở lại. Phải đi sâu từng trường, từng ngành, từng chương trình cụ thể, bởi có những quốc gia chi phí học tập không quá cao, song cơ hội việc làm bằng tiếng Anh lại hạn chế. Có nơi dạy bằng tiếng Anh nhưng người bản địa vẫn được ưu tiên khi xin thực tập hoặc đi làm, do họ dùng tốt ngôn ngữ địa phương", ông Thắng lưu ý.

Chuẩn bị gì khi du học châu Âu, New Zealand?

Về yêu cầu tuyển sinh, khác với các ĐH Mỹ ưu tiên xem xét toàn diện từ điểm học bạ, bài luận, thư giới thiệu, hoàn cảnh gia đình... của ứng viên, nhiều nước ở châu Âu lại quan tâm trước hết đến điều kiện học thuật như bằng tốt nghiệp có được công nhận không, đã học đủ môn tiên quyết chưa, điểm những môn liên quan đến ngành đăng ký thế nào, ngoại ngữ có đạt yêu cầu không..., theo tiến sĩ Lê Bảo Thắng.

"Ví dụ, một em đăng ký ngành kỹ thuật nhưng nền tảng toán và vật lý chưa đủ thì hồ sơ có nhiều hoạt động ngoại khóa cũng khó bù lại được. Hay ở Đức, bằng phổ thông của một số quốc gia có thể chưa đủ để vào thẳng ĐH nên HS phải học dự bị ở Studienkolleg hoặc hoàn thành một phần chương trình ĐH tại nước mình trước. Còn tại Phần Lan, tùy ngành, trường có thể xét điểm học bạ, kết quả thi SAT, thi đầu vào hay phỏng vấn", ông Thắng thông tin.

Theo ông, một số trường hay ngành cạnh tranh vẫn yêu cầu thư trình bày động lực học tập, sơ yếu lý lịch, hồ sơ năng lực, phỏng vấn hoặc kinh nghiệm liên quan. Song những yếu tố này thường được dùng để xem HS có thật sự phù hợp với ngành học, không yêu cầu ứng viên phải xây dựng bộ hồ sơ hoạt động thật rộng như khi ứng tuyển vào các trường danh tiếng tại Mỹ.

Ông Thắng cũng lưu ý, tại châu Âu, tiếng Anh có thể giúp ứng viên đủ điều kiện vào học, nhưng "chưa chắc đủ" để sinh sống và tìm việc. HS nên học thêm ngôn ngữ địa phương từ sớm để dễ hòa nhập và mở rộng cơ hội việc làm.

Trong khi đó, Cơ quan Giáo dục New Zealand (ENZ) mới đây thông tin HS VN có thể nộp đơn vào một số ĐH New Zealand khi có kết quả học kỳ 1 lớp 12 theo chương trình của Bộ GD-ĐT, hay dùng kết quả dự đoán nếu học các chương trình quốc tế như IB, A-Level. Điều này giúp HS đáp ứng thời hạn tuyển sinh cho kỳ nhập học tháng 7 ở New Zealand, thay vì phải chờ đến kỳ tiếp theo vào tháng 2 năm sau như mọi khi.

Châu Á tiếp tục duy trì sức hút

Theo thống kê mới nhất tính tới tháng 4, VN lần đầu vượt Trung Quốc thành nước có đông du HS nhất tại Hàn Quốc. Cụ thể, số người Việt du học nước này đã tăng hơn 28% so với cùng kỳ năm ngoái, chạm mốc 96.834 - tương đương 31,5% tổng số, chia làm 2 hệ là học chương trình cấp bằng (cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ) và học tiếng Hàn. Đây cũng là điểm đến thu hút đông du HS Việt nhất tính tới nay.

Ông Trần Thiên Văn, Giám đốc điều hành Zila Education (TP.HCM), cho biết thời gian tới Hàn Quốc sẽ có nhiều điều chỉnh đáng chú ý. Chẳng hạn, thời gian lưu trú để tìm việc diện visa D-10 dự kiến kéo dài từ 1-3 năm, mở rộng cơ hội chuyển đổi sang visa lao động chuyên môn E-7 cho người học khối ngành STEM, miễn chứng minh tài chính với đương đơn đạt trình độ tiếng Hàn (TOPIK) từ cấp 4 trở lên...

"Đây là tín hiệu tích cực cho các bạn có định hướng học tập và phát triển sự nghiệp lâu dài ở nước này, bởi định hướng chính sách mới không chỉ là kéo dài thời gian tìm việc sau tốt nghiệp, mà còn là xây dựng lộ trình kết nối giữa du học, việc làm và định cư dựa trên năng lực của ứng viên lẫn nhu cầu từ thị trường", ông nói.

Cũng từ thực tế nêu trên, ông Văn cho rằng năng lực tiếng Hàn và mục đích đi du học chân chính thời gian tới tiếp tục là 2 yếu tố quan trọng trong quá trình xét duyệt visa du học Hàn Quốc.

Trung Quốc cũng là lựa chọn tăng sức hút trong thời gian qua, theo ông Trần Anh Chung, Chủ tịch Hệ thống tiếng Trung CTI HSK Việt Nam. Ông chia sẻ, nhiều ĐH nước này hiện đưa ra các chương trình ưu đãi cho HS VN nên tổng chi phí bao gồm học phí, phí ký túc xá chỉ dao động quanh mức 40 triệu đồng/năm. Nếu ứng tuyển vào các trường lớn, mức phí có thể cao hơn, lên tới 80 triệu đồng/năm.

Điểm mới trong du học Trung Quốc hệ cử nhân vài năm trở lại đây là HS phải tham gia kỳ thi đánh giá năng lực học thuật Trung Quốc (CSCA) do Bộ Giáo dục Trung Quốc tổ chức. Với một số ĐH hàng đầu như Thanh Hoa, Bắc Kinh, Phúc Đán..., ứng viên còn phải thi đầu vào, phỏng vấn riêng, nộp thêm điểm thi tiếng Trung (HSK), bài luận, thư giới thiệu..., tùy đơn vị.

Còn tại khu vực Đông Nam Á, ngoài Singapore, quốc gia cạnh bên là Malaysia những năm gần đây cũng lọt vào "mắt xanh" của HS. Ông Huỳnh Kim Toàn, Giám đốc Trung tâm xúc tiến du học VSE (TP.HCM), cho biết nhiều ĐH Malaysia đang dành học bổng 30-35% học phí cho người Việt. Còn với những ứng viên nhắm tới học bổng toàn phần, các bạn cần có thêm công bố khoa học mang tính quốc tế.

Canada muốn đảm bảo cơ hội được tuyển dụng cho du học sinh

Chia sẻ với Thanh Niên, ông Randall Martin, Giám đốc điều hành Hội đồng Giáo dục quốc tế tỉnh bang British Columbia (BCCIE) của Canada, cho biết trước tình hình thắt chặt chính sách ở nước này, các bên đang nỗ lực tạo ra những lộ trình rõ ràng hơn. Nếu như trước đây thông điệp chỉ là "Hãy du học Canada, có thể bạn sẽ tìm được việc làm hoặc định cư", thì hiện nay trường đặt vấn đề trực tiếp với doanh nghiệp để đảm bảo cơ hội được tuyển dụng.

"Chúng tôi không chấp nhận kiểu nhà tuyển dụng chỉ nói suông "vâng, chúng tôi sẽ tuyển". Chúng tôi yêu cầu họ phải ra cam kết chắc chắn, và đây sẽ là định hướng cho 4-5 năm tới", ông Martin chia sẻ.