Trong các trường đại học, phụ nữ có xu hướng rời bỏ công việc nhiều hơn nam giới. Nguyên nhân thường được cho là những khó khăn trong việc cân bằng giữa sự nghiệp và cuộc sống cá nhân.
Tuy nhiên, nghiên cứu do Lauren Rivera, giáo sư chuyên ngành Quản trị và Tổ chức tại Trường Quản lý Kellogg (Mỹ), cùng các cộng sự thực hiện cho thấy cách lý giải này chưa đầy đủ.
Nhóm nghiên cứu khảo sát hơn 6.000 giảng viên tại khoảng 300 trường đại học ở Mỹ. Kết quả cho thấy yếu tố có mối liên hệ chặt chẽ nhất với quyết định nghỉ việc của phụ nữ là cảm giác bị xem nhẹ, thể hiện qua việc bị gạt ra ngoài, thiếu tôn trọng, đối xử không công bằng hoặc bị áp dụng những tiêu chuẩn khác biệt.
Phụ nữ có nguy cơ bị xem nhẹ cao gấp 3,4 lần nam giới
Phân tích 6.615 câu trả lời của giảng viên, nhóm nghiên cứu nhận thấy phụ nữ có khả năng phản ánh trải nghiệm bị xem nhẹ cao gấp 3,4 lần nam giới.
Với nhiều người, cảm giác này không bắt nguồn từ một sự việc nghiêm trọng duy nhất mà tích tụ qua hàng loạt trải nghiệm nhỏ trong thời gian dài.
Một nữ giáo sư ngành kinh doanh mô tả đó là “hàng nghìn vết cắt nhỏ”: Đồng nghiệp không đáp lại lời chào, không rủ bà tham gia các buổi ăn trưa chung, thường xuyên ngắt lời và chất vấn gay gắt về chuyên môn. Bà cho biết mình hiếm khi nhận được sự tin tưởng hay được nhìn nhận công bằng.
Khoảng cách giới trong trải nghiệm này được ghi nhận ở cả nhóm ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học (STEM) và các ngành khác. Chênh lệch lớn nhất xuất hiện ở ngành kỹ thuật, với 39 điểm phần trăm, và kinh tế học, với 36 điểm phần trăm.
Đáng chú ý, khoảng cách giới còn tăng lên theo thâm niên công tác. Ngay cả những nữ giảng viên cấp cao đã được bổ nhiệm lâu dài cũng cân nhắc rời bỏ vị trí vì thường xuyên cảm thấy bị xem nhẹ do giới tính.
“Ngay cả khi đã ở vị trí hàng đầu trong lĩnh vực của mình, phụ nữ cũng không thể tránh khỏi những định kiến giới và cách đối xử không công bằng vốn thường nhắm vào họ”, Rivera nhận định.
Khi nhà trường không bảo vệ người lên tiếng
Theo nhóm nghiên cứu, cảm giác bị xem nhẹ có mối liên hệ mạnh nhất với quyết định rời bỏ công việc của phụ nữ. Đặc biệt, nguy cơ nghỉ việc tăng lên khi những phản ánh về phân biệt giới, quấy rối hoặc đối xử bất công không được nhà trường giải quyết thỏa đáng.
Một nữ giảng viên ngành kỹ thuật cho biết cô được trả lương thấp hơn đồng nghiệp nam, đồng thời năng lực lãnh đạo bị nghi ngờ dù được giao phụ trách các hoạt động chuyên môn. Khi lên tiếng về những bất công này, cô lại bị phủ nhận những vấn đề mình gặp phải.
“Dù làm gì, tôi vẫn liên tục phải đối mặt với tình trạng thiếu sự hỗ trợ dành cho phụ nữ tại trường và trong lĩnh vực của mình. Điều đó khiến tôi luôn rơi vào thế bất lợi và vì vậy, tôi đang tìm kiếm công việc ở nơi khác”, nữ giảng viên viết.
Rivera cho rằng việc phụ nữ phản ánh tình trạng bị xem nhẹ, quấy rối hoặc phân biệt đối xử nhưng bị phớt lờ, thậm chí phải chịu sự trả đũa, có thể khiến họ mất niềm tin vào chính tổ chức mình đang làm việc.
Để khắc phục, các trường đại học cần xây dựng tiêu chuẩn đánh giá rõ ràng, minh bạch trong phân bổ đãi ngộ và có cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh hiệu quả hơn. Đồng thời, nhà trường cần tạo dựng môi trường làm việc cởi mở, bình đẳng, nơi giảng viên được tôn trọng và bảo vệ khi lên tiếng về những bất công.
Theo Rivera, giữ chân giảng viên không chỉ là vấn đề bảo đảm quyền lợi người lao động mà còn liên quan đến hiệu quả hoạt động của nhà trường, bởi tuyển dụng và thay thế nhân sự đều tốn kém.
Bà hy vọng các giảng viên có thể đoàn kết, hỗ trợ lẫn nhau để thúc đẩy thay đổi. Khi mọi người cùng lên tiếng và hành động tập thể, khả năng tạo ra thay đổi sẽ cao hơn.