Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương đối với đồng nghiệp, bạn bè và những người yêu điện ảnh. Hơn cả những dấu ấn nghệ thuật, điều còn ở lại là một thế giới nhân văn ông đã bền bỉ vun đắp qua từng khuôn hình, từng phận người trên màn ảnh.
Trong dòng chảy điện ảnh Việt Nam, đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn là gương mặt có dấu ấn riêng, lặng lẽ mà bền bỉ. Qua mỗi tác phẩm, người xem nhận ra tinh thần nâng niu của ông đối với con người, những phận đời nhiều ẩn giấu và vẻ đẹp của văn hóa từ những điều bình dị nhất.
Sinh năm 1953, cuộc đời Nguyễn Vinh Sơn sớm trải qua nhiều mất mát. Cha mẹ qua đời khi ông còn trẻ, là con cả, ông phải gánh vác trách nhiệm gia đình, bươn chải qua nhiều công việc để nuôi các em. Các công việc từ bán vé số, bán mía, đẩy xe ba gác đến bán bánh mì, chụp ảnh… những năm tháng mưu sinh đã đưa ông đến gần hơn với cuộc sống của những con người lam lũ. Có lẽ, trải nghiệm đã bồi đắp trong ông sự thấu cảm đối với những số phận nhỏ bé, để rồi sau này, khi đứng sau máy quay, ông có thể cảm nhận con người, đời sống bằng ánh mắt thật bao dung và chân thành.
Với Nguyễn Vinh Sơn, điện ảnh là hành trình đi sâu vào đời sống. Với tác phẩm “Đất phương Nam”, từ trang văn của nhà văn Đoàn Giỏi, Nguyễn Vinh Sơn đã tạo nên thế giới nghệ thuật đậm sắc màu sông nước, nơi thiên nhiên, con người và nếp sống Nam Bộ hòa quyện trong câu chuyện giàu sức lay động. Bộ phim truyền hình dài tập phát sóng năm 1997 đã trở thành ký ức khó phai đối với nhiều khán giả.
Một bộ phim nổi bật khác của ông là phim truyện điện ảnh “Trăng nơi đáy giếng” chuyển thể từ tác phẩm của nhà văn Trần Thùy Mai cũng thể hiện rõ nét phong cách nghệ thuật trầm tĩnh, tinh tế, giàu sức gợi. Phim được trao giải thưởng Cánh diều Bạc năm 2008 và Bông sen Bạc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 16 - năm 2009. Diễn viên Hồng Ánh cũng giành giải Nữ diễn viên chính xuất sắc tại Liên hoan phim quốc tế Dubai năm 2008 với vai Hạnh. Cùng năm này, Nguyễn Vinh Sơn được trao giải Đạo diễn xuất sắc châu Á tại Liên hoan phim Image India ở Madrid, Tây Ban Nha. Các giải thưởng góp phần ghi nhận thành quả sáng tạo của ê-kíp, đồng thời góp phần đưa tiếng nói nghệ thuật riêng của điện ảnh Việt Nam đến gần hơn với công chúng quốc tế.
Tiến sĩ Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, từng nhận định, nét thâm trầm, tinh tế đặc trưng của người đạo diễn kết hợp với sự quyết liệt, đi đến cùng những giằng xé trong thế giới nội tâm, đã làm nên phong cách đặc trưng Nguyễn Vinh Sơn. Ông là một trong những đạo diễn tài năng của điện ảnh Việt Nam, một gương mặt không thể thiếu của thời đổi mới. Trong ký ức của những người từng làm việc cùng đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn, bên cạnh tài năng, vốn hiểu biết sâu rộng, ông còn là người điềm đạm, cẩn trọng, luôn sẵn lòng chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp, nhất là thế hệ trẻ. Những phẩm chất ấy góp phần tạo nên cốt cách của người làm nghệ thuật chân chính, luôn đặt tác phẩm và con người ở vị trí trung tâm.
Diễn viên Hồng Ánh chia sẻ lòng biết ơn khi đạo diễn đã trao cho mình vai diễn có ý nghĩa đặc biệt, dấu mốc trong sự nghiệp diễn xuất, đồng thời mở ra chặng đường mới để chị khám phá những khả năng khác của bản thân. Hồng Ánh còn nhắc lại một câu nói của ông: “Làm phim có lời không giống đi buôn có lời, bởi không thể tính bằng những con số”. Đó là cách Nguyễn Vinh Sơn nhìn nhận lao động nghề nghiệp, cũng là lời nhắc về hệ giá trị khó đo đếm bằng doanh thu hay giải thưởng.
Đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn đã đi qua chặng đường sáng tạo với số lượng tác phẩm không nhiều so với nhịp độ sản xuất của điện ảnh và truyền hình hôm nay. Nhưng những bộ phim ông để lại đều có sức sống riêng khi được vun đắp bằng tính kiên nhẫn, lòng trắc ẩn và niềm tin vào khả năng cảm hóa của nghệ thuật.
Vĩnh biệt đạo diễn, Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Vinh Sơn. Miền ký ức, phận người lặng lẽ và bao câu chuyện ăm ắp nghĩa tình hẳn sẽ còn mãi trong lòng đồng nghiệp, khán giả như lời tri ân lặng thầm dành cho người đạo diễn đã dành cả đời mình để trân quý, thiết tha cuộc đời và lưu lại bằng ngôn ngữ điện ảnh.
MAI LỮ