Đất có sổ đỏ bị thu hồi, vướng mắc bồi thường do hành lang giao thông
Theo trình bày của bà Lê Thị Đ. (ngụ tỉnh Đắk Lắk), năm 1993, gia đình bà nhận chuyển nhượng thửa đất có diện tích 350m2 và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Giấy chứng nhận được cấp đổi vào các năm 2010 và 2021, trong đó 350m2 vẫn được xác định là đất ở.
Năm 2025, UBND xã C. ban hành quyết định thu hồi 173,5m2 đất của gia đình bà để thực hiện dự án đường giao thông. Bà Đ. cho rằng trong diện tích bị thu hồi có phần đất đã được cấp giấy chứng nhận, nhưng phương án bồi thường xác định phần đất và tài sản gắn liền với đất này không đủ điều kiện được bồi thường với lý do nằm trong hành lang giao thông.
Theo bà Đ., tháng 6/2022, Trung tâm Phát triển quỹ đất cấp huyện trước đây từng lập bảng tính dự kiến bồi thường 26,8m2 đất ở với số tiền gần 790 triệu đồng, cùng công trình trên đất trị giá 369 triệu đồng, tổng cộng hơn 1,181 tỷ đồng.
Gia đình bà cho biết đã đồng ý với mức bồi thường dự kiến trong bảng tính này, nhưng sau đó không nhận được thông tin tiếp theo. Bà Đ. cũng viện dẫn trường hợp hai hộ liền kề được bồi thường đối với phần đất ở nằm trong chỉ giới quy hoạch giao thông.
Đầu năm 2025 gia đình bà Đ. tiếp tục nhận được dự thảo phương án chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có ghi thu hồi 173,5m2, trong phần ghi chú ghi rõ có 27,6m2 đất đã được cấp sổ đỏ. Cùng với đó là bảng kê chi tiết nhà vật dụng và kiến trúc, nhưng tất cả đều ghi không bồi thường hỗ trợ vì đất và tài sản nằm trong hành lang giao thông. Tuy nhiên, theo bà Đ. thực tế tất cả tài sản đó được xây dựng từ năm 1993 trên diện tích 27,6m2 đất thổ cư đã được cấp sổ.
Tháng 10/2025, dù chưa đồng ý với phương án bồi thường, bà Đ. vẫn tự nguyện bàn giao mặt bằng để bảo đảm tiến độ dự án. Sau đó, bà khởi kiện, đề nghị tòa án hủy phần phương án bồi thường liên quan đến gia đình và yêu cầu bồi thường đất cùng tài sản trên đất.
Trong quá trình giải quyết vụ án, UBND xã C. cho rằng phần đất bị thu hồi nằm trong phạm vi chỉ giới quy hoạch Quốc lộ 14 rộng 50m, được xác định qua các văn bản từ năm 1982 và những lần quy hoạch sau đó.
Theo chính quyền địa phương, diện tích này thuộc đất giao thông do Nhà nước quản lý; việc sử dụng đất diễn ra sau khi hành lang được xác lập nên không đủ điều kiện bồi thường. Trung tâm Phát triển quỹ đất giải thích bảng tính năm 2022 mới chỉ là dự thảo, trường hợp của bà Đ. được để lại để thẩm định.
Tòa: Không có căn cứ từ chối bồi thường 27,6m2 đất đã có sổ đỏ
Xét xử sơ thẩm, TAND khu vực 3 - Đắk Lắk chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Đ., hủy phần quyết định phê duyệt phương án bồi thường liên quan đến bà, đồng thời buộc Chủ tịch UBND xã C. phê duyệt phương án bồi thường 27,6m2 đất theo giá đất ở nông thôn và các công trình, vật kiến trúc trên diện tích này.
Không đồng ý với phán quyết, Chủ tịch UBND xã C. kháng cáo, đề nghị cấp phúc thẩm sửa án theo hướng không bồi thường đất và tài sản nằm trong hành lang bảo vệ, chỉ giới quy hoạch Quốc lộ 14.
Tại phiên phúc thẩm, TAND tỉnh Đắk Lắk nhận định bà Đ. sử dụng đất ổn định từ năm 1993 và được cấp giấy chứng nhận lần đầu với diện tích 350m2 đất ở. Qua các lần cấp đổi, diện tích này vẫn được công nhận; chưa có quyết định nào của cơ quan có thẩm quyền thu hồi, hủy bỏ hoặc chỉnh lý giấy chứng nhận đối với phần đất tranh chấp.
Theo Toà phúc thẩm, trong tổng số 173,5m2 đất bị thu hồi, có 27,6m2 đã được cấp giấy chứng nhận. Tuy nhiên, phương án bồi thường của UBND xã không phân biệt phần đất đã được Nhà nước công nhận quyền sử dụng với phần chưa được cấp giấy chứng nhận.
Theo nhận định của tòa, việc một phần diện tích đất nằm trong hành lang bảo vệ công trình giao thông không đồng nghĩa với việc Nhà nước đã xác lập quyền quản lý, sử dụng đối với toàn bộ diện tích đất mà người dân đang có quyền sử dụng hợp pháp. Người sử dụng đất trong hành lang vẫn được tiếp tục sử dụng đất đúng mục đích; khi Nhà nước thu hồi, việc bồi thường phải được thực hiện theo quy định.
Đối với nhà ở, vật kiến trúc và tài sản trên đất, Toà phúc thẩm nhận thấy các công trình được xây dựng từ năm 1993, chưa có căn cứ xác định việc xây dựng trái phép hoặc thuộc trường hợp không được bồi thường.
Từ đó, TAND tỉnh Đắk Lắk xác định kháng cáo không có chứng cứ mới làm thay đổi bản chất vụ án, quyết định không chấp nhận kháng cáo và giữ nguyên bản án sơ thẩm.
(Tham khảo Bản án số 14/2026/HC-PT ngày 12/8/2026 của TAND tỉnh Đắk Lắk)