Xã Yên Thịnh nằm ở phía bắc tỉnh Thái Nguyên có tổng diện tích tự nhiên hơn 16.580 ha, trong đó diện tích có rừng chiếm tới hơn 14.700 ha. Tuy nhiên, chỉ một phần nhỏ rừng đã được giao, còn lại hơn 13.600 ha vẫn chưa giao, cho thuê được do thiếu kinh phí thực hiện.
Diện tích rừng rất lớn nhưng sinh kế của người dân sống gần rừng lại thiếu, chủ yếu được nhận hỗ trợ bảo vệ rừng. Năm 2025, toàn xã có diện tích thực hiện hỗ trợ bảo vệ rừng hơn 4.600 ha, trong đó diện tích do hộ gia đình, cá nhân quản lý hơn 2.750 ha, còn lại do Ủy ban nhân dân xã quản lý.
Tổng kinh phí đã hỗ trợ là hơn 1,7 tỷ đồng. Trong bối cảnh đó, việc giao rừng không chỉ đơn thuần là để giữ rừng mà còn mở ra hướng quản lý, tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Để triển khai, xã Yên Thịnh đã tiến hành rà soát, xác định đầy đủ diện tích rừng hiện có cũng như nhu cầu giao rừng, cho thuê rừng. Kết quả rà soát tại các thôn, bản cho thấy, tổng nhu cầu giao rừng là hơn 2.044 ha, gồm hơn 1.000 ha rừng phòng hộ, còn lại là rừng sản xuất.
Xã đang thực hiện rà soát, chuẩn hóa hồ sơ và dữ liệu; xử lý các trường hợp chưa đồng bộ giữa đất và rừng; công khai, lấy ý kiến... Khi đủ điều kiện pháp lý theo quy định sẽ thực hiện các thủ tục giao rừng, cho thuê rừng theo thẩm quyền, thống nhất với thủ tục giao đất, cho thuê đất, bàn giao rừng ngoài thực địa, lập hồ sơ quản lý và cập nhật cơ sở dữ liệu theo quy định.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Yên Thịnh Nông Thanh Hoài, dự tính tổng kinh phí dành cho công tác này là hơn 4 tỷ đồng, đang chờ tỉnh thẩm định. Xã đã chỉ đạo Phòng Kinh tế hướng dẫn cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân lập hồ sơ, văn bản đề nghị giao rừng, cho thuê rừng theo quy định.
Việc giao rừng sẽ góp phần quan trọng xác lập rõ chủ thể quản lý, sử dụng rừng, tạo điều kiện phát triển sản xuất lâm nghiệp, nâng cao thu nhập, tạo việc làm, ổn định sinh kế và góp phần giảm nghèo bền vững cho người dân địa phương.
Tại xã Phong Quang, hiện còn hơn 11.000 ha rừng chưa giao, chưa cho thuê. Xã đã lập kế hoạch giao rừng năm 2026 trình tỉnh thẩm định với mục tiêu sẽ giao hơn 1.270 ha rừng sản xuất là rừng tự nhiên và rừng phòng hộ là rừng tự nhiên.
Đối tượng dự tính được giao rừng là cộng đồng dân cư thôn Bản Đôn, Bản Giềng, Bản Pẻn, Nà Đán, Nà Lồm, Nà Ỏi, Vằng Bó, Nà Pán và cá nhân đang bảo vệ rừng nằm trong diện tích rừng do xã quản lý tại các thôn.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phong Quang Nguyễn Đức Thịnh cho biết, giao rừng cho cộng đồng dân cư sẽ tạo điều kiện để các chủ rừng chủ động khai thác, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực từ rừng, nhất là nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng.
Công tác giao rừng sẽ góp phần thúc đẩy các chương trình phát triển cộng đồng, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống gần rừng.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên, đến tháng 9/2026, toàn tỉnh còn hơn 269.238 ha rừng thuộc diện phải thực hiện giao, cho thuê tại 57 xã, phường; trong đó, hơn 96.529 ha rừng tự nhiên chưa giao, chưa cho thuê do Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý tạm thời; hơn 172.708 ha rừng tự nhiên đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng chưa thực hiện giao rừng theo quy định. Bên cạnh đó, còn hơn 3.575 ha rừng đã được giao nhưng chưa hoàn thiện các thủ tục về đất đai.
Vấn đề nêu trên không chỉ là khoảng trống về hồ sơ pháp lý mà còn là “nút thắt” lớn trong quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị tài nguyên rừng. Khi rừng chưa có chủ thật sự, quyền lợi, trách nhiệm và nghĩa vụ bảo vệ rừng chưa gắn với một chủ thể cụ thể dễ phát sinh tranh chấp, chồng lấn, lấn chiếm.
Việc hoàn thiện giao rừng sẽ mở ra cơ hội để người dân và các chủ rừng tiếp cận đầy đủ hơn các chính sách phát triển lâm nghiệp. Từ chi trả dịch vụ môi trường rừng, quản lý rừng bền vững đến phát triển rừng gỗ lớn, hình thành vùng nguyên liệu, phát triển thị trường tín chỉ các-bon..., tất cả đều cần một nền tảng quan trọng là xác lập rõ quyền và trách nhiệm của chủ rừng.
Một trong những nguyên nhân chính dẫn tới việc các xã, phường chưa thực hiện được toàn diện công tác giao rừng là do thiếu kinh phí. Nhiều diện tích rừng nằm ở khu vực địa hình phức tạp, bị chia cắt, giao thông khó khăn, diện tích phân tán, trong khi việc rà soát, đo đạc, xác định ranh giới giữa các loại đất và các chủ sử dụng đòi hỏi nhiều thời gian, nhân lực và kinh phí.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bằng Thành Hoàng Văn Tiền, diện tích rừng đã giao trên địa bàn xã là hơn 3.000 ha; diện tích chưa giao hơn 10.000 ha. Tuy nhiên, do chi phí thực hiện giao rừng lớn, nguồn ngân sách xã chưa cân đối để thực hiện được nên việc giao, cho thuê rừng gặp nhiều khó khăn. Xã đã chỉnh sửa kế hoạch giao rừng, cho thuê rừng trình tỉnh thẩm định, phê duyệt.
Trước tình hình này, tỉnh Thái Nguyên đã yêu cầu các xã, phường khẩn trương hoàn thành việc rà soát, xây dựng và trình phê duyệt kế hoạch giao rừng, cho thuê rừng theo quy định tại Điều 35, Nghị định số 156/2018/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung tại Điều 11, Nghị định số 42/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Lâm nghiệp.
Trong đó, cần ưu tiên giao rừng, cho thuê rừng đối với diện tích rừng tự nhiên chưa giao, chưa cho thuê hiện do Ủy ban nhân dân xã, phường quản lý; thực hiện đồng bộ việc giao đất, cho thuê đất với giao rừng, cho thuê rừng; rà soát, xử lý dứt điểm các trường hợp đã giao đất nhưng chưa giao rừng hoặc đã giao rừng nhưng chưa hoàn thiện thủ tục đất đai.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên Triệu Đức Văn khẳng định, mục tiêu của tỉnh không dừng lại ở hoàn thành về mặt thủ tục việc giao rừng, cho thuê rừng mà quan trọng hơn là sau khi giao phải nâng cao được hiệu quả quản lý, bảo vệ và sử dụng rừng.
Việc giao rừng phải gắn chặt với giao đất, cho thuê đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để bảo đảm đồng bộ hồ sơ, xác định rõ chủ rừng và tạo điều kiện cho chủ rừng thực hiện các quyền, nghĩa vụ theo quy định.
Tỉnh Thái Nguyên đang nỗ lực triển khai các giải pháp để sớm hoàn thành giao rừng, cho thuê rừng đối với toàn bộ diện tích chưa giao, chưa cho thuê theo quy định của Luật Lâm nghiệp.
TUẤN SƠN