Hội thảo được tổ chức nhằm tiếp tục lấy ý kiến các cơ quan, đơn vị và đại biểu đối với nội dung dự thảo Đề án, dự thảo Kết luận của Bộ Chính trị, nhất là những vấn đề lớn về quan điểm, định hướng hoàn thiện chính sách, pháp luật, bảo đảm chất lượng và đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong tình hình mới.
Theo báo cáo tại hội thảo, thực hiện chủ trương của Đảng về sắp xếp, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, trong đó có Tòa án nhân dân, từ ngày 1/7/2025, hệ thống Tòa án được tổ chức theo mô hình 3 cấp, gồm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cấp tỉnh và Tòa án nhân dân khu vực.
Thẩm quyền của các cấp Tòa án cũng được điều chỉnh phù hợp với mô hình tổ chức mới, trong đó thẩm quyền giám đốc thẩm, tái thẩm được giao cho Tòa án nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân cấp tỉnh.
Trên cơ sở đó, tại Đề án về “Tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy Tòa án nhân dân bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong tình hình mới”, Đảng ủy Tòa án nhân dân tối cao đã kiến nghị nghiên cứu, sửa đổi các quy định của pháp luật tố tụng theo hai hướng trọng tâm.
Thứ nhất, quy định chặt chẽ điều kiện nộp đơn, thụ lý đơn và xem xét đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm, nhằm tránh tình trạng lợi dụng thủ tục này để kéo dài thời gian giải quyết vụ án.
Thứ hai, quy định giới hạn căn cứ kháng nghị và thẩm quyền của Tòa án trong thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm, bảo đảm có điểm dừng trong việc thực thi, chấp hành pháp luật.
Nội dung Đề án gồm 4 phần: sự cần thiết, quan điểm chỉ đạo, mục đích, yêu cầu, phạm vi nghiên cứu và quá trình xây dựng Đề án; chính sách, pháp luật về thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm tại Tòa án nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng; thực tiễn thi hành pháp luật về thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm; và hoàn thiện chính sách, pháp luật về lĩnh vực này dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về những vấn đề đặt ra trong quá trình thực hiện thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm; góp ý đối với các quan điểm, định hướng và giải pháp hoàn thiện chính sách, pháp luật, đồng thời đề xuất những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung nhằm bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và phù hợp với thực tiễn hoạt động của hệ thống Tòa án nhân dân.
Kết luận hội thảo, Vụ trưởng Pháp chế và Quản lý khoa học Tòa án nhân dân tối cao Lê Thế Phúc lưu ý, cần đánh giá kỹ lưỡng tác động của từng chính sách, nhóm giải pháp được đề xuất, nhất là những nội dung có sự thay đổi lớn so với quy định và thực tiễn hiện hành.
Việc hoàn thiện các giải pháp cần gắn với yêu cầu nâng cao niềm tin của người dân đối với Tòa án và các phán quyết của Tòa án. Khi người dân tin tưởng vào tính đúng đắn, khách quan của bản án, quyết định được ban hành sau quá trình xét xử, nhu cầu tiếp tục đề nghị xem xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm sẽ được hạn chế một cách tự nhiên.
Để tạo ra sự thay đổi căn bản, toàn diện trong chính sách, pháp luật về thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm, trước hết cần có sự thay đổi về tư duy và nhận thức của các cơ quan, đơn vị trực tiếp thực hiện.
Nếu vừa đặt ra yêu cầu giảm số lượng đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm, giảm áp lực giải quyết cho các cơ quan Tòa án, vừa duy trì toàn bộ những quy định hiện hành thì sẽ khó tạo ra chuyển biến thực chất.
Nếu không có giải pháp phù hợp, số lượng đơn tồn đọng có thể tiếp tục chuyển từ năm này sang năm khác, tạo áp lực lớn đối với các cơ quan có thẩm quyền giải quyết trong những năm tiếp theo
HƯƠNG NGUYÊN