Chiều 30/10, thảo luận tại Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Trần Thị Thu Phước, Phó giám đốc Công an tỉnh Quảng Ngãi, cho rằng việc tăng phụ cấp cho cán bộ, công chức cấp xã là cần thiết, song phải đi đôi với đổi mới cách đánh giá và sử dụng cán bộ.
Bà dẫn thực tế sau sắp xếp, số thôn, tổ dân phố giảm hơn 46%, địa bàn quản lý của mỗi xã rộng hơn, trong khi nhiều thủ tục hành chính tiếp tục được phân cấp về cơ sở. Khối lượng công việc và trách nhiệm của cán bộ xã vì vậy ngày càng lớn. Việc tăng thu nhập mới giải quyết một phần vấn đề; điều người dân quan tâm hơn là thủ tục có được xử lý nhanh, công việc có được giải quyết dứt điểm và thái độ phục vụ có tốt hơn hay không.
"Nếu đãi ngộ tăng nhưng cơ chế đánh giá vẫn bình quân, cào bằng, khó tạo động lực cho người làm tốt và cũng chưa đủ sức buộc người làm chưa tốt phải thay đổi", bà Phước nói.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị nghiên cứu gắn một phần thu nhập tăng thêm với kết quả công việc có thể đo lường, như tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn, mức độ hài lòng của người dân và số vụ việc được xử lý dứt điểm tại xã. Các tiêu chí phải rõ ràng, phù hợp đặc thù từng địa bàn, tránh chạy theo thành tích hoặc phát sinh thêm thủ tục đánh giá hình thức.
Bên cạnh thu nhập, cán bộ làm tốt cần được ưu tiên đào tạo, quy hoạch, bổ nhiệm và có cơ hội phát triển nghề nghiệp. Bà cũng đề nghị tăng cường luân chuyển cán bộ hai chiều giữa cấp tỉnh và cấp xã để nâng cao năng lực, giữ chân người giỏi ở cơ sở.
Về trách nhiệm người đứng đầu, bà Phước cho rằng cần quy định rõ việc đi cơ sở, thời hạn xử lý và trách nhiệm trả lời các kiến nghị. Hiệu quả lãnh đạo phải được đánh giá bằng số vướng mắc được tháo gỡ, thay vì chỉ tính số lần xuống địa phương.
Đại biểu Trần Thị Thu Phước, Phó giám đốc Công an tỉnh Quảng Ngãi. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Đề nghị bổ sung phụ cấp cho viên chức cấp xã
Cùng quan tâm đến chính sách đãi ngộ, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, nêu bất cập khi viên chức tại các đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã chưa thuộc diện hưởng phụ cấp công vụ như cán bộ, công chức cùng cấp.
Theo quy định có hiệu lực từ tháng 10 và áp dụng chế độ từ ngày 1/7/2026, cán bộ, công chức cấp xã không hưởng thu nhập tăng thêm theo nghị quyết HĐND cấp tỉnh được hưởng phụ cấp công vụ 55%, thay cho mức 25% trước đây. Nhóm đã hưởng thu nhập tăng thêm tiếp tục áp dụng phụ cấp 25%, cùng cơ chế bù chênh lệch.
Trong khi đó, nhiều viên chức cấp xã cũng trực tiếp phục vụ người dân, đảm nhận công việc đòi hỏi chuyên môn cao, chịu áp lực lớn về tiến độ và chất lượng. Việc khác nhau về chế độ đãi ngộ có thể ảnh hưởng đến động lực làm việc, khả năng giữ chân người có chuyên môn và việc bố trí nhân sự ở cơ sở.
"Khác nhau về vị trí pháp lý và chế độ quản lý không có nghĩa là có thể bỏ qua yêu cầu về công bằng, hợp lý trong chính sách đãi ngộ", bà nói.
Đại biểu đề nghị Chính phủ nghiên cứu phụ cấp đặc thù hoặc khoản hỗ trợ tương xứng cho viên chức cấp xã, ưu tiên những vị trí có khối lượng công việc lớn, yêu cầu chuyên môn cao và trực tiếp phục vụ người dân. Chính sách cần căn cứ vào trách nhiệm, thu nhập hiện có và khả năng cân đối ngân sách, đồng thời bảo đảm tương quan với chế độ của cán bộ, công chức khi cải cách tiền lương.
Chỉ phân cấp những việc xã đủ khả năng thực hiện
Ở góc độ tổ chức bộ máy, đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Sông Kôn, Đà Nẵng, cho rằng việc phân cấp chỉ hiệu quả khi chính quyền cơ sở có đủ nhân lực, chuyên môn và điều kiện thực hiện. Thực tế, năng lực giữa các xã miền núi, biên giới và đô thị có sự khác biệt lớn. Nếu phân quyền đồng loạt, không tính đến điều kiện thực tế, một số địa phương có thể quá tải, lúng túng, làm chậm việc giải quyết thủ tục cho người dân.
Hiện một số phòng chuyên môn cấp xã phải phụ trách nhiều lĩnh vực, vừa xử lý công việc thường xuyên, vừa tiếp nhận nhiệm vụ mới từ cấp trên. Ở địa bàn miền núi, giao thông khó khăn, cán bộ còn phải dành nhiều thời gian xuống thôn, bản để giải quyết công việc. "Nếu không được tổ chức hợp lý và bố trí nhân lực phù hợp, nguy cơ quá tải, chồng chéo, kéo dài thời gian giải quyết công việc rất rõ", ông Nghiêm nhận định.
Đại biểu kiến nghị chỉ phân cấp những nhiệm vụ mà cấp xã đủ khả năng thực hiện, nhất là với công việc đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật cao hoặc tiềm ẩn rủi ro lớn. Đồng thời, các phòng chuyên môn cần được rà soát chức năng, phân định rõ trách nhiệm, giảm đầu mối nhưng bảo đảm bộ máy hoạt động thông suốt, phục vụ tốt người dân và doanh nghiệp.
Sơn Hà