Tấm ảnh ấy do chính nhà trường chụp và gửi phụ huynh (PH) hằng ngày. Bếp vẫn nấu tại trường, PH vẫn được vào tham quan. Vậy mà người ấy chọn lên mạng trước, còn hiệu trưởng thì nhận điện thoại tới tấp và phải giải trình. Vì sao một PH có sẵn kênh để hỏi nhà trường lại tìm đến hội nhóm? Câu trả lời thường không nằm ở sự hằn học. Nó nằm ở chỗ họ không tin kênh chính thống sẽ trả lời, hoặc sợ hỏi xong con mình bị "để ý".
Điểm b khoản 3 điều 11 luật Nhà giáo 2025 cấm tổ chức, cá nhân đăng tải, phát tán thông tin mang tính quy kết về trách nhiệm của nhà giáo trong hoạt động nghề nghiệp khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Đây là quy định cần thiết. Người thầy hôm nay phải đối phó không chỉ với lớp học mà còn với những bài "bóc phốt" ẩn danh kéo theo hàng trăm bình luận kết tội, có khi chỉ từ một tấm ảnh cắt cúp. Hệ lụy không dừng ở danh dự một người. Giáo viên ngại tiếp xúc PH, nhà trường chuyển sang thế phòng thủ, còn học sinh đứng giữa hai phía đang nghi ngờ nhau.
Nhưng một điều cấm chỉ phát huy tác dụng khi PH có lối đi khác. Luật yêu cầu chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền, trong khi kết luận chỉ xuất hiện khi có người khởi động quy trình. Con đường ấy lại đang khó với chính những PH cần lên tiếng.
Luật Tố cáo 2018 yêu cầu người tố cáo nêu rõ họ tên, địa chỉ. Điều 25 quy định thông tin tố cáo không rõ họ tên, địa chỉ người tố cáo thì không xử lý theo luật này. Luật có mở một lối nhỏ: Nếu thông tin có nội dung rõ ràng, có tài liệu, chứng cứ cụ thể thì cơ quan tiếp nhận vẫn thanh tra, kiểm tra phục vụ công tác quản lý. Nhưng người gửi không được thông báo gì và cũng không có kết luận nào trả về. PH vì thế đứng trước 2 lựa chọn: Ký tên thì lo cho con nhưng không ký tên thì gửi đi như ném đá xuống giếng. Mạng xã hội với chế độ ẩn danh và tốc độ lan truyền tức thì đã trở thành nơi duy nhất cho họ cảm giác tin rằng đăng lên mạng sẽ có tác dụng.
Điều PH cần không phải thêm một chỗ để gửi, mà là một chỗ có hồi âm. Vì thế, có 4 việc mà ngành giáo dục nên làm.
Thứ nhất, các sở GD-ĐT nên vận hành kênh tiếp nhận phản ánh trực tuyến độc lập với ban giám hiệu và bảo mật danh tính người gửi trước nhà trường. Mỗi phản ánh được cấp một mã hồ sơ để người gửi tự tra cứu tiến độ và kết quả, kể cả khi họ không muốn nêu tên. Khoản 2 điều 25 luật Tố cáo đã cho phép xử lý thông tin có chứng cứ cụ thể. Nghị định 156/2026 cũng đã bổ sung quy định về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giải quyết tố cáo.
Thứ hai, cần ấn định thời hạn phản hồi. Phản ánh về bữa ăn, khoản thu hay cách đối xử với học sinh cần được trả lời trong vài ngày, không phải vài tháng. Nếu biết trước ngày nào có kết luận thì PH sẽ không vội lên mạng đăng bài.
Thứ ba là công khai chủ động. Nếu thực đơn, đơn giá và chứng từ đi chợ của bếp bán trú được niêm yết thường xuyên, phần lớn thắc mắc sẽ có lời đáp trước khi thành bức xúc.
Cuối cùng, Bộ GD-ĐT nên hướng dẫn về tiêu chí "thông tin mang tính quy kết" tại điểm b khoản 3 điều 11 luật Nhà giáo 2025. Hướng dẫn cần nói rõ rằng việc hỏi, đề nghị giải thích hay nêu sự việc có bằng chứng không phải là kết tội giáo viên. Bảo vệ thầy cô không chỉ bằng điều cấm. Khi PH hỏi và được trả lời đúng hẹn thì họ sẽ không cần tìm đến mạng xã hội và những bài "bóc phốt" cũng tự biến mất.