Ông Rhee Kun Hoo sinh năm 1935, là bác sĩ tâm thần có kinh nghiệm chữa trị, giảng dạy tại Hàn Quốc hơn 50 năm, phát hành quyển sách đầu tay khi đã 78 tuổi. Ở giai đoạn nhiều người thường dành thời gian nghỉ ngơi sau hơn nửa đời người sống vì công việc, ông Rhee vẫn miệt mài cầm bút. Đến khi qua đời vào ngày 21/9 ở tuổi 91, ông viết khoảng 30 cuốn, nổi bật là quyển Để thanh thản khi về già (2018), theo The Korea Herald.
Không có những áng văn lai láng hay công bố các công trình nghiên cứu đồ sộ, tác phẩm của Rhee Kun Hoo vẫn đủ sức trở thành quyển sách ăn khách của Hàn Quốc thời điểm mới ra mắt. Sách đã được dịch sang 16 ngôn ngữ, trong đó bản dịch tiếng Anh có tên là If You Live To 100, You Might As Well Be Happy (2024). Trong nước, ấn phẩm bản Việt ra mắt vào mùa hè năm nay.
Bản Việt do dịch giả Thanh Huyền chuyển ngữ, nhà xuất bản Dân Trí kết hợp First News ấn hành. Ảnh: First News
Từ lời mở đầu, bác sĩ Rhee không ngại ngần thừa nhận từng sợ cái chết trước khi hiểu nó là một phần tất yếu của đời người. Thay vì tránh né, ông muốn sống một đời trọn vẹn, "tìm chút bình yên trong định mệnh không thể thay đổi". Có lẽ với ông, điều đầu tiên là chấp nhận bản thân già đi, từ đó buông bỏ quá khứ, học cách sống chung với bệnh tật và thích nghi việc được đối xử như một người cao tuổi. Ông cũng cho rằng con người cần bỏ qua hận thù, bao dung cho bản thân và khép lại vòng xoáy danh vọng để có tháng ngày bình yên.
Tuy nhiên, việc chấp nhận tuổi già không đồng nghĩa chỉ ở nhà, sống dựa vào con cháu. Tác giả không xem tuổi tác là bản án của thời gian, thậm chí còn tận dụng ngày tháng còn lại để làm nhiều điều mình muốn. Với ông, ngày về hưu là điểm xuất phát chứ không phải vạch đích. Do đó, ông quyết định mở phòng khám chữa trị bằng các phương pháp thử nghiệm, đăng ký học một chương trình nghiên cứu văn hóa tại trường đại học suốt bốn năm. Năm 76 tuổi, ông trở thành thủ khoa của khóa, đồng thời là học viên lớn tuổi nhất. Nhìn lại từng quyết định, ông khuyên bạn đọc hãy mở lòng với mọi trải nghiệm bất chấp tuổi tác. Điều quan trọng là được làm chủ chính mình, không bị cụm từ "phần đời còn lại" trói chặt.
Bên cạnh những bí quyết giữ nhịp sống năng động, tác giả chia sẻ cách nuôi dưỡng tình cảm gia đình. Khi cha mẹ về già, vai vế trong nhà dần đảo lộn vì họ thường phải nghe lời con cái nhiều hơn, nhất là trong việc chăm sóc sức khỏe. Hồi còn trẻ, dù luôn bận rộn với công việc, ông vẫn thường leo núi, tổ chức các chuyến đi tình nguyện ở Nepal nhiều năm liền. Đến khi có tuổi, con cái cấm ông tham gia các hoạt động tốn sức, liên tục gọi điện, viết email nhắc bố uống nước đầy đủ hàng ngày. Dù buồn bực vì bị trông chừng quá mức, ông thừa nhận các con có lý. Những lúc cảm thấy cay đắng, ông "tự dỗ dành" mình nghe lời con vì sợ chúng lo lắng, không phải do bản thân không còn đủ sức.
Về mối quan hệ với các cháu, tác giả hiểu rõ giữa họ có khoảng cách thế hệ khác biệt. Theo ông, trẻ em ngày nay lớn lên với Internet cùng văn hóa đề cao cái tôi, khác với thời của ông và cả cha mẹ của chúng. Không để khoảng trống ngày một lớn, ông chủ động thu hẹp bằng cách bước vào thế giới hiện đại. Ông viết email kể chuyện xưa cho các cháu, học cách viết tắt nhiều từ phổ biến, để trẻ nhỏ "khai sáng" các vấn đề xã hội đằng sau các cụm từ lóng. Ông muốn kết thân với những người cháu, gắn kết chúng với đại gia đình bằng các câu chuyện của ông.
Chân dung bác sĩ tâm thần Rhee Kun Hoo năm 2024. Ảnh: The Korea Herald
Đan xen những dòng văn về đời sống hiện đại, ông Rhee Kun Hoo ôn ký ức thời trẻ để hiểu hơn về cha mẹ, bạn đời và con cái. Nhờ đó, quyển sách được nhiều độc giả đánh giá dành cho mọi độ tuổi, không riêng người già. Bác sĩ Rhee trưởng thành trong thời loạn lạc, chứng kiến cảnh cơ nghiệp của cha sụp đổ vì chiến tranh, sự vất vả của mẹ khi một mình nuôi con do chồng mất sớm. Tuy không cần đợi đến già để hiểu những hy sinh đó, ông cho rằng phần lớn con cái bỏ qua điều mà cha mẹ mong mỏi cho chính họ, quên mất các bậc phụ huynh cũng là con người độc lập cần được thấu hiểu đúng cách.
Ngoài ra, tác giả cho rằng mỗi người cần biết ơn bạn đời từ vai trò của họ trong gia đình đến xã hội. Thay vì đóng khung nửa kia bằng một hình ảnh cố định, mỗi người nên học cách lắng nghe, chấp nhận con người thật và đối xử dịu dàng với nhau. Vợ ông cũng là một học giả, nhà xã hội thành công tại Hàn Quốc. Hơn 60 năm bên nhau, ông Rhee luôn cảm thấy nhẹ nhõm vì có bà đồng hành trong cuộc sống đời thường lẫn trên con đường học thuật. "Cho đến ngày tôi mất, bà ấy sẽ luôn là cả thế giới của tôi", ông viết trong một phần về vợ.
Trên Amazon và Goodreads, ấn phẩm lần lượt nhận 4,6/5 và 3,7/5 sao. Một tài khoản Amazon tại Mỹ nhận xét nội dung của sách ấm áp, thực tế và thiết thực cho cuộc sống hàng ngày, phù hợp với mọi lứa tuổi. Một bạn đọc từ Australia bày tỏ ấn tượng khi đọc được quyển sách self-help dựa trên kinh nghiệm của người viết. Tuy nhiên, có một độc giả trên Goodreads chấm sách 2/5 sao, cho rằng toàn bộ nội dung có thể gói gọn trong câu "chấp nhận thực tại, luôn tìm điều tích cực trong mọi hoàn cảnh". Theo người này, góc nhìn của tác giả không có sự đột phá, mang tính cách mạng.
The Korea Herald cho biết trước khi qua đời, ông Rhee Kun Hoo phát hành quyển sách cuối cùng mang tên After 50, It's Better to Live Simply (Sau 50 tuổi, tốt nhất là nên sống đơn giản) hồi tháng 1. Với sự nghiệp dài hơn năm thập niên, bác sĩ Rhee có nhiều đóng góp lớn cho lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tinh thần tại Hàn Quốc. Ông là người đầu tiên giới thiệu mô hình phòng bệnh mở và liệu pháp tâm kịch (psychodrama) ở quê nhà, từng dành hơn 30 năm để hỗ trợ hệ thống y tế tại Nepal.
Phương Thảo