Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực hôm nay khai mạc tại Hà Nội với sự tham dự của các chuyên gia hàng đầu của UNESCO và thế giới, đại diện các quốc gia thành viên Ủy ban Di sản thế giới, cơ quan quản lý di sản các nước trong khu vực cùng các cơ quan, tổ chức, chuyên gia của Việt Nam.
Không đánh đổi bản sắc
Tại hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực của phát triển bền vững đất nước; văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội. Di sản văn hóa là tài sản vô giá, là cội nguồn bản sắc dân tộc và là một bộ phận của kho tàng di sản nhân loại.
"Chúng tôi chủ trương bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn tốt hơn, tôn trọng tối đa yếu tố gốc của di sản, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng. Những quan điểm ấy đã được thể chế hóa trong Luật Di sản văn hóa năm 2024 và tiếp tục được Bộ Chính trị khẳng định, phát triển lên tầm cao mới trong Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành đầu năm nay.
Bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Việt Nam xác định phát triển nhanh nhưng phải bền vững; kiên quyết không đánh đổi bản sắc, không hy sinh di sản để chạy theo tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Chúng tôi coi đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển, cho con người và cho tương lai", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Ông Lê Hoài Trung cũng nêu một số điểm để các chuyên gia cân nhắc trong quá trình xây dựng "Văn kiện Hà Nội về di sản và tính xác thực": Nhìn nhận tính xác thực trên nền tảng tôn trọng sự đa dạng văn hóa; đề cao trách nhiệm với lịch sử và với các thế hệ tương lai; lấy người dân, cộng đồng làm trung tâm, làm chủ thể; tăng cường đoàn kết, hợp tác và chuyển nhận thức thành hành động.
Trách nhiệm lớn của Hà Nội với di sản
Phát biểu tại hội nghị, Phó bí thư Thành uỷ Hà Nội Nguyễn Văn Phong cho rằng, Hà Nội là nơi hội tụ kho tàng di sản văn hóa đặc biệt phong phú và đa dạng với hơn 6.000 di tích, hàng nghìn di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê, nhiều bảo vật quốc gia cùng các di sản được UNESCO ghi danh. Những giá trị đó vừa là niềm tự hào, vừa đặt lên thành phố trách nhiệm lớn lao trong việc gìn giữ, bảo vệ tính toàn vẹn, tính xác thực và bản sắc của di sản, đồng thời phát huy di sản trở thành nguồn lực cho giáo dục truyền thống, bồi đắp bản sắc văn hóa, phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.
Vì thế, việc Bộ Ngoại giao và Hà Nội phối hợp tổ chức hội nghị là cơ hội để Việt Nam chủ động tham gia, đóng góp vào đối thoại quốc tế về di sản và tính xác thực; đồng thời tạo diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và các tổ chức quốc tế trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm về những vấn đề đang đặt ra trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh mới.
Một trong những kết quả quan trọng mà hội nghị hướng tới là thảo luận, xây dựng “Văn kiện Hà Nội về tính xác thực và di sản" - kết quả của quá trình đối thoại, trao đổi và đóng góp trí tuệ của các chuyên gia, nhà khoa học, các quốc gia và tổ chức quốc tế tham dự hội nghị.
Văn kiện Hà Nội được kỳ vọng sẽ tiếp nối tiến trình quốc tế về tính xác thực từ Venice, Nara đến Nairobi, đồng thời phản ánh những yêu cầu mới của thực tiễn bảo tồn di sản, góp phần tăng cường hợp tác quốc tế và đóng góp thiết thực vào công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong khu vực và trên thế giới.
Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo khẳng định, kể từ khi phê chuẩn Công ước Di sản thế giới năm 1987, Việt Nam luôn là một quốc gia thành viên tích cực, có trách nhiệm và nhiều đóng góp xây dựng đối với công việc của Ủy ban Di sản thế giới.
Việt Nam không chỉ trân trọng những giá trị được cộng đồng quốc tế ghi nhận mà còn nghiêm túc thực hiện những trách nhiệm đi kèm với sự ghi nhận đó. Việc tôn trọng quy trình và gìn giữ uy tín của những chuẩn mực chung không đơn thuần là yêu cầu về thủ tục. Đó chính là cơ sở tạo dựng niềm tin giữa UNESCO và các quốc gia thành viên.
Đánh giá cao công tác quản lý các di sản Hoàng thành Thăng Long, Tràng An, Hội An, Huế, Vịnh Hạ Long đến Quần thể Yên Tử…, ông cũng coi đây là bài học kinh nghiệm cho cộng đồng quốc tế, khi niềm tin, ký ức và thực hành sống hòa quyện chặt chẽ vào cảnh quan di sản. Ông tin rằng các khuyến nghị từ Văn kiện Hà Nội khẳng định nỗ lực của châu Á - Thái Bình Dương đóng góp vào tiến trình thảo luận chung, giúp Công ước Di sản thế giới ngày càng mạnh mẽ, bao trùm và phản ánh đúng đắn sự đa dạng di sản của nhân loại.