Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định quy định về việc sử dụng Quốc ca nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì soạn thảo.
Lễ Thượng cờ tại Quảng trường Ba Đình. (Ảnh: QĐND)
Theo dự thảo Nghị định, Quốc ca là tài sản công, biểu tượng quốc gia thiêng liêng, thuộc sở hữu toàn dân và do Nhà nước thống nhất quản lý. Việc sử dụng Quốc ca phải bảo đảm tính nguyên vẹn, đúng nhạc, đúng lời, trang nghiêm và không bị thương mại hóa dưới bất kỳ hình thức nào.
Đáng chú ý, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề xuất quy định 7 hành vi bị nghiêm cấm khi sử dụng Quốc ca.
Một là sử dụng Quốc ca nhằm chống Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác.
Hai là hát sai lời, xuyên tạc giai điệu, sửa lời, sửa nhạc Quốc ca.
Ba là cắt ghép, kết hợp Quốc ca với âm thanh, hình ảnh, lời nói hoặc nội dung khác làm sai lệch, xuyên tạc, xúc phạm hoặc ảnh hưởng đến Quốc ca.
Bốn là sử dụng, cung cấp bản hòa âm, phối khí, bản ghi âm Quốc ca, Quốc thiều không do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố.
Năm là lợi dụng việc quản lý, sử dụng Quốc ca để trục lợi; thu tiền bản quyền, phí dịch vụ đối với việc tiếp cận, sử dụng Quốc ca.
Sáu là đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ hoặc áp dụng biện pháp kỹ thuật kiểm soát bản quyền trái phép đối với Quốc ca và các bản ghi âm chính thức của Quốc ca, Quốc thiều trên môi trường mạng, nền tảng số.
Bảy là không sử dụng Quốc ca làm nhạc nền tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ vui chơi, giải trí hoặc trong lễ tang, trừ trường hợp cử Quốc thiều trong lễ tang.
Về lý do đề xuất, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết Điều lệ số 975 ngày 21/7/1956 của Thủ tướng về việc dùng Quốc ca nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chưa quy định đầy đủ hệ thống nguyên tắc và các hành vi bị nghiêm cấm.
Do đó, dự thảo bổ sung các nguyên tắc nhằm bảo đảm Quốc ca được sử dụng đúng nhạc, đúng lời, trang nghiêm, thống nhất; giữ gìn tính nguyên vẹn, giá trị và ý nghĩa thiêng liêng, đồng thời bảo đảm quyền tiếp cận, phổ biến và sử dụng Quốc ca theo quy định.
Việc bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm nhằm cụ thể hóa vị trí của Quốc ca theo Hiến pháp, bảo vệ và phát huy giá trị biểu tượng quốc gia; đồng thời tạo căn cứ thống nhất để phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi sử dụng Quốc ca sai lệch, xúc phạm hoặc trục lợi.
Không dùng AI làm sai lệch, biến dạng Quốc ca
Dự thảo Nghị định dành riêng 1 điều quy định sử dụng Quốc ca trên môi trường mạng, nền tảng số và trong sản phẩm truyền thông.
Theo đó, cơ quan, tổ chức, cá nhân được đăng tải, lưu trữ, chia sẻ, khai thác và phổ biến Quốc ca trên môi trường mạng, nền tảng số và phương tiện truyền thông theo quy định của Nghị định này và pháp luật có liên quan.
“Không được sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo hoặc phương tiện kỹ thuật để tạo ra nội dung làm sai lệch, biến dạng, xuyên tạc, xúc phạm Quốc ca, bản hòa âm, phối khí, bản ghi âm của Quốc ca, Quốc thiều”, dự thảo nêu rõ.
Các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp nền tảng số, dịch vụ thông tin điện tử có trách nhiệm phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung vi phạm. Đồng thời, các đơn vị này không được áp dụng biện pháp kỹ thuật hoặc thực hiện quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến Quốc ca nhằm ngăn chặn, hạn chế việc tiếp cận, phổ biến và sử dụng Quốc ca.
Cơ quan soạn thảo lý giải, sự phát triển của truyền thông số, các nền tảng xuyên biên giới và trí tuệ nhân tạo (AI) làm phát sinh nguy cơ Quốc ca bị xuyên tạc, biến dạng. Trong khi đó, việc nhận diện nội dung hoặc thực thi quyền sở hữu trí tuệ có thể cản trở việc tiếp cận, sử dụng Quốc ca hợp pháp.