Đề xuất đưa lao động ký hợp động dưới một tháng vào diện bắt buộc đóng BHXH

Chiều 7/10, Đoàn giám sát của Hội đồng Quản lý Bảo hiểm xã hội (BHXH) do ông Đinh Hồng Thái, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Ủy viên Hội đồng quản lý BHXH làm trưởng đoàn, đã có buổi làm việc với TP Cần Thơ nhằm đánh giá tình hình thực hiện chính sách BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và bảo hiểm y tế (BHYT) giai đoạn 2024-2026.

Bà Nguyễn Thị Thanh Xuân, Giám đốc BHXH TP Cần Thơ cho biết, giai đoạn 2024-2026, công tác thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn đạt nhiều kết quả toàn diện. Tính đến 8 tháng đầu năm 2026, số người tham gia BHXH đạt 451.939 người, BHTN đạt 305.147 người và tỷ lệ bao phủ BHYT đạt mức cao 98,86%.

Công tác giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản và chi trả BHXH một lần thực hiện an toàn với hơn 5.675 tỷ đồng chi trả cho 120.804 người. 100% cơ sở khám chữa bệnh đã ứng dụng VssID và VNeID.

Tuy nhiên theo bà Xuân, việc xác định hộ kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng để xác định đối tượng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc còn gặp khó khăn. Số lượng hộ kinh doanh đã vận động tham gia BHXH bắt buộc từ đầu năm đến nay có doanh thu năm dưới 1 tỷ đồng khá nhiều, đơn vị có ý kiến xin giảm tham gia BHXH bắt buộc gây tác động đến tỷ lệ tham gia BHXH bắt buộc.

Từ đó, Cần Thơ đề nghị Hội đồng quản lý BHXH kiến nghị Quốc hội xem xét sửa đổi, bổ sung điểm m, khoản 1, Điều 2 Luật BHXH như sau: “Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh và nộp thuế theo phương pháp kê khai với mức doanh thu từ 1 tỷ /năm trở lên và thực hiện theo lộ trình do Chính phủ quy định”.

Ngoài ra, Cần Thơ  kiến nghị sửa đổi điểm a, khoản 1, Điều 2 Luật BHXH như sau: “Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc gồm người làm việc theo hợp đồng lao động (bao gồm cả hợp đồng lao động dưới một tháng), kể cả trường hợp người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên”.  Bởi thực tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng, vận tải, bảo vệ, dịch vụ,... lợi dụng kẽ hở này lách luật bằng cách ký hợp đồng lao động dưới một tháng để né tránh việc đóng BHXH cho người lao động.

Dự kiến hỗ trợ 100% BHYT cho 42.000 đồng bào dân tộc Khmer

Phát biểu tiếp thu tại buổi làm việc, bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, khẳng định địa phương luôn xác định phát triển người tham gia BHXH, BHYT là nhiệm vụ chính trị quan trọng.

Về độ bao phủ BHXH, thành phố sẽ chỉ đạo các ban, ngành tập trung nỗ lực nước rút trong những tháng cuối năm. Đặc biệt, thành phố đang chuẩn bị trình HĐND ban hành nghị quyết hỗ trợ 100% mức đóng BHYT cho đồng bào dân tộc Khmer (trừ các đối tượng đã được hưởng chính sách khác) với khoảng hơn 42.000 người.

Bên cạnh đó, thành phố chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, đảm bảo quy trình phục vụ giữa khám bảo hiểm và khám dịch vụ là như nhau.

Điểm sáng trong thực hiện chính sách và quản lý nợ

Phát biểu kết luận buổi làm việc, ông Đinh Hồng Thái ghi nhận và đánh giá cao sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Thành ủy, HĐND, UBND TP Cần Thơ.

Đoàn đặc biệt biểu dương tỷ lệ bao phủ BHYT đã đạt 96,2% dân số với hơn 3,12 triệu người tham gia, tiến rất gần mục tiêu năm 2026. Công tác giải quyết chế độ đảm bảo thông suốt; tỷ lệ chậm đóng giảm mạnh xuống mức 2,33%. Cần Thơ cũng là điểm sáng về chuyển đổi số và Đề án 06 với tỷ lệ hồ sơ giao dịch điện tử đạt 94,62%, làm sạch dữ liệu dân cư đạt 99,91% và chi trả không dùng tiền mặt đạt 95,88%.

Tuy nhiên, trưởng đoàn giám sát cũng chỉ ra những thách thức như độ bao phủ BHXH mới đạt 46,28% lực lượng lao động, phát triển BHXH tự nguyện còn thiếu tính bền vững. Quản lý quỹ khám chữa bệnh BHYT đối mặt áp lực lớn khi chi phí gia tăng cao, trong đó tỷ trọng chi tiền giường và tiền thuốc tăng nhanh (năm 2025 tăng 12,4%, thuộc nhóm cao nhất cả nước). Tính riêng 8 tháng đầu năm 2026, thành phố đã sử dụng 72,9% (hơn 3.500 tỷ đồng) dự toán năm và vượt 6,2% so với định mức.

Đoàn giám sát đề nghị Cần Thơ đưa chỉ tiêu BHXH, BHYT vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương; tăng cường thanh tra, kiểm tra xử lý nợ đọng; phối hợp kiểm soát chặt chẽ chi phí khám chữa bệnh BHYT; đồng thời phát huy vai trò các tổ chức đoàn thể trong việc vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện. 

Đối với các kiến nghị của Cần Thơ về việc sửa đổi Luật BHXH (đối với lao động dưới một tháng và chủ hộ kinh doanh), Đoàn giám sát ghi nhận đầy đủ để tổng hợp, báo cáo cấp thẩm quyền xem xét giải quyết.