Sáng 17/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình Quốc hội dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo Lường.
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình Quốc hội hai dự án luật tại phiên họp sáng 17/10. Ảnh: Hoàng Phong
Tại dự thảo Luật Bưu chính, Bộ đề xuất bổ sung quy định về hoạt động thu hộ tiền bán hàng (Cash On Delivery - COD). Cụ thể, điều 31, doanh nghiệp bưu chính được thu hộ tiền bán hàng theo thỏa thuận với khách hàng theo quy định của pháp luật về hải quan và thương mại điện tử. Đồng thời, khoản COD này cũng cần được quản lý, đối soát và hoàn trả tiền thu hộ cho khách hàng đầy đủ, chính xác, đúng thời hạn.
Theo giải thích của Bộ Khoa học và Công nghệ, COD không phải là cốt lõi cấu thành bản chất của dịch vụ bưu chính. Tuy nhiên, đây là hoạt động gắn liền với quá trình cung cấp dịch vụ bưu chính và đã được doanh nghiệp triển khai, phổ biến trên thực tế, nhất là trong thương mại điện tử.
Vì vậy, việc quy định hoạt động này thuộc quyền của doanh nghiệp bưu chính nhằm tạo cơ sở pháp lý để xác định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của doanh nghiệp, cũng như người sử dụng dịch vụ. Ngoài ra, dự thảo xác định hoạt động COD "không phải là hoạt động thanh toán hoặc cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán" theo pháp luật về ngân hàng.
Doanh nghiệp bưu chính chỉ cung cấp dịch vụ thu hộ tiền bán hàng theo thỏa thuận và quy định pháp luật liên quan. "Cách tiếp cận này đảm bảo phân định rõ phạm vi điều chỉnh giữa Luật Bưu chính với pháp luật về ngân hàng, thanh toán và trung gian thanh toán", cơ quan soạn thảo nêu trong tờ trình.
Thảo luận tại tổ sau đó, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga nói ủng hộ việc ghi nhận hoạt động COD và trách nhiệm tương ứng của doanh nghiệp. Tuy nhiên, bà cho rằng dự thảo chưa thể hiện đầy đủ cơ chế phòng ngừa việc chiếm dụng hoặc sử dụng tiền thu hộ sai mục đích.
"Đối với người bán hàng, nhất là hộ kinh doanh và người sản xuất nhỏ, tiền thu hộ có thể chính là nguồn vốn để họ tiếp tục mua nguyên liệu và duy trì hoạt động. Hàng đã giao, người mua đã thanh toán nhưng doanh nghiệp chuyển phát chậm chuyển trả, người bán vẫn có thể thiếu vốn và bị thiệt thòi", đại biểu nêu.
Theo bà Nga, trường hợp doanh nghiệp bưu chính mất khả năng thanh toán hoặc ngừng hoạt động, việc đòi lại tiền cho người bán cũng sẽ rất khó khăn. Vì vậy, bà đề nghị cơ chế phòng ngừa ngay từ khi tổ chức dịch vụ, không nên chờ đến khi có tranh chấp mới áp dụng nghĩa vụ hoàn trả theo thỏa thuận.
Đại biểu đề xuất bổ sung vào điều 31 quy định tiền COD phải được quản lý theo dõi tách biệt với tiền phục vụ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Đồng thời, doanh nghiệp bưu chính không được sử dụng trái thỏa thuận và quy định của pháp luật.
Phó trường đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga tại phiên thảo luận sáng 17/10. Ảnh: Anh Tú
Tương tự, ông Nguyễn Ngọc Sơn, đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội lo ngại về khả năng bị chiếm dụng hoặc mất vốn của hàng vạn hộ kinh doanh, hợp tác xã.
Ông Sơn nói dòng tiền COD luân chuyển qua doanh nghiệp bưu chính mỗi năm có thể lớn hơn nhiều doanh thu của toàn ngành này. Tuy nhiên, ông cho rằng hiện dòng tiền này không chịu sự ràng buộc bởi Luật Bưu chính và cũng chưa rõ sự điều chỉnh của luật khác.
Do đó, đại biểu cũng đề nghị quy định trong Luật Bưu chính (sửa đổi) nguyên tắc tối thiểu về quản lý tiền thu hộ. Đồng thời, ông cũng mong muốn cơ quan soạn thảo giải thích rõ trong tờ trình của dự án luật về căn cứ pháp lý để kiểm soát rủi ro và bảo vệ người tiêu dùng.
Luật Bưu chính (sửa đổi) sẽ được thảo luận ở hội trường sáng 28/10. Quốc hội dự kiến xem xét, biểu quyết thông qua luật này vào ngày 13/11.
Anh Tú