Chiều 17/9, tại buổi lấy ý kiến về dự án Luật Luật sư 2026 (sửa đổi) do Đoàn Đại biểu Quốc hội TP HCM tổ chức, luật sư Nguyễn Văn Đức, Đoàn Luật sư TP HCM, đề nghị sửa quy định về điều kiện hành nghề luật sư.
Theo ông, mọi người muốn trở thành luật sư đều phải được đào tạo về đạo đức nghề nghiệp, kể cả những người đang hoặc từng giữ các chức danh tư pháp.
Theo Luật Luật sư hiện hành, một số trường hợp như thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên được miễn đào tạo nghề luật sư hoặc miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề. Luật sư Đức cho rằng những người này đã có nền tảng kiến thức pháp luật và kinh nghiệm chuyên môn.
Tuy nhiên, hành nghề luật sư không chỉ đòi hỏi kiến thức pháp luật mà còn gắn với trách nhiệm nghề nghiệp, quy tắc đạo đức và ứng xử riêng.
"Thực tế hằng năm vẫn có nhiều trường hợp luật sư bị xử lý kỷ luật, phần lớn liên quan vi phạm quy tắc đạo đức, ứng xử nghề nghiệp", ông Đức nói.
Do đó, theo ông, dù một số chức danh có thể tiếp tục được miễn đào tạo nghề hoặc tập sự, người chuyển sang hành nghề luật sư vẫn cần được trang bị đầy đủ kiến thức về đạo đức nghề nghiệp.
Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) bổ sung tiêu chuẩn luật sư phải có "bản lĩnh chính trị vững vàng". Theo luật sư Đức, việc thống nhất yêu cầu đào tạo đạo đức nghề nghiệp sẽ góp phần bảo đảm mặt bằng chung về chất lượng đội ngũ luật sư.
Luật sư Nguyễn Văn Đức phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Hải Duyên
Một nội dung khác được luật sư Đức đề nghị giữ nguyên là tiêu chuẩn về trình độ đào tạo.
Điều 7 dự thảo quy định người muốn trở thành luật sư phải có bằng cử nhân luật, thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật. Trong khi đó, Luật Luật sư hiện hành yêu cầu người hành nghề phải có bằng cử nhân luật.
Theo ông Đức, cử nhân luật vẫn là nền tảng cơ bản của đào tạo pháp luật. Việc đào tạo thạc sĩ luật trên nền tảng cử nhân luật có sự khác biệt với trường hợp người học thạc sĩ luật sau khi tốt nghiệp một ngành khác thuộc khối khoa học xã hội.
Vì vậy, ông đề nghị giữ quy định hiện hành, xác định trình độ cử nhân luật là nền tảng đối với người muốn hành nghề.
Quan điểm này được nhiều đại biểu tham dự buổi lấy ý kiến đồng tình.
Luật sư Hà Hải phát biểu trong hội nghị. Ảnh: Hải Duyên
Ai tổ chức thi cấp chứng chỉ hành nghề luật sư?
Dự thảo giao Bộ Tư pháp tổ chức kỳ thi cấp chứng chỉ hành nghề luật sư. Luật sư Hà Hải, Đoàn Luật sư TP HCM, đề nghị tiếp tục giao Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức hoặc đồng tổ chức kỳ thi, thay vì chỉ tham gia với tư cách thành viên.
Theo ông Hải, nhiều năm qua Liên đoàn Luật sư Việt Nam đã tổ chức kỳ thi với sự phối hợp của Bộ Tư pháp, công an và các đơn vị liên quan, chưa xảy ra vấn đề mà ông cho là sai sót, đồng thời không tốn ngân sách Nhà nước. Trong khi đó, Bộ Tư pháp còn nhiều nhiệm vụ khác.
Ông Hải cũng không đồng tình với đề xuất cho phép người không phải luật sư góp vốn thành lập công ty luật hợp danh. Theo ông, nghề luật sư có những yêu cầu riêng về chuyên môn, trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp. Việc phát triển các công ty luật quy mô lớn không chỉ phụ thuộc vào nguồn vốn mà quan trọng hơn là chất lượng đội ngũ luật sư.
Về cơ chế xử lý kỷ luật, ông Hải cho rằng quyết định kỷ luật luật sư là quyết định nội bộ, dựa trên vi phạm quy tắc đạo đức, ứng xử nghề nghiệp, không phải quyết định hành chính.
Dự thảo cho phép luật sư bị kỷ luật khiếu nại lên Bộ Tư pháp, sau đó có thể khởi kiện ra tòa nếu không đồng ý với kết quả giải quyết. Theo ông Hải, cơ chế này có thể khiến quá trình xử lý kéo dài, cần được cân nhắc để tránh trường hợp luật sư đã bị xử lý vẫn tiếp tục hành nghề trong thời gian tranh chấp.
Đối với luật sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam, ông cho rằng dự thảo mới chủ yếu quy định điều kiện cấp phép và quản lý hành chính, chưa có cơ chế gắn kết đầy đủ với tổ chức xã hội - nghề nghiệp luật sư trong nước. Theo ông, cần có quy định để luật sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam chịu sự gắn kết, giám sát về chức năng và chuẩn mực nghề nghiệp tương ứng.
Bà Trần Thị Diệu Thúy phát biểu tổng kết hội nghị. Ảnh: Hải Duyên
Chủ trì buổi lấy ý kiến, bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội TP HCM, phát biểu kết luận đồng quan điểm với luật sư Hải về việc giữ quy định hiện hành đối với cơ quan tổ chức thi cấp chứng chỉ hành nghề luật sư.
Bà cũng ghi nhận các ý kiến khác tại hội nghị và cho biết sẽ lập báo cáo trình Quốc hội.
Hải Duyên