Đề xuất thủ tục rút gọn khi hàng nghìn xe nông sản ùn ứ ở cửa khẩu

Sáng 7/11, thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thỏa thuận quốc tế, đại biểu Tô Ái Vang (đoàn Cần Thơ) đề xuất nhiều giải pháp tháo gỡ ách tắc hành chính, hỗ trợ chuỗi cung ứng và phát triển kinh tế nông nghiệp.

Theo đại biểu, tình huống hàng nghìn xe nông sản ùn ứ tại cửa khẩu biên giới hoặc chuỗi cung ứng vật tư nhập khẩu thiết yếu đột ngột đứt gãy cũng cần được xem là một dạng khủng hoảng kinh tế khẩn cấp.

Nếu không cho phép áp dụng quy trình rút gọn để các địa phương biên giới hoặc vùng trồng nhanh chóng ký kết thỏa thuận kỹ thuật về thông quan, kiểm dịch, hoạt động thương mại có nguy cơ bị đình trệ.

Bà kiến nghị bổ sung vào dự thảo luật trường hợp cần xử lý khẩn cấp nhằm ứng phó với biến động nghiêm trọng của thị trường hàng hóa, xuất nhập khẩu, ách tắc logistics tại cửa khẩu hoặc nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng vật tư, nguyên liệu sản xuất thiết yếu.

"Chậm một ngày là hại một vụ"

Đại biểu Tô Ái Vang cũng đề nghị mở rộng phạm vi ký kết thỏa thuận quốc tế của UBND cấp xã, thay vì chủ yếu giới hạn trong hoạt động giao lưu, kết nghĩa và hợp tác biên giới như dự thảo.

Theo bà, các hợp tác xã quy mô lớn tại vùng nông nghiệp trọng điểm là hạt nhân trong chuỗi liên kết sản xuất. Khi tổ chức, chuyên gia nước ngoài muốn ký kết thỏa thuận kỹ thuật quy mô nhỏ về chuyển giao công nghệ tưới tiết kiệm, đóng gói hữu cơ hoặc cấp mã số vùng trồng, họ cần sự xác nhận hoặc bảo trợ pháp lý nhanh chóng từ chính quyền cơ sở.

Vì vậy, bà kiến nghị cho phép UBND cấp xã ký kết thỏa thuận quốc tế theo điều kiện, tiêu chí, lĩnh vực do Chính phủ quy định, ưu tiên chuyển giao kỹ thuật nông nghiệp, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển sinh kế cộng đồng.

Đề cập thủ tục phê duyệt, đại biểu nhấn mạnh nông sản có tính thời vụ cao, trong khi các sở chuyên môn có thể phải chờ nhiều bước phê duyệt khi muốn ký biên bản hợp tác tiêu thụ với tập đoàn phân phối nước ngoài.

"Nông sản là mặt hàng có tính thời vụ cực kỳ cao, chậm một ngày là hại một vụ", bà nói và cảnh báo nguy cơ bỏ lỡ thời điểm thuận lợi, khiến nông dân rơi vào cảnh được mùa mất giá.

Đại biểu đề nghị cho phép chủ tịch UBND tỉnh ủy quyền bằng văn bản cho người đứng đầu cơ quan chuyên môn trực thuộc ký các thỏa thuận hợp tác mang tính thời vụ, khẩn cấp về tiêu thụ nông sản hoặc cung ứng vật tư nông nghiệp thiết yếu.

Bà cũng kiến nghị cho phép sử dụng bản dịch thô trong hồ sơ đối với thỏa thuận áp dụng quy trình rút gọn, có cam kết chịu trách nhiệm của người đứng đầu và hoàn thiện bản dịch chuẩn trong 15 ngày làm việc sau ký kết.

Khép lại phát biểu, đại biểu Tô Ái Vang nhấn mạnh Luật Thỏa thuận quốc tế đối với các vùng nuôi, trồng không chỉ dừng lại ở những điều khoản trên giấy mà gắn với sinh kế của hàng triệu nông dân.

"Đây là công cụ pháp lý bảo vệ giọt mồ hôi lao động, biến sự cần cù thành giá trị thương hiệu nông sản Việt Nam", bà nói.

Chỉ là hợp đồng hay thỏa thuận quốc tế?

Giải trình sau thảo luận, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung ghi nhận các kiến nghị nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động hợp tác nông nghiệp, nhất là hợp tác với tổ chức nước ngoài.

Tuy nhiên, Bộ trưởng lưu ý phần lớn trường hợp hợp tác nông nghiệp được đại biểu nêu có thể thuộc phạm vi hợp đồng, không phải thỏa thuận quốc tế theo dự thảo luật đang xem xét.

Ông giải thích việc xác định một văn bản có phải thỏa thuận quốc tế hay không không chỉ căn cứ vào tên gọi, mà còn phải xem xét nội dung, hình thức và tính chất trách nhiệm pháp lý phát sinh.

Về phân cấp, phân quyền, Bộ trưởng cho biết việc sửa luật cũng nhằm cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo điều kiện để các cơ quan và địa phương mở rộng hoạt động đối ngoại, hội nhập quốc tế.

Liên quan đến năng lực thực hiện của chính quyền cơ sở, ông cho biết dự thảo đã đặt ra yêu cầu thỏa thuận phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và năng lực của cơ quan ký kết; đồng thời có lộ trình, kế hoạch, người thực hiện và nguồn lực bảo đảm.

Theo Bộ trưởng, một số quy định chi tiết về quy trình, thủ tục sẽ được làm rõ trong nghị định và công tác hướng dẫn. Cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến để hoàn thiện dự luật.