Tại buổi thảo luận ở tổ của Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội mới đây, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cho biết thành phố khuyến khích doanh nghiệp chi thưởng Tết sớm, ngay trong tháng 11 và 12, nhằm giúp người lao động có tiền mua sắm khi giá cả còn dễ chịu hơn so với thời điểm cận Tết Nguyên đán.
Bên cạnh đó, TPHCM định hướng thúc đẩy tiêu dùng qua thương mại điện tử, ví điện tử và các hình thức mua trước, trả sau trong dịp cuối năm.
Đây là một trong những giải pháp kích cầu được thành phố đặt ra trong bối cảnh áp lực tăng trưởng lớn. Sau 9 tháng, TPHCM đạt mức tăng trưởng 9,06%, trong khi mục tiêu cả năm là 10,2%.
Đề xuất thưởng Tết sớm nhận được những góc nhìn chia sẻ, đồng thuận từ đại diện nhiều doanh nghiệp, song các ý kiến cho rằng thời điểm thực hiện cần linh hoạt theo khả năng tài chính, đặc thù hoạt động của từng đơn vị và nên có cơ chế hỗ trợ từ phía thành phố.
Đề xuất ứng trước nguồn tiền thưởng
Ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Công ty TNHH May mặc Dony, đánh giá ý tưởng thưởng Tết sớm có ý nghĩa với người lao động, bởi họ có thể chủ động mua sắm trước khi giá cả tăng vào dịp cao điểm cuối năm.
Tuy nhiên, theo ông, cách làm này cần cân nhắc kỹ đối với ngành may mặc và các lĩnh vực sử dụng nhiều lao động phổ thông.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Công nhân may tại cơ sở của Dony (Ảnh: Q.N).
Theo ông, cuối năm là giai đoạn đơn hàng dồn dập, nhiều doanh nghiệp phải duy trì sản xuất đến khoảng 26 tháng Chạp mới nghỉ Tết. Nếu chi thưởng quá sớm, một bộ phận người lao động có thể nghỉ việc trước thời điểm doanh nghiệp hoàn thành đơn hàng, gây áp lực lên tiến độ sản xuất và giao hàng.
Vì vậy, nhiều doanh nghiệp thường lựa chọn thời điểm chi thưởng sát kỳ nghỉ Tết, thậm chí giữ lại một phần khoản thưởng đến sau Tết nhằm khuyến khích người lao động quay trở lại làm việc.
Ngoài vấn đề nhân sự, ông Quang Anh cho rằng doanh nghiệp còn phải tính toán dòng tiền. Kế hoạch trả lương, thưởng thường được xây dựng theo chu kỳ tài chính, trong khi khách hàng không nhất thiết thanh toán đơn hàng sớm hơn chỉ vì doanh nghiệp điều chỉnh thời điểm thưởng.
Với những doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là các đơn vị vừa và nhỏ phải liên tục xoay vòng vốn, việc thay đổi kế hoạch chi trả có thể tạo thêm áp lực tài chính.
Để việc thưởng Tết sớm trở nên khả thi, ông Phạm Quang Anh đề xuất thành phố có thể bảo lãnh hoặc ứng trước nguồn tiền thưởng, đến thời điểm chi thưởng theo kế hoạch doanh nghiệp sẽ hoàn trả.
Theo ông, cách làm này vừa giúp người lao động có tiền chi tiêu sớm, vừa giảm áp lực dòng tiền và hạn chế nguy cơ lao động nghỉ việc trước thời điểm doanh nghiệp hoàn thành đơn hàng cuối năm.
Ông Lưu Kim Hồng, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Nidec Việt Nam, cho hay khoản thưởng Tết thường được xây dựng trên cơ sở kết quả kinh doanh cả năm. Với các doanh nghiệp có hàng nghìn lao động, kế hoạch này phải trải qua nhiều bước xét duyệt, báo cáo công ty mẹ hoặc tập đoàn trước khi được phê duyệt.
Ông cho hay, đơn vị vừa nhận được văn bản của công đoàn TPHCM về việc đề xuất doanh nghiệp xem xét kế hoạch thưởng Tết sớm cho người lao động trong tháng 11 hoặc 12. Tuy nhiên “giữa tháng 10 mà lên kế hoạch chi thưởng trong tháng 11 hoặc 12 thì rất khó với các doanh nghiệp lớn”.
Theo ông, hiệu quả kích cầu sẽ phụ thuộc vào sự đồng bộ giữa nhiều yếu tố như nguồn cung hàng hóa, chương trình khuyến mãi và thời điểm mua sắm của người dân. Trong khi đó, tháng 11 và đầu tháng 12 chưa phải giai đoạn nhiều gia đình bắt đầu chi tiêu mạnh cho Tết.
Linh hoạt theo sức khỏe tài chính từng doanh nghiệp
Ông Lê Trung Tính, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải TPHCM, ủng hộ đề xuất của thành phố. Theo ông, việc chi thưởng Tết sớm có thể giúp người lao động có điều kiện mua sắm, chuẩn bị Tết chu đáo hơn.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Công nhân sản xuất đồ gỗ tại phường Thuận An, TPHCM (Ảnh: Quốc Thái).
Tuy nhiên, ông cho rằng cần phân biệt giữa lợi ích của người nhận thưởng và khả năng thực hiện của doanh nghiệp. Với những đơn vị có tình hình kinh doanh thuận lợi, việc điều chỉnh kế hoạch chi trả có thể không quá khó khăn. Ngược lại, doanh nghiệp đang gặp khó về dòng tiền cần được linh động để vừa duy trì hoạt động, vừa từng bước hưởng ứng chủ trương kích cầu của thành phố.
Theo ông Tính, mức độ thực hiện có thể căn cứ vào sức khỏe tài chính của từng doanh nghiệp. Những doanh nghiệp lớn, nguồn lực tốt có thể chủ động điều chỉnh kế hoạch thưởng. Doanh nghiệp vừa và nhỏ nếu chưa thể chi trả toàn bộ sớm có thể cân nhắc phương án chia thành hai đợt, một phần chi trước và phần còn lại theo kế hoạch ban đầu. Với những đơn vị gặp nhiều khó khăn, việc giữ nguyên lịch thưởng cũng cần được tính đến.
“Quan trọng là tùy điều kiện của từng doanh nghiệp để có cách làm phù hợp, vừa ủng hộ chính sách của thành phố, vừa không tạo thêm áp lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh”, ông Tính nhấn mạnh.
Ông cũng dẫn ví dụ về chính sách miễn vé xe buýt tại TPHCM. Theo ông, khi mới triển khai, chính sách này từng nhận được những ý kiến khác nhau, nhưng thành phố đã chủ động bố trí ngân sách hơn 600 tỷ đồng. Ông cho rằng việc đầu tư, hỗ trợ phương tiện công cộng có thể tạo động lực để người dân thay đổi thói quen đi lại; tỷ lệ người sử dụng phương tiện công cộng đã tăng đáng kể.
Từ ví dụ này, ông Tính cho rằng các chính sách kích cầu có thể cần sự chủ động của chính quyền, song cách triển khai phải phù hợp với điều kiện thực tế để tạo hiệu quả lâu dài.
Liên quan đến việc hỗ trợ người lao động mua sắm Tết sớm, Liên đoàn Lao động TPHCM dự kiến tặng quà Tết cho khoảng 350.000-400.000 công nhân vào ngày 15/11, mỗi người 1 triệu đồng, thông qua hình thức chuyển khoản trực tiếp. Theo thông tin được Liên đoàn Lao động TPHCM công bố, chương trình có tổng kinh phí dự kiến 350-400 tỷ đồng. Đây là chương trình tặng quà của tổ chức công đoàn, khác với khoản thưởng Tết do doanh nghiệp chi trả.
Theo Liên đoàn lao động TPHCM, việc tặng quà Tết sớm sẽ giúp người lao động có thể mua sắm Tết vào giai đoạn giá cả dễ chịu hơn so với cận Tết Âm lịch và góp phần tăng kích cầu mua sắm, phát triển của Thành phố.