Ngày 26.10, Thanh tra Chính phủ ban hành Thông báo số 3989/TB-TTCP thông báo Kết luận thanh tra số 700/KL-TTCP về trách nhiệm của ĐH Quốc gia Hà Nội trong việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021 - 2024.
Kết luận thanh tra cho thấy nhiều đơn vị thành viên của ĐH Quốc gia Hà Nội đã vi phạm về quy định thu học phí, thậm chí có nhiều chương trình thu cao gấp đôi mức nhà nước cho phép. Tuy nhiên, Thông báo 3989 không nói cụ thể về biện pháp khắc phục hậu quả với vi phạm này.
Nhiều chương trình đào tạo trình độ cử nhân của Trường Quản trị và Kinh doanh của ĐH Quốc gia Hà Nội đã thu học phí cao gấp đôi mức được cho phép
ẢNH: HSB
Chưa đạt kiểm định chất lượng vẫn thu học phí cao gấp đôi mức trần
Theo quy định tại Nghị định số 81/2021/NĐ-CP và Nghị định số 97/2023/NĐ-CP của Chính phủ, cơ sở giáo dục đại học công lập chỉ được tự xác định mức thu học phí cao hơn mức trần quy định khi chương trình đào tạo đã đạt kiểm định chất lượng và đã ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật. Đây là hàng rào pháp lý nhằm đảm bảo người học chỉ phải đóng mức học phí cao khi chất lượng chương trình đã được kiểm chứng độc lập.
Tuy nhiên, tại Trường Quản trị và Kinh doanh thuộc ĐH Quốc gia Hà Nội, ngày 3.2.2023, nhà trường đã ban hành Quyết định số 53/QĐ-QT&KD quy định mức thu và thực tế đã thu học phí năm học 2023 - 2024 đối với 8 chương trình đào tạo chưa đạt kiểm định chất lượng, chưa ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật ở mức vượt xa trần quy định.
Cụ thể, với các chương trình đào tạo cử nhân nhà trường thu 6 - 7 triệu đồng/tháng, trong khi nhà nước quy định trần (với các chương trình chưa kiểm định) là 3,125 triệu đồng/tháng (cao gấp đôi so với quy định).
Với các chương trình đào tạo thạc sĩ, mức thu là 6,75 - 7,5 triệu đồng/tháng (theo quy định là không quá 4,6875 triệu đồng/tháng. Với các chương trình đào tạo tiến sĩ, mức thu là 11 triệu đồng/tháng (theo quy định là không quá 7,8125 triệu đồng/tháng).
Sai phạm về thu học phí (thu vượt trần) còn xảy ra đối với hệ đào tạo văn bằng 2 (năm học 2021 - 2022) tại 2 trường đại học thành viên khác. Chẳng hạn, tại Trường ĐH Giáo dục, nhà trường đã ban hành Quyết định số 2566/QĐ-ĐHGD (ngày 31.12.2021) quy định mức thu và thực tế đã thu học phí văn bằng 2 các ngành đào tạo giáo viên ở mức 470.000 đồng/tín chỉ, trong khi khung mà nhà nước quy định là từ 303.000 đồng đến 427.200 đồng/tín chỉ.
Không có nội dung "khắc phục hậu quả"
Trong kết luận, Thanh tra Chính phủ cũng đã chỉ ra một số vi phạm tài chính liên quan tới tới tiền ngân sách nhà nước của nhiều đơn vị. Với các vi phạm này, Thanh tra Chính phủ tính ra từng con số lẻ đến hàng chục nghìn đồng và yêu cầu thu hồi/hoàn trả rất cụ thể (như buộc hoàn trả ngân sách 2.826,71 triệu đồng chi trùng ở Trung tâm Khảo thí...).
Điều 32 Nghị định số 04/2021/NĐ-CP quy định một trong những biện pháp khắc phục hậu quả khi thu sai là buộc trả lại số tiền đã thu
ẢNH: QUÝ HIÊN CHỤP MÀN HÌNH
Khoản 2 điều 65 luật Xử lý vi phạm hành chính quy định biện pháp khắc phục hậu quả luôn phải áp dụng kể cả khi vi phạm đã hết thời gian xử phạt hành chính
ẢNH: QUÝ HIÊN CHỤP MÀN HÌNH
Với tiền học phí thu vượt của người học, Thanh tra Chính phủ chỉ nêu mức thu sai trên mỗi tháng hoặc trên mỗi tín chỉ, không thống kê tổng số tiền các trường đã thu vượt của sinh viên, học viên là bao nhiêu tỉ đồng.
Ở phần kiến nghị, Thông báo 3989 cũng không nêu yêu cầu trực diện việc hoàn trả tiền học phí thu vượt cho người học.
Theo tìm hiểu của phóng viên, nghĩa vụ hoàn trả tiền cho người học thực chất đang nằm "ẩn" trong căn cứ xử phạt mà Thanh tra Chính phủ đã đưa vào trong Thông báo 3989.
Cụ thể, Thanh tra Chính phủ kết luận hành vi thu học phí trái quy định nêu trên là vi phạm hành chính theo điểm a khoản 2 điều 32 Nghị định số 04/2021/NĐ-CP.
Đối chiếu với điểm a khoản 2 điều 32 Nghị định 04/2021/NĐ-CP (xử phạt hành vi thu các khoản không đúng quy định), ngoài mức phạt tiền 10 - 20 triệu đồng đối với tổ chức, pháp luật quy định bắt buộc biện pháp khắc phục hậu quả là "buộc trả lại số tiền đã thu và chịu mọi chi phí tổ chức trả lại đối với hành vi vi phạm".
Tuy nhiên, thời hiệu xử phạt hành chính trong giáo dục là 1 năm (quy định tại Nghị định 04/2021/NĐ-CP và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 127/2021/NĐ-CP). Vi phạm được nêu trong thông báo của Thanh tra Chính phủ xảy ra vào các năm học 2021 - 2022 và 2023 - 2024.
Nhưng theo luật Xử lý vi phạm hành chính (khoản 2 điều 65), khi hết thời hiệu xử phạt, cơ quan có thẩm quyền không ra quyết định phạt tiền nhưng vẫn phải ra quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Tức là về mặt luật định, các trường vẫn buộc phải hoàn trả phần học phí thu vượt cho người học.