Dịch Ebola vì sao chưa dứt tại CHDC Congo?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Một quan chức Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết tình trạng thiếu hụt nhân viên được đào tạo, các đối tác triển khai và nguồn kinh phí đang gây ra nút thắt trong nỗ lực mở rộng quy mô ứng phó với dịch Ebola tại Congo, trong bối cảnh dịch bệnh đang lan rộng về mặt địa lý.

Ông Raymond Kamwanga là một bác sĩ và cũng là người từng sống sót sau khi mắc Ebola. Ông cũng đã viết một cuốn sách kêu gọi chính phủ CHDC Congo tìm cách tăng cường năng lực cho các trung tâm điều trị Ebola.

Liên Hiệp Quốc cho biết hơn 3.000 người đã tử vong và hơn 6.000 người nhiễm bệnh trong đợt bùng phát dịch Ebola nghiêm trọng nhất tại Congo.

“Điều này có thể dễ dàng làm nản lòng người dân và khiến họ bắt đầu phản kháng do thiếu lòng tin, có lẽ là vì chất lượng chăm sóc y tế không được duy trì đúng mức”.

Tuy nhiên, có một vấn đề: các con số đã đạt được là chưa đủ. Chuyên gia kỹ thuật của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ông Luca Fontana, cho biết gần 1.400 giường bệnh đã được thiết lập tại 59 trung tâm điều trị.

Nhưng ông ước tính rằng cần số lượng giường bệnh gấp đôi con số hiện tại. Và cần có ba nhân viên y tế cho mỗi giường bệnh: “Hiện tại, chúng tôi có gần 4.000 nhân viên y tế đang làm việc trong các trung tâm điều trị, nghĩa là chúng tôi cần thêm 5.000 người nữa. Và tốc độ cần thiết để có được nguồn nhân lực cũng như 1.600 giường bệnh này - theo cách nói trong chương trình ứng phó khẩn cấp - là ‘cần phải có ngay từ hôm qua’”.

Vấn đề kinh phí càng làm trầm trọng thêm những thách thức này.

Tại sao các con số không khớp với nhu cầu ứng phó dịch Ebola tại CHDC Congo? - Ảnh 1. — Một chuyên gia vệ sinh đang tiến hành khử trùng Bệnh viện Cơ đốc Phục lâm Muthiri trong bối cảnh các tổ chức cứu trợ đẩy mạnh nỗ lực kiểm soát đợt bùng phát Ebola mới do chủng Bundibugyo gây ra, tại tỉnh Bắc Kivu (CHDC Congo), ngày 10.9.2026

Khi dịch bệnh lan rộng ra ngoài tâm dịch ban đầu ở Bunia, chính quyền đã áp dụng chiến lược phân cấp hơn. Điều này đồng nghĩa với việc xây dựng các trung tâm điều trị gần hơn với những cộng đồng mới bị ảnh hưởng, chẳng hạn như cơ sở này tại Kisangani.

Tuy nhiên, WHO ước tính chi phí vận hành một trung tâm điều trị quy mô 50 giường bệnh là 500.000 USD.

Ông Fontana chia sẻ: “Việc triển khai ứng phó dịch Ebola cực kỳ tốn kém. Mỗi lần một nhân viên y tế bước vào khu vực điều trị bệnh nhân trong trang phục bảo hộ toàn thân, chi phí là khoảng 25 USD. Và mỗi ngày có hàng trăm nhân viên ra vào khu vực này”.

Ngoài ra, WHO ước tính chỉ có khoảng năm hoặc sáu tổ chức lớn có đủ chuyên môn và năng lực để vận hành một trung tâm điều trị Ebola. Ông Fontana cho biết họ có nguy cơ bị sa đà vào việc quản lý các trung tâm hiện có, trừ khi có các đối tác khác tham gia tiếp quản những cơ sở đang vận hành ổn định.

Trong một số trường hợp, Bộ Y tế Congo đang trực tiếp đảm nhận trách nhiệm quản lý các trung tâm được thành lập từ giai đoạn đầu của đợt bùng phát dịch.

Tuy nhiên, ông Fontana cảnh báo rằng năng lực của Bộ này rồi cũng sẽ bị quá tải.

WHO đang kêu gọi các nhà tài trợ tăng cường và đẩy nhanh việc đóng góp cho kế hoạch ứng phó với dịch Ebola do chính phủ Congo chủ trì, với tổng kinh phí 1,3 tỉ USD trong vòng sáu tháng tới.

Đợt bùng phát dịch Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng khi vượt quá khả năng ứng phó của hệ thống y tế hiện tại. Theo đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cuộc khủng hoảng y tế này đã khiến hơn 3.000 người tử vong và hơn 6.000 người nhiễm bệnh. Sự thiếu hụt nhân lực được đào tạo, các đối tác triển khai cùng nguồn kinh phí hạn hẹp đang trở thành nút thắt lớn trong nỗ lực ngăn chặn dịch bệnh lan rộng về mặt địa lý. Hiện tại, khoảng 1.400 giường bệnh tại 59 trung tâm điều trị đã được thiết lập nhưng con số này mới chỉ đáp ứng một nửa nhu cầu thực tế. Chuyên gia kỹ thuật WHO, ông Luca Fontana, cho biết chiến dịch ứng phó khẩn cấp đang cần thêm 1.600 giường bệnh và khoảng 5.000 nhân viên y tế để đảm bảo tỷ lệ 3 nhân sự cho mỗi giường bệnh. Tình trạng thiếu nguồn lực y tế và chất lượng chăm sóc không đồng đều nguy cơ làm nản lòng người dân, từ đó làm gia tăng sự phản kháng do thiếu lòng tin đối với giới chức trách. Bên cạnh áp lực nhân lực, rào cản tài chính khổng lồ đang cản trở việc triển khai chiến lược phân cấp trung tâm điều trị đến các vùng dịch mới như Kisangani hay Bắc Kivu. Với chi phí vận hành một trung tâm 50 giường bệnh lên tới 500.000 USD cùng chi phí bảo hộ tốn kém, năng lực của Bộ Y tế Congo và một số ít tổ chức quốc tế lớn đang rơi vào tình trạng quá tải. Trước tình hình cấp bách đó, WHO đang tích cực kêu gọi các nhà tài trợ quốc tế nhanh chóng đóng góp cho kế hoạch ứng phó trị giá 1,3 tỷ USD trong 6 tháng tới.