Đúng như tính chất “mở rộng” của Liên hoan, các vở diễn không chỉ gói gọn đề tài về Hà Nội mà còn mở rộng sang các đề tài lớn hơn như đề tài chiến tranh cách mạng, cuộc sống của con người hiện đại với hôn nhân, hạnh phúc và khát vọng được sống đúng với bản thân mình. Nhiều vở diễn được phóng tác từ câu chuyện cổ tích, như Tấm Cám, hay từ tác phẩm văn học, như Chí Phèo của Nam Cao…
Mảng đề tài về Hà Nội giữ vị trí trọng tâm tại Liên hoan với những vở diễn gợi nhớ về Hà Nội một thời, với những câu chuyện, hình ảnh đã trở nên kinh điển trong tâm trí khán giả hay các danh nhân lịch sử nổi tiếng của Hà Nội. Có thể kể đến Người con gái Hà Nội (Nhà hát Kịch nói Quân đội), Người con gái Hà thành (Nhà hát Cải lương Hà Nội), Nhị vị Bồ tát Tổng Nam Phù (Trường đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội), Dấu thiêng Hà Nội - Cho những gì còn mãi (Nhà hát Sân khấu truyền thống Quốc gia Việt Nam), Đạo học (Nhà hát Chèo Hà Nội).
Tuy nhiên, một lần nữa, khoảng trống kịch bản về đời sống Hà Nội đương đại lại hiện rõ tại Liên hoan này. Trong số các vở diễn đề tài về Hà Nội, không có vở diễn nào đề cập, thể hiện hình ảnh chân thật, sinh động về con người Hà Nội thời hiện đại. Đến nỗi, ông Nguyễn Đăng Chương, Chủ tịch Hội đồng Giám khảo Liên hoan, phải thốt lên: “Phải chăng, đội ngũ tác giả đang bế tắc, chưa lý giải được mâu thuẫn, xung đột của đời sống hiện đại để xây dựng nên những câu chuyện kịch, những nhân vật điển hình, lấp lánh vẻ đẹp lịch lãm của người Hà Nội đang từng ngày làm thay đổi diện mạo và khẳng định vị thế của Thành phố Anh hùng, Thành phố Vì hòa bình?”.
Sự bế tắc của đội ngũ tác giả mà ông Đăng Chương nhắc tới đã kéo dài qua nhiều kỳ liên hoan sân khấu Thủ đô và đến nay, vẫn chưa có dấu hiệu cải thiện. Một hội diễn sân khấu Hà Nội có quy mô cấp quốc gia như Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng vẫn đang kể cho khán giả ngày hôm nay những câu chuyện của ngày hôm qua, tuy còn vẹn nguyên tính nhân văn nhưng lại thiếu đi hơi thở của cuộc sống hiện đại.
Tại Liên hoan, điểm sáng rất đáng chú ý là đội ngũ diễn viên kế cận của các loại hình nghệ thuật truyền thống: Tuồng, chèo, cải lương. Thanh, sắc, khí của nhiều diễn viên trẻ đã đem tới cái nhìn lạc quan về tương lai của sân khấu truyền thống Việt Nam.
Đơn cử, Nhà hát Chèo Hà Nội đã mạnh dạn giao các vai diễn chính cho dàn diễn viên trẻ trong vở Đạo học. Theo Nghệ sĩ Nhân dân Thu Huyền, Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nội, “không ai khác, chỉ có các diễn viên trẻ mới là người tiếp nối công việc bảo tồn và phát triển nghệ thuật truyền thống của cha ông. Dưới sự hướng dẫn của lớp nghệ sĩ đi trước của Nhà hát, các em vững tâm bước vào thử thách trong Đạo học”. Thành công của Đạo học (là một trong hai vở giành Huy chương vàng tại Liên hoan) đã minh chứng cho hướng đi đúng của Nhà hát.
Dẫu vậy, nhiều vấn đề đáng lo ngại trong diễn xuất của diễn viên kịch hát đã xuất hiện. Có diễn viên thiếu chuyên nghiệp tới mức quên lời, nhầm câu thoại, tiếng của người nhắc lời trong cánh gà còn lớn hơn của diễn viên trên sân khấu. Không chỉ vậy, một số diễn viên khác, tuy hát hay, đúng kỹ thuật nhưng lại yếu về khả năng diễn xuất, thiếu nhạy cảm sân khấu, gây ra khoảng trống về tiết tấu và hành động tâm lý của bạn nghề. Tình trạng ấy của một số diễn viên có thể được giải thích bằng việc, các đơn vị đã thiếu đầu tư kinh phí và thời gian trong quá trình chuẩn bị tác phẩm, mang tới Liên hoan vở diễn sơ sài, đơn giản về nội dung và hạn chế về hình thức thể hiện, tạo nên cảm giác đơn điệu, nhàm chán cho người xem. Sự vội vàng của các đơn vị nghệ thuật trong dựng vở tham dự kỳ Liên hoan này cũng phần nào giải thích cho việc thiếu vắng các vở diễn về đề tài Hà Nội đương đại.
Để khắc phục những tồn tại đáng báo động này ở kỳ Liên hoan tiếp theo, một số đạo diễn, tác giả kịch bản kỳ cựu đồng quan điểm cho rằng, Ban tổ chức nên sử dụng hình thức đặt hàng tác phẩm để có những kịch bản đạt chất lượng cao, đề cập câu chuyện về mảnh đất và con người Hà Nội, góp phần làm giàu thêm “bộ sưu tập” tác phẩm văn hóa đặc sắc về Thủ đô đang từng ngày đổi mới.
Qua bảy kỳ tổ chức, Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng đã trở thành điểm hẹn văn hóa dành cho người yêu sân khấu. Điều đọng lại sau mỗi kỳ tổ chức là những trăn trở để tạo nên những vở diễn ấn tượng, góp phần làm giàu thêm tình yêu, niềm tự hào và bồi đắp văn hóa, tâm hồn con người Hà Nội.
THU CÚC