Có đến cả trăm người, hầu hết ở độ tuổi trên 70 đến gần 90, cùng một số người thân đi theo chăm sóc, được đưa vào các bàn đón tiếp do các chiến sĩ công an phụ trách. Chương trình lấy mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính được chia theo từng buổi, mỗi buổi sẽ tập trung lấy mẫu cho thân nhân đang thường trú tại một số phường. Một số thanh niên tình nguyện được huy động để đón tiếp các thân nhân, cẩn trọng đưa dẫn từng người từ bàn đón tiếp vào khu vực lấy mẫu, đưa tận tay từng người túi đựng chiếc bánh ngọt, hộp sữa và chai nước đã chuẩn bị sẵn.
Đang lần lượt mời từng thân nhân vào lấy mẫu theo danh sách, chợt một đồng chí công an trẻ tại bàn đón tiếp đứng lên, nói: Xin phép các cụ, các bác cho bà N.T.L vào trước, do sáng nay cụ quên uống thuốc tiền đình. Nhiều người gật đầu. Tôi nhìn thấy một phụ nữ trẻ dìu người mẹ có khuôn mặt đang tái đi, mệt mỏi, vào phòng lấy mẫu. Bạn nói nho nhỏ: Mẹ em nhất quyết không chịu về, đòi phải được lấy mẫu xong hôm nay.
Một lúc sau, danh sách lấy mẫu mời đến bà V.L.T. Đồng chí công an nhìn vào danh sách trên máy tính, hỏi để kiểm chứng thông tin: Cụ là thân nhân liệt sĩ nào? - Tôi lấy mẫu cho hai liệt sĩ! - Không gian như ngưng lại trong giây phút ấy. Không ai nói thêm câu nào.
Khi đã được lấy mẫu xong, tôi chờ mẹ và dì tôi ngồi nghỉ một chút, ăn bánh và uống sữa. Mẹ bảo: Mẹ thấy như mình đã hoàn thành được một việc quan trọng. Dù không biết kết quả sẽ thế nào, nhưng mẹ cảm thấy như có thêm hy vọng tìm được cậu con, sau gần 60 năm không biết nơi chôn cất.
Em trai của mẹ, cậu ruột của tôi, hy sinh tại địa bàn chiến trường Quân khu 5 từ tháng 9/1969 - theo Giấy báo tử. Mẹ tôi, các bác tôi, dì tôi đã nhiều lần tìm đến các địa phương khu vực đó, nhờ cậy cả một số nhà ngoại cảm, nhưng vẫn chưa tìm được nơi cậu tôi an nghỉ. Bà ngoại tôi canh cánh nỗi lòng về cậu cả đến khi nhắm mắt. Tìm kiếm nhiều mà không hiệu quả, gia đình đành dựng ngôi mộ gió cho cậu trong nghĩa trang dòng họ tại quê nhà. Nhưng khói hương vấn vít không xóa mờ nỗi khắc khoải của người thân, dòng tộc.
Để chuẩn bị cho buổi sáng đó, tôi và đồng chí công an phường, nơi mẹ và dì tôi đang sinh sống, đã thường xuyên kết nối, trao đổi thông tin và chuyển văn bản, kết nối cả với công an xã – quê của mẹ, trong gần một tháng trời, để làm thủ tục đăng ký lấy mẫu xét nghiệm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính. Trước đó, từ khi biết được thông tin về Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ qua các phương tiện thông tin đại chúng, mẹ và dì tôi đã liên tục hối thúc tôi tìm hiểu thông tin để đăng ký, có lẽ bởi mẹ và dì thấy tôi là người làm báo.
Sự chu đáo, cẩn trọng của những cơ quan và đội ngũ cán bộ, chiến sĩ tham gia công tác làm thủ tục, đón tiếp thân nhân các liệt sĩ chưa xác định được danh tính đã thật sự làm cho họ cảm thấy ấm lòng. Và thắp lên niềm hy vọng trong hành trình xoa dịu nỗi đau, mất mát bởi chiến tranh vẫn âm ỉ, nhức nhối trong tâm can những người ở lại.
HẬU LỘC