Nhạc sĩ Huy Du và bản nhạc Đường chúng ta đi nổi tiếng - Ảnh tư liệu
Sáng 22-9, Hội Nhạc sĩ Việt Nam, gia đình cố nhạc sĩ Huy Du và những đơn vị liên quan có buổi gặp gỡ báo chí công bố chương trình 100 năm nhạc sĩ Huy Du - Đường chúng ta đi, kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhạc sĩ.
Sự kiện dự kiến diễn ra trong hai đêm 11 và 12-12 tại Phòng Hòa nhạc lớn, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam, tường thuật trên VTV Go và phát lại trên VTV1.
Đường chúng ta đi, một thời ai cũng biết
NSND Quang Thọ kể cuối năm 1972, trên đường từ chiến trường phía Tây trở về Bắc, ông vô tình nghe qua đài một giọng hát rất cao và nhận ra ngay đó là người bạn Doãn Tần đang hát bài Đường chúng ta đi (nhạc Huy Du, thơ Xuân Sách).
Ca khúc này được Huy Du sáng tác năm 1968, từng được NSƯT Kim Oanh hát trên đài phát thanh lần đầu năm 1969, nhưng chưa để lại dấu ấn với người nghe lúc đó.
Bản gốc của nhạc sĩ Huy Du viết ở tông đô trưởng, nhưng Doãn Tần hát nâng hẳn lên tông pha trưởng, tạo nên chất giọng rất cao - the thé như giọng nữ và được đón nhận nồng nhiệt.
Sau khi ra Bắc và vào học tại Trường Âm nhạc Việt Nam (Nhạc viện Hà Nội sau đó và nay là Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam), Quang Thọ bắt đầu hát solo ca khúc này.
Năm 1985, lần đầu tiên, bài hát được trình bày bởi tam ca Quang Thọ, Lê Dung, Dương Minh Đức tại Nhà hát lớn Hà Nội.
NSND Quang Thọ kể về ca khúc Đường chúng ta đi - Ảnh: BTC
Năm 1998, khi đang giảng dạy tại Nhạc viện Hà Nội, Quang Thọ đã trực tiếp dàn dựng Đường chúng ta đi cho ba sinh viên khoa thanh nhạc lúc bấy giờ là Đăng Dương, Trọng Tấn và Việt Hoàn, mang đi dự Liên hoan Tiếng hát sinh viên toàn quốc ở Đà Nẵng và xuất sắc giành huy chương vàng.
"Thực sự giống như một quả bom nổ trên sân khấu. Tất cả mọi người cũng như các trường tham dự đều nhận thấy không có ai có thể địch nổi với ba nam ca sĩ lúc đó. 'Tam ca đỏ' cũng gắn với Đăng Dương, Trọng Tấn, Việt Hoàn từ đó", nghệ sĩ nhớ lại.
Đăng Dương kể thêm sau khi tam ca thể hiện xong ca khúc này, toàn bộ hội trường đã đứng lên vỗ tay suốt 10 phút và không có ai ngồi. Đó cũng là kỷ niệm đẹp tới giờ anh vẫn nhớ.
Nghe lại Đường chúng ta đi do nghệ sĩ Doãn Tần thể hiện
Dự cảm ngày chiến thắng, cô đọng trọn vẹn di sản âm nhạc Huy Du
PGS.TS Nguyễn Huy Phương - Giám đốc Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam, con trai nhạc sĩ - cho biết năm 1968, Đài Tiếng nói Việt Nam đã giao các nhạc sĩ quân đội (Huy Du, Doãn Nho, Lê Lan) viết một bản hợp xướng lớn gồm ba chương để chuẩn bị cho sự kiện lớn của dân tộc (Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968).
Tuy nhiên bản hợp xướng chưa kịp dàn dựng thì chiến dịch Tết Mậu Thân diễn ra. Sau đó, nhạc sĩ Huy Du đã trích phần ông viết trong bản hợp xướng đó ra và phát triển thành ca khúc độc lập Đường chúng ta đi.
Bài hát có những câu dự đoán mùa xuân thống nhất của dân tộc: "Đường ta về trong nắng ấm ban mai / Việt Nam, Việt Nam, qua từng bước gian nan / Lớn lên rồi đẹp những mùa xuân".
Ông Huy Long, em trai nhạc sĩ Huy Du - Ảnh: BTC
Ông Huy Long - em trai của nhạc sĩ - kể bài hát sau đó trở nên phổ biến, nhất là vào thời điểm ký kết Hiệp định Paris.
Khi đó, mỗi khi phát thanh viên đọc xong một điều khoản của bản hiệp định, đài lại phát bài hát Đường chúng ta đi do ca sĩ Doãn Tần thể hiện. Do được phát sóng liên tục suốt nhiều ngày liền, ca khúc đã lan tỏa mạnh mẽ và hầu như toàn thể người dân đều thuộc lòng.
Ông Long kể thêm sinh thời, bố ông không muốn anh trai Huy Du đi theo con đường nghệ thuật, nhưng khi Đường chúng ta đi nói riêng và nhiều ca khúc của nhạc sĩ đi vào lòng công chúng, ông cụ rất mãn nguyện và tự hào về người con trai tài hoa của mình.
Nghệ sĩ Nguyễn Huy Phương (thứ hai từ phải qua) - con trai nhạc sĩ Huy Du - Ảnh: BTC
Tên ca khúc Đường chúng ta đi cũng là tên chương trình kỷ niệm 100 năm ngày sinh của nhạc sĩ Huy Du vào tháng 12 này.
Nói về điều này, nghệ sĩ Nguyễn Huy Phương chia sẻ với một chương trình kỷ niệm 100 năm ngày sinh, ban tổ chức và gia đình thống nhất chọn một tác phẩm tiêu biểu, đồ sộ nhất và gắn liền trực tiếp với chiều dài lịch sử của đất nước để làm tên chương trình.
"Ca khúc này không chỉ đòi hỏi kỹ thuật thanh nhạc cao mà còn hòa quyện giữa chất hào sảng rực rỡ và nét lãng mạn sâu lắng, cô đọng trọn vẹn di sản âm nhạc nghệ thuật của ông", anh Phương nói.
100 năm nhạc sĩ Huy Du - Đường chúng ta đi diễn ra trong khoảng 90 phút, có sự góp mặt của các ca sĩ Mai Hoa, Đăng Dương, Vũ Thắng Lợi, Lan Anh, Đào Tố Loan, Trọng Tấn, Lê Anh Dũng, Tố Hoa, Khánh Ngọc, cùng PGS.TS Nguyễn Huy Phương, NSND Bùi Công Duy, nghệ sĩ Phạm Minh Chính, Bùi Hà Miên, Hoàng Anh…
Chương trình gồm ba chương: Khúc tự sự của đất và nước; Rực lửa Trường Sơn; Khát vọng mùa xuân.
Ngoài Đường chúng ta đi và nhiều ca khúc đi cùng năm tháng khác như Sẽ về Thủ đô, Anh vẫn hành quân, Cùng anh tiến quân trên đường dài, Tình em, Đêm Trường Sơn, Bế Văn Đàn sống mãi, Nổi lửa lên em, Bài ca về đường Chín, Trên đỉnh Trường Sơn ta hát, Miền Nam quê hương ta ơi, Mộc Miên hoa, Việt Nam ơi mùa xuân đến rồi…, khán giả cũng sẽ được nghe những ca khúc ít biết của ông.
Đại tá, nhạc sĩ Hồ Trọng Tuấn - Tổng đạo diễn chương trình - cho biết sự nghiệp của nhạc sĩ quá đồ độ, cả ca khúc lẫn khí nhạc. Việc chắt lọc ra 19 tác phẩm trong khoảng 90 phút không phải là điều dễ dàng.
Về sân khấu, ban đầu ê kíp có ý tưởng thêm các yếu tố múa hay trình diễn phụ trợ, nhưng sau khi tính toán kỹ, đã loại bỏ những phần không cần thiết để giữ sự trang trọng, cẩn trọng và lấy âm nhạc làm trung tâm.
Những giai điệu được viết từ những năm tháng lịch sử sẽ được đặt trong không gian của dàn nhạc giao hưởng, hợp xướng, ban nhạc nhẹ, cùng pop, rock và những cách phối khí mới.
"Sự kết hợp này tạo nên những lớp âm thanh giàu năng lượng, mở rộng biên độ biểu đạt của tác phẩm mà vẫn giữ được đường nét, tinh thần và cảm xúc cốt lõi của âm nhạc Huy Du", ông nói.
Ngày 2-9, nhạc của Huy Du, Đỗ Nhuận, Nguyễn Văn Thương, Hoàng Vân… sẽ vang lên ở Điều còn mãiNhạc trưởng Olivier Ochanine là người chỉ huy hòa nhạc quốc gia Điều còn mãi, diễn ra ngày 2-9 tới tại Nhà hát lớn Hà Nội.