Vì sao một lần đo chưa đủ để chẩn đoán huyết áp cao?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Một lần đo huyết áp cao bất thường chưa đủ để kết luận mắc tăng huyết áp, bởi chỉ số này có thể thay đổi theo thời điểm, cảm xúc và nhiều yếu tố khác.

Không thể xác định 1 người có bị huyết áp cao hay không chỉ sau 1 lần đo là vì những nguyên nhân sau:

Huyết áp thay đổi trong ngày

Huyết áp là áp lực của máu tác động lên thành động mạch. Tuy nhiên, áp lực này không giữ nguyên từ sáng đến tối. Nó có thể tăng tạm thời khi một người vận động, leo cầu thang, căng thẳng, thiếu ngủ hoặc sử dụng caffeine. Sau khi nghỉ ngơi và thư giãn, huyết áp có thể giảm xuống, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).

Ngay cả khi 1 người không mắc bệnh, các lần đo huyết áp liên tiếp cũng có thể cho kết quả khác nhau. Vì vậy, bác sĩ thường cần đo huyết áp nhiều lần.

Căng thẳng khi đi khám

Một lý do khác khiến bác sĩ không vội chẩn đoán sau một lần đo là hiện tượng tăng huyết áp áo choàng trắng. Đây là tình trạng huyết áp tăng do căng thẳng hoặc lo lắng khi gặp nhân viên y tế, tiến sĩ Stephen Juraschek, phó giáo sư y khoa tại trung tâm y khoa Beth Israel Deaconess Medical Center (Mỹ), giải thích.

Hệ quả là khi đo tại phòng khám hay bệnh viện, chỉ số huyết áp tăng cao. Thế nhưng, khi đo ở nhà hoặc nơi quen thuộc, huyết áp lại thấp hơn.

Cách đo không chính xác

Kết quả huyết áp không chỉ phụ thuộc vào cơ thể mà còn phụ thuộc vào cách đo. Nếu người được đo vừa vận động xong, đang nói chuyện, ngồi sai tư thế hoặc sử dụng vòng bít không phù hợp, kết quả sẽ bị ảnh hưởng.

Theo hướng dẫn của Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), trước khi đo huyết áp, mọi người nên ngồi nghỉ ít nhất 5 phút. Khi đo, lưng cần được tựa vào ghế, 2 bàn chân đặt trên sàn, không bắt chéo chân và cánh tay được nâng đỡ ở ngang mức tim. Vòng bít cũng cần có kích thước phù hợp với cánh tay. Ngoài ra, nên tránh tập thể dục, hút thuốc và sử dụng caffeine trong khoảng 30 phút trước khi đo.

Nếu huyết áp thường xuyên cao dù được đo đúng cách, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được khám và đánh giá đầy đủ. Ngoài ra, nếu huyết áp cao hơn 180/120 mmHg, người mắc cần chờ ít nhất 1 phút rồi đo lại. Nếu vẫn ở mức rất cao này thì cần đưa đến bệnh viện. Trường hợp đồng thời xuất hiện các triệu chứng như đau ngực, khó thở, đau lưng, tê hoặc yếu người, thay đổi thị lực hay khó nói, thì phải được cấp cứu ngay, theo Verywell Health.

Một lần đo chỉ số huyết áp tăng cao bất thường không đủ cơ sở để đưa ra kết luận chẩn đoán lâm sàng về bệnh lý tăng huyết áp ở người bệnh. Theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health của Mỹ, áp lực máu tác động lên thành động mạch biến động liên tục trong ngày và dễ dàng tăng tạm thời khi vận động, căng thẳng, thiếu ngủ hoặc sử dụng caffeine. Ngay cả đối với người khỏe mạnh, các lần đo liên tiếp vẫn có thể cho kết quả khác nhau, do đó việc đo lường nhiều lần là cần thiết. Nguyên nhân phổ biến khác khiến bác sĩ không vội chẩn đoán sau một lần đo là hiện tượng tăng huyết áp áo choàng trắng, xuất phát từ cảm giác căng thẳng khi gặp nhân viên y tế. Tiến sĩ Stephen Juraschek, phó giáo sư y khoa tại Trung tâm Y khoa Beth Israel Deaconess Medical Center (Mỹ), giải thích rằng phản ứng tâm lý này khiến chỉ số huyết áp tại phòng khám cao hơn so với khi kiểm tra tại nhà. Bên cạnh yếu tố tâm sinh lý, kết quả còn phụ thuộc trực tiếp vào thao tác và kỹ thuật của người thực hiện. Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), người đo cần ngồi nghỉ ít nhất 5 phút, giữ lưng tựa vào ghế, đặt hai bàn chân trên sàn và nâng cánh tay ngang mức tim. Ngoài ra, việc chọn vòng bít đúng kích thước và tránh tập thể dục, hút thuốc hay dùng caffeine trong 30 phút trước khi đo đóng vai trò quan trọng để đảm bảo độ chính xác. Trong trường hợp chỉ số huyết áp vượt ngưỡng 180/120 mmHg, người bệnh cần chờ ít nhất 1 phút rồi thực hiện đo lại và khẩn trương đến bệnh viện nếu kết quả vẫn ở mức rất cao này. Chuyên trang Verywell Health lưu ý nếu tình trạng huyết áp tăng cao đi kèm các dấu hiệu như đau ngực, khó thở, đau lưng, tê hoặc yếu người, thay đổi thị lực hay khó nói, bệnh nhân phải được đưa đi cấp cứu ngay lập tức. Nếu huyết áp thường xuyên cao dù đã đo đúng cách, việc trao đổi với bác sĩ để khám và đánh giá đầy đủ là khuyến cáo bắt buộc.