Sáng 28/9, đại biểu Quốc hội chuyên trách cho ý kiến về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo dự thảo luật, doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế thu nhập trong 3 năm kể từ ngày nhận giấy chứng nhận đăng ký lần đầu.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Trần Văn Lâm nhìn nhận quy định này chưa phù hợp với đặc điểm hoạt động của các công ty mới thành lập. Theo ông, những năm đầu thường là giai đoạn doanh nghiệp phải đầu tư nhà xưởng, thiết bị, tuyển lao động, tìm kiếm khách hàng, thị trường. Nhiều công ty chưa có lãi, lợi nhuận thấp, thậm chí thua lỗ, nên thời gian miễn thuế có thể kết thúc trước khi các đơn vị thực sự phát sinh nghĩa vụ thuế.
"Doanh nghiệp chưa có lãi đã hết thời hạn miễn, khiến chính sách ưu đãi không đi vào thực tế với các công ty vừa khởi sự", ông nói.
Ông Lâm đề xuất thời gian miễn thuế được tính từ năm đầu doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế và kéo dài 3 năm kể từ lúc phát sinh số thuế phải nộp. Theo ông, cách tính này giúp chính sách ưu đãi đến đúng thời điểm họ bắt đầu có khả năng đóng thuế, phát huy hiệu quả hỗ trợ.
Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi Hà Thị Anh Thư cũng bày tỏ băn khoăn về đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký lần đầu. Bà đề nghị lùi thời điểm miễn thuế cho doanh nghiệp tới khi có thu nhập chịu thuế, tránh ưu đãi hết hạn khi chưa kịp sinh lời.
Ở khía cạnh này, ông Nguyễn Văn Huy, Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên đồng tình nên tính lại thời điểm miễn thuế thu nhập doanh nghiệp. Ông lưu ý, dự luật có thể đưa ra khung chính sách, còn mức thuế, thời điểm tính ưu đãi, phương pháp tính... cần thống nhất trong các luật thuế chuyên ngành.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Trần Văn Lâm phát biểu tại hội nghị sáng 28/9. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Cũng theo dự luật, doanh nghiệp có doanh thu tối đa 10 tỷ đồng một năm có thể chọn cách tính thuế theo thu nhập chịu thuế (doanh thu - chi phí) hoặc tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. Ông Trần Văn Lâm cho rằng chính sách này có thể giảm chi phí tuân thủ, nhất là với doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh chuyển đổi lên công ty.
Tuy nhiên, ông góp ý dự luật cần làm rõ sự đồng bộ quy định này với cách theo dõi thuế giá trị gia tăng (VAT), chế độ kế toán. Ông phân tích, nếu doanh nghiệp lựa chọn tính thuế thu nhập theo tỷ lệ trên doanh thu, nhưng vẫn phải theo dõi chi tiết thuế VAT đầu vào - ra, khấu trừ và thực hiện các yêu cầu kế toán liên quan... mức độ đơn giản hóa sẽ không đạt như kỳ vọng.
Ông đề nghị rà soát các nội dung về thuế thu nhập doanh nghiệp, VAT và chế độ kế toán với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong đó, dự luật cần làm rõ quyền lựa chọn phương pháp tính thuế VAT trực tiếp theo tỷ lệ doanh thu và bảo đảm sự thống nhất giữa các luật thuế.
Theo đại biểu, doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng có thể cần áp dụng phương pháp khấu trừ để giao dịch với khách hàng. Do đó, quyền lựa chọn phương pháp tính thuế nên được thiết kế có điều kiện và phù hợp với đặc điểm hoạt động của từng đơn vị.
"Cần tránh tình trạng tính thuế thu nhập trực tiếp trên doanh thu, nhưng thuế VAT lại phải hạch toán chi tiết đầu ra, đầu vào, gây phức tạp về chế độ kế toán", ông nói.
Giải trình sau đó, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết chính sách hỗ trợ tại dự luật đã được cơ quan này tính toán hài hòa, đảm bảo hai nguyên tắc là hỗ trợ về nghĩa vụ thuế và giảm thiểu chi phí tuân thủ chính sách thuế.
Theo Bộ trưởng Tài chính, trên thế giới, các nước đều thực hiện hỗ trợ 3 năm đầu khi khởi nghiệp, vì đây là thời gian khó khăn nhất khi doanh nghiệp phải bỏ tiền vốn mua sắm thiết bị, tổ chức triển khai và tiếp cận thị trường.
Ông tính toán với mức hỗ trợ 3 năm đầu với quy mô số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện tại thì hàng năm ngân sách chi ra khoảng 10.000 tỷ đồng riêng cho ưu đãi giảm 3 năm thuế thu nhập doanh nghiệp. Cùng với đó, áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản nhất cho về thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu nhập doanh nghiệp để giảm chi phí tuân thủ, dễ làm, dễ tính.
Dự kiến, dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được trình Quốc hội xem xét, thảo luận tại kỳ họp vào tháng 10.
Sơn Hà