Chiều 7.10, tại họp báo thường kỳ quý 3 của Bộ Công thương, bà Nguyễn Thúy Hiền, Cục phó Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, cho biết dự thảo nghị định mới về kinh doanh xăng dầu được xây dựng theo hướng để giá xăng dầu vận hành sát hơn với cơ chế thị trường.
Thay đổi đáng chú ý là doanh nghiệp được chủ động tính toán và quyết định giá bán, thay vì áp dụng giá do cơ quan quản lý công bố như hiện nay. Tuy nhiên, giá bán phải được xác định theo công thức Nhà nước quy định và doanh nghiệp chịu trách nhiệm về mức giá mình công bố.
Dự báo thị trường xăng dầu tới đây sẽ có sự cạnh tranh khốc liệt
ẢNH: PHAN HẬU
Cảnh báo khi chi phí tính giá biến động bất thường
Theo bà Hiền, để ngăn nguy cơ thao túng giá khi trao thêm quyền cho doanh nghiệp, cơ quan quản lý sẽ giám sát các yếu tố cấu thành giá thông qua hệ thống dữ liệu.
Doanh nghiệp phải kê khai chi phí và các yếu tố được đưa vào công thức tính giá. Dữ liệu này được cập nhật trên hệ thống do Bộ Công thương xây dựng và áp dụng trên toàn quốc.
Khi một yếu tố cấu thành giá có biến động bất thường, hệ thống sẽ phát cảnh báo để Bộ Công thương, Sở Công thương các địa phương và lực lượng quản lý thị trường có căn cứ kiểm tra.
Doanh nghiệp cũng phải giải trình những biến động về chi phí. Một số khoản chi phí định mức được cơ quan quản lý quy định để doanh nghiệp đưa vào công thức tính giá.
Theo đại diện Bộ Công thương, cơ chế mới không thể áp dụng cứng nguyên tắc một lô xăng dầu "mua cao thì bán cao, mua thấp thì bán thấp". Xăng dầu nhập về kho ở những thời điểm và mức giá khác nhau có thể được tồn trữ hoặc pha trộn, khiến việc xác định giá bán riêng theo từng lô hàng khó khả thi.
"Doanh nghiệp được chủ động và chịu trách nhiệm quyết định giá, đồng thời phải tuân thủ nguyên tắc minh bạch, sát thị trường và bảo đảm cạnh tranh", bà Hiền nói.
Giá xăng dầu tháng 9 tăng mạnh, Bộ Công thương chỉ đạo nóng
Hơn 10.500 thương nhân phân phối có thể tham gia quyết định giá
Một thay đổi khác là quyền quyết định giá không chỉ dành cho các thương nhân đầu mối.
Theo dự thảo, các thương nhân phân phối hoạt động độc lập cũng được chủ động quyết định giá bán. Bộ Công thương dự kiến với mô hình mới, thị trường có hơn 10.500 thương nhân phân phối tham gia và được quyết định giá.
Theo bà Hiền, việc mở rộng quyền quyết định giá, đồng thời giảm các tầng nấc trung gian, sẽ tạo cạnh tranh giữa thương nhân đầu mối và các thương nhân phân phối.
"Thị trường xăng dầu sắp tới cạnh tranh rất khốc liệt. Thương nhân đầu mối phải cạnh tranh rất mạnh với các thương nhân phân phối", bà Hiền nhận định.
Đại diện Bộ Công thương cho rằng với thiết kế hiện nay của dự thảo, khả năng một thương nhân đầu mối chi phối giá xăng dầu sẽ khó xảy ra, đặc biệt khi các thương nhân phân phối độc lập được quyền quyết định giá.
Hiện giá bán lẻ xăng dầu vẫn được áp dụng theo kỳ điều hành của Bộ Công thương. Từ ngày 1.10, giá xăng E5RON 92 không cao hơn 26.569 đồng/lít, xăng E10RON 95 không cao hơn 27.189 đồng/lít và dầu diesel không cao hơn 29.717 đồng/lít.
Kỳ điều hành giá xăng dầu tiếp theo dự kiến vào chiều mai 8.10.