Hoạt động sản xuất tại nhà máy VinFast. Doanh nghiệp đang tìm thêm nhà cung cấp trong nước để nâng tỉ lệ nội địa hóa và cung ứng linh kiện cho các nhà máy ở nước ngoài - Ảnh: VF
Dù thực trạng ngành công nghiệp hỗ trợ hiện nay còn những mảng chưa sáng nhưng những nỗ lực hỗ trợ và đồng hành từ các "sếu đầu đàn" đang tạo động lực rất lớn để các doanh nghiệp này đứng vững trên sân nhà và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Cú hích từ "sếu đầu đàn" Vingroup
Theo kế hoạch, hôm nay (16-10) tại Hà Nội, Vingroup sẽ tổ chức Hội nghị tăng cường nội địa hóa và phát triển hệ thống nhà cung cấp.
Hội nghị có quy mô và phạm vi ngành nghề lớn hơn, hướng đến doanh nghiệp công nghệ, sản xuất công nghiệp, cơ khí, chế tạo, gia công và phần mềm tại Việt Nam.
Trong đó, VinFast có nhu cầu mở rộng mạng lưới nhà cung cấp nội địa cho hoạt động sản xuất ô tô, xe máy, qua đó nâng tỉ lệ linh kiện được sản xuất trong nước.
Hãng xe cũng muốn đưa thêm doanh nghiệp Việt Nam vào hệ thống cung ứng cho các nhà máy tại Ấn Độ và Indonesia. Các linh kiện sản xuất tại Việt Nam có thể được cung cấp cho những nhà máy này nếu đáp ứng yêu cầu về năng lực, chất lượng và quy mô.
Trả lời Tuổi Trẻ, bà Thái Thị Thanh Hải - Phó chủ tịch Tập đoàn Vingroup - nhấn mạnh định hướng của Vingroup về việc hỗ trợ và đồng hành cùng phát triển với các doanh nghiệp trong nước luôn nhất quán từ trước tới nay.
Bà Thái Thị Thanh Hải - Phó chủ tịch Tập đoàn Vingroup
Với triết lý 'Mãnh liệt tinh thần Việt Nam', chúng tôi mong muốn đồng hành, thúc đẩy, tạo bệ phóng và mở ra cơ hội hợp tác bình đẳng để cùng cộng đồng doanh nghiệp nội địa phát triển bền vững, vươn tầm quốc tế và tham gia phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam. Quan điểm là cùng tạo cơ hội, cùng nâng chuẩn và cùng phát triển
Theo đó, Vingroup lựa chọn nhà cung ứng dựa trên các tiêu chí về chất lượng sản phẩm, năng lực sản xuất, khả năng cung ứng ổn định và chi phí hợp lý. Doanh nghiệp cũng cần tuân thủ các tiêu chuẩn về môi trường và an toàn.
Vingroup sẵn sàng hỗ trợ bằng nhiều hình thức khác nhau tùy thuộc vào nhu cầu của doanh nghiệp. Bao gồm hỗ trợ tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật, kết nối doanh nghiệp với các đối tác công nghệ, nguồn cung ứng, cho đến bao tiêu sản phẩm, hỗ trợ thuê đất, nhà xưởng và giảm giá thuê đất, thuê nhà xưởng trong các khu công nghiệp thuộc hệ sinh thái tập đoàn.
Dù vậy, Phó chủ tịch Vingroup cũng nhìn nhận thách thức lớn nhất là khoảng cách về công nghệ, năng lực quản trị, nguồn vốn đầu tư và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế của một số doanh nghiệp trong nước.
Doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm trong một số ngành nghề còn mới ở Việt Nam như ngành ô tô, năng lượng xanh… hoặc còn dè dặt trong việc đầu tư mở rộng sản xuất, nâng cấp, cải tiến chất lượng, chi phí và hiệu quả vận hành để có thể cạnh tranh sòng phẳng với các doanh nghiệp nước ngoài.
Việc tổ chức sự kiện nhà cung cấp ngày 16-10, "mục tiêu cuối cùng là tạo ra một chuỗi cung ứng Việt Nam có năng lực cạnh tranh quốc tế, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu" - bà Hải nhấn mạnh.
Các dòng xe điện ngày càng được người tiêu dùng đón nhận, ghi nhận doanh số tăng trưởng liên tục trên thị trường - Ảnh: VF
Đứng ngoài chuỗi cung ứng vì "một cây làm chẳng nên non"
Trao đổi với Tuổi Trẻ ngày 13-10, ông Nguyễn Ngô Long - Chủ tịch Công ty TNHH cơ khí Nhật Long - cho biết sau hơn 25 năm hoạt động, doanh nghiệp đã chọn được thị trường ngách là sản xuất linh kiện, phụ tùng thay thế cho các nhà máy công nghiệp.
Theo ông Long, doanh nghiệp cơ khí Việt có đủ năng lực tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghiệp, song trở ngại lớn là khả năng tiếp cận đơn hàng từ các tập đoàn.
Việc Vingroup và các doanh nghiệp lớn tìm kiếm nhà cung ứng nội địa cho lĩnh vực ô tô, luyện kim, công nghiệp, hạ tầng và năng lượng xanh là cơ hội đáng mong đợi.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cơ khí vẫn chưa biết bắt đầu từ đâu, cần chuẩn bị gì để đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn.
"Giờ doanh nghiệp không dám mua máy móc trước rồi đi năn nỉ người ta cho làm. Chúng tôi đang nghiên cứu và chờ cơ hội" - ông Long chia sẻ.
Ông Nguyễn Ngô Long - Chủ tịch Công ty TNHH cơ khí Nhật Long
Cùng với sự tham gia của các doanh nghiệp lớn như Vingroup, Thaco, Hòa Phát trong lĩnh vực luyện kim, sản xuất thép, ngành cơ khí nội địa có thêm điều kiện phát triển, từng bước tham gia các khâu có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng
Vì vậy, theo ông, doanh nghiệp cần được cung cấp thông tin cụ thể về chủng loại sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy mô đơn hàng và kế hoạch hợp tác dài hạn trước khi quyết định đầu tư.
Ông dẫn chứng lĩnh vực đường sắt đang mở ra dư địa lớn cho ngành cơ khí trong nước. Khi các dự án đường sắt được triển khai, nhu cầu chế tạo, bảo dưỡng và thay thế linh kiện cho đầu máy, toa xe sẽ tăng.
Nếu không từng bước làm chủ công nghệ, Việt Nam sẽ tiếp tục phụ thuộc vào phụ tùng nhập khẩu.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa cơ hội, ông cho rằng các doanh nghiệp "đại bàng" dẫn dắt như Vingroup, Thaco, Hòa Phát cần công bố rõ nhu cầu, tiêu chuẩn lựa chọn nhà cung cấp và lộ trình nội địa hóa để doanh nghiệp chủ động đầu tư.
Công nhân đang làm việc tại nhà máy Công ty Nhật Long - Ảnh: HỮU HẠNH
Không chấp nhận "chỉ 18% liên kết với chuỗi cung ứng toàn cầu"
Nghiên cứu của Bộ Công Thương cho thấy dù nước ta có độ mở kinh tế lớn, thu hút vốn đầu tư nước ngoài ngày càng tăng vào các ngành công nghệ cao, song nhiều ngành xuất khẩu lớn phụ thuộc vào nguyên liệu, phụ tùng, vật liệu nhập khẩu.
Theo đó, chỉ 18% doanh nghiệp có liên kết với chuỗi giá trị toàn cầu, tỉ trọng công nghệ trung - cao trong giá trị tăng thêm chế biến, chế tạo 35% (trong khi Thái Lan 40%, Malaysia 48%, Trung Quốc 57%).
Nghiên cứu của Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cũng chỉ ra chỉ có khoảng 1.000 doanh nghiệp đủ năng lực cung ứng trực tiếp cho doanh nghiệp lắp ráp và tập đoàn đa quốc gia, song doanh nghiệp trong nước chỉ chiếm khoảng 30%, với mức độ tham gia vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao còn thấp.
Đáng chú ý, Việt Nam chưa có nhiều doanh nghiệp đứng đầu chuỗi sản xuất, có khả năng dẫn dắt, lan tỏa mạnh tầm cỡ khu vực và quốc tế. Sản phẩm linh kiện của doanh nghiệp trong nước chủ yếu vẫn ở nhóm chi tiết đơn giản, hàm lượng công nghệ trung bình hoặc thấp…
Vì vậy chỉ có hợp tác, đồng hành, cùng nắm tay phát triển thì mới có thể xóa được lời nguyền chỉ làm ốc vít, chỉ có 18% liên kết với chuỗi cung ứng toàn cầu.
Cần lắm những đầu tàu
Theo Bộ Công Thương, hiện đã có một số tập đoàn lớn như Viettel, Vingroup, THACO, Hòa Phát trở thành "đầu tàu" dẫn dắt trong các lĩnh vực công nghiệp cơ bản, vật liệu, cơ khí và chế tạo, bước đầu hình thành hệ sinh thái nhà cung ứng nội bộ và lan tỏa ra các doanh nghiệp vệ tinh.
Cơ hội cuối cho công nghiệp ôtô VN? - Kỳ 2: Vào 'Detroit châu Á'TTO - Chính sách của Thái Lan giúp quốc gia này nhanh chóng vươn lên đứng thứ 12 trên thế giới và lớn nhất ở Đông Nam Á về sản xuất ôtô hiện nay.