Doanh nhân đổi mới tư duy để vươn tầm trong chuỗi giá trị toàn cầu - Thanh Niên

Trước những biến động khó lường của thị trường quốc tế và làn sóng công nghệ mới, các doanh nhân hàng đầu Việt Nam cho rằng lợi thế không còn nằm ở quy mô hay chi phí, mà ở năng lực tự làm mới chính mình. Họ đã sẵn sàng làm chủ cuộc chơi bằng năng suất, công nghệ và tầm nhìn dài hạn để thích ứng với...

Doanh nghiệp Việt phải có vị thế cao hơn trong chuỗi cung ứng quốc tế

Những thách thức hiện nay cũng chính là động lực để doanh nghiệp Việt Nam thay đổi cách nghĩ và cách làm. Không chỉ đưa sản phẩm Việt Nam ra thế giới, doanh nghiệp cần hướng tới việc đưa thương hiệu, công nghệ, tiêu chuẩn và những giá trị của Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khi đó, doanh nghiệp không còn đơn thuần là nhà cung cấp, mà có thể trở thành đối tác lâu dài và có vị thế cao hơn trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Với ngành điều, một ngành phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu, doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải chuyển từ lợi thế chế biến sang làm chủ sâu hơn chuỗi giá trị. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động xây dựng vùng nguyên liệu, đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao năng lực quản trị, kiểm soát dòng tiền và đầu tư cho công nghệ. Đây không chỉ là giải pháp để vượt qua những khó khăn trước mắt, mà còn là nền tảng để doanh nghiệp xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, doanh nghiệp Việt Nam không thể chỉ dựa vào lợi thế về chi phí hay nguồn nguyên liệu, mà phải chủ động thay đổi để nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Muốn vậy, phải chủ động đầu tư vào công nghệ, tự động hóa và chế biến sâu; không chỉ làm tốt những gì thị trường đang cần mà phải hướng tới việc tạo ra những sản phẩm có giá trị cao hơn. Khi nguồn nguyên liệu, chi phí vốn và thị trường quốc tế đều có những biến động khó lường, năng lực thích ứng và tầm nhìn dài hạn sẽ trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đủ linh hoạt để thay đổi những điều từng giúp mình thành công cũng là một lợi thế

Tham gia các cuộc đối thoại từ Incheon (Hàn Quốc) đến New York (Mỹ), dù chủ đề khác nhau nhưng điểm chung tôi thấy là những trải nghiệm của doanh nghiệp Việt Nam được đặt trong những câu hỏi mà cộng đồng kinh doanh toàn cầu cũng đang tìm lời giải. Trong một thế giới mà một xu hướng mới có thể xuất hiện nhanh hơn một chu kỳ chiến lược, lợi thế có lẽ không chỉ thuộc về người nhìn thấy thay đổi đầu tiên. Nó còn nằm ở khả năng hiểu điều gì thực sự đang thay đổi, xây dựng năng lực trước khi cần đến, và đủ linh hoạt để thay đổi chính những điều từng giúp mình thành công.

Người lãnh đạo làm thế nào để tăng trưởng bền vững trước áp lực ngắn hạn, nhận diện một xu hướng nhưng không chạy theo nó, và chuẩn bị con người cho những thay đổi mà trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra. Trong một thế giới liên tục thay đổi, lợi thế không chỉ đến từ việc nhìn thấy xu hướng sớm, mà còn từ khả năng hiểu những nền tảng phía sau xu hướng và xây dựng năng lực trước khi thực sự cần đến.

Nhìn thấy một xu hướng không có nghĩa là phải chạy theo nó. Không tham gia không có nghĩa là đứng ngoài, vẫn theo sát thị trường, nghiên cứu mô hình và xây dựng năng lực để hiểu sâu hơn về lĩnh vực này, sẵn sàng khi điều kiện thay đổi. Đây là một phần không thể tách rời của công việc lãnh đạo: có những thời điểm doanh nghiệp phải đủ linh hoạt để thay đổi rất nhanh, nhưng cũng có những thời điểm cần đủ kỷ luật để không chạy nhanh hơn những nền tảng mà thị trường thực sự có. Chiến lược là một quá trình liên tục quan sát, thực thi, học hỏi và thiết kế lại.

Khi AI không còn chỉ là câu chuyện công nghệ. AI không chỉ thách thức chúng ta học nhanh hơn, mà còn buộc chúng ta biết từ bỏ những cách làm từng tạo nên hiệu quả.

Điều hành doanh nghiệp giỏi là cách yêu nước thiết thực nhất

Nhiều đồng nghiệp hỏi tôi, doanh nhân thể hiện lòng yêu nước bằng cách nào? Câu trả lời không nằm ở những điều quá lớn lao. Lòng yêu nước của doanh nhân được thể hiện ngay trong công việc hằng ngày: Là tạo thêm việc làm, là trả cho người lao động một mức lương tốt hơn, là xây dựng một môi trường làm việc tử tế hơn, là đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, là làm ra những sản phẩm đủ tốt để người Việt Nam tự hào và người tiêu dùng thế giới lựa chọn.

Mỗi doanh nghiệp tốt hơn thì đất nước mạnh hơn. Điều hành doanh nghiệp giỏi, theo tôi, là một trong những cách yêu nước thiết thực nhất. Nhưng có lẽ chưa bao giờ trách nhiệm ấy lại lớn như hôm nay. Lịch sử trao cho những thế hệ khác nhau những cơ hội khác nhau. Thế hệ chúng ta được trao một khoảng thời gian vô cùng đặc biệt - là những năm cuối cùng của cơ cấu dân số "vàng". Lần đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam có một lực lượng lao động vừa đông, vừa trẻ, vừa năng động và cũng đầy khát vọng. Trong chỉ khoảng 15 năm nữa thôi, lịch sử sẽ đặt cho thế hệ chúng ta một câu hỏi rất giản dị: Các anh, các chị đã làm gì với khoảng thời gian ấy? Tôi mong rằng câu trả lời sẽ là: Chúng tôi đã không để nó trôi qua lãng phí.

Một doanh nghiệp có thể thuộc quyền sở hữu của một gia đình, hay của một nhóm cổ đông. Nhưng giá trị mà doanh nghiệp tạo ra luôn vượt ra ngoài phạm vi của gia đình ấy, của nhóm cổ đông ấy. Một doanh nghiệp tồn tại lâu dài sẽ tạo việc làm cho nhiều thế hệ, đóng góp ngân sách, đào tạo người lao động, nuôi dưỡng doanh nhân, tạo ra những thương hiệu mà người Việt có thể tự hào trong rất nhiều năm. Đó là những di sản mà doanh nghiệp để lại cho quốc gia.

Nếu mỗi doanh nghiệp đang hoạt động cùng nâng năng suất thêm một chút, cùng quản trị tốt hơn một chút, cùng đầu tư cho công nghệ nhiều hơn một chút, cùng đào tạo con người tốt hơn một chút, cùng đổi mới sáng tạo nhiều hơn một chút, thì điều thay đổi sẽ là năng lực cạnh tranh của cả nền kinh tế Việt Nam.

Phải xây dựng thương hiệu bằng chính tên gọi của mình

Chúng tôi muốn mở ra một hướng đi mới bằng cách tiếp cận trực tiếp thị trường. Phải xây dựng thương hiệu bằng chính tên gọi của mình và làm chủ chuỗi giá trị từ sản xuất đến phân phối. Đó không chỉ là thành công của một doanh nghiệp mà còn là niềm tự hào của người nông dân và của cả dân tộc Việt Nam. Chúng tôi muốn mình phải trở thành nơi khởi đầu cho một giai đoạn mới của ngành gạo Việt Nam. Một giai đoạn không còn dừng lại ở xuất khẩu số lượng mà tiến tới làm chủ thị trường và giá trị.

Đó là con đường khó, nhưng là con đường duy nhất để thay đổi vị thế của hạt gạo Việt Nam. Tôi thực sự muốn tiên phong trong hành trình này. Đây không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp mà là hướng đi cần thiết của cả ngành, và phải bắt đầu từ những người dám đi trước.

Trong nhiều năm, gạo Việt Nam đi ra thế giới với sản lượng lớn nhưng phần lớn không mang tên Việt Nam trên kệ hàng. Đó là một thực tế cần được thay đổi, không để hạt gạo Việt Nam mãi vô danh.

AI sẽ buộc doanh nghiệp Việt phải làm khác

Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt doanh nghiệp và thế hệ trẻ Việt Nam trước một cuộc chuyển đổi không thể đứng ngoài. Cơ hội chỉ thuộc về những người biết dùng công nghệ để tăng năng suất, đồng thời đủ tỉnh táo để không phụ thuộc vào nó. Chẳng hạn, từ khai báo hải quan đến sản xuất linh kiện điện tử, AI đang bước vào những công đoạn vốn phụ thuộc nhiều vào sức người. Một hệ thống AI có thể xử lý bộ chứng từ, hỗ trợ khai báo, phát hiện sai sót cũng như có thể kiểm tra linh kiện với tốc độ ổn định, giảm áp lực cho con người ở những công việc lặp đi lặp lại.

Trong cuộc chơi mới, người trẻ có một lợi thế rõ rệt: khả năng tiếp cận công nghệ nhanh dù kinh nghiệm có thể chưa đủ lớn. Tuy nhiên lợi thế của nhân lực công nghệ trong tương lai sẽ không chỉ nằm ở khả năng lập trình. Công nghệ là một chuyện, nhưng phải đi đôi với việc hiểu về chuyên môn, hiểu càng sâu càng tốt. Chẳng hạn một người hiểu ngân hàng và AI có thể nhìn thấy những bài toán khác với một người chỉ biết AI. Người hiểu sản xuất linh kiện điện tử mới có thể xác định đâu là lỗi cần AI phát hiện, dữ liệu nào cần đưa vào hệ thống và kết quả thế nào mới thực sự có giá trị. Bởi vậy, công thức mới không chỉ là công nghệ, mà là công nghệ cộng với chuyên môn ngành.

Trong một lĩnh vực mà kiến thức thay đổi từng ngày, kinh nghiệm không còn là đặc quyền để ngừng học. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là một rủi ro khác, đó là phải kiểm soát để không bị lệ thuộc. Dám dùng AI, nhưng không giao tư duy cho AI; dám đi nhanh, nhưng phải biết mình đang đi đâu.

Doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới phải có năng lực cạnh tranh toàn cầu

Năm 2026, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên. Theo tôi, để đi đường dài với tốc độ tăng trưởng cao, doanh nghiệp không thể chỉ tăng vốn, tăng người hay mở rộng quy mô theo cách cũ. Điều quan trọng nhất là phải tạo ra một mặt bằng năng suất mới. Doanh nhân cần làm ba việc. Thứ nhất, biến công nghệ thành năng suất. AI, dữ liệu, tự động hóa không phải để trình diễn, mỗi khoản đầu tư công nghệ phải trả lời được rất rõ: giảm bao nhiêu chi phí, tăng bao nhiêu năng suất, rút ngắn bao nhiêu thời gian và tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới nào. Nếu không đo được hiệu quả thì chưa thể gọi là chuyển đổi thực chất.

Thứ hai, đầu tư cho con người cùng tốc độ với đầu tư công nghệ. AI càng phát triển, vai trò của con người càng chuyển từ "làm thay máy" sang đặt đúng mục tiêu, giải quyết bài toán khó, kiểm chứng kết quả và chịu trách nhiệm. Doanh nghiệp cũng không thể chỉ chờ nhà trường cung cấp nhân lực. Chính doanh nghiệp phải đưa bài toán thật, công nghệ thật và thị trường thật vào quá trình đào tạo.

Thứ ba, phải có năng lực cạnh tranh toàn cầu. Mở văn phòng ở nước ngoài chưa phải là toàn cầu hóa. Thị trường quốc tế chỉ công nhận doanh nghiệp khi sản phẩm có chất lượng, được khách hàng ký hợp đồng lâu dài, đội ngũ có kỷ luật và cam kết được thực hiện đến cùng.

Kỷ nguyên tăng trưởng cao đang mở ra cơ hội rất lớn cho doanh nhân Việt Nam. Nhưng cơ hội chỉ trở thành kết quả khi chúng ta giữ được một nguyên tắc rất đơn giản: nói được thì phải làm được; đã làm thì phải đo được bằng năng suất, khách hàng và vị thế trên thị trường.

Doanh nghiệp Việt đang chuyển từ 'nhà cung cấp' sang đối tác chiến lược của khách hàng quốc tế

Tôi cho rằng doanh nghiệp Việt Nam trong thời đại mới cần có bản lĩnh để dám thay đổi, tầm nhìn để đầu tư dài hạn và chữ tín để xây dựng quan hệ bền vững. Tôi đặc biệt tin rằng thế hệ doanh nghiệp mới của Việt Nam sẽ không chỉ nghĩ đến việc đưa hàng Việt ra thế giới, mà sẽ hướng tới một mục tiêu lớn hơn: đưa thương hiệu, công nghệ, tiêu chuẩn và giá trị Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đó là con đường để phát triển bền vững và cũng là cách chúng ta nâng cao vị thế của Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Với ngành thủy sản, vị thế của Việt Nam trên thị trường thế giới hiện nay đã được nâng lên một bước rất rõ rệt. Chúng ta không chỉ là một quốc gia có thế mạnh về nuôi trồng và khai thác thủy sản, mà đã trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu. Điều đáng mừng là doanh nghiệp Việt Nam ngày càng có khả năng đáp ứng những yêu cầu rất cao của các thị trường lớn về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Đặc biệt, nhiều doanh nghiệp đã chuyển mạnh từ xuất khẩu sản phẩm sơ chế sang chế biến sâu, tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn. Tôi cho rằng đây chính là bước chuyển rất quan trọng.

Tôi kỳ vọng trong thời gian tới, thủy sản Việt Nam sẽ không chỉ được biết đến là một trong những nguồn cung lớn của thế giới, mà còn được biết đến bởi chất lượng, sản phẩm chế biến sâu, tính chuyên nghiệp và trách nhiệm với môi trường và cộng đồng. Đó cũng là cách để doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ vị thế "nhà cung cấp" sang vị thế đối tác chiến lược lâu dài của các khách hàng quốc tế.