Xung quanh vấn đề này, phóng viên Báo Thanh Niên có cuộc trao đổi với GS-TS-BS Trần Diệp Tuấn, Hiệu trưởng Trường ĐH Y Dược TP.HCM, đồng thời là Trưởng ban Xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực hành nghề khám chữa bệnh thuộc Hội đồng Y khoa quốc gia.
NHIỀU ĐIỂM MỚI ĐÀO TẠO BÁC SĨ CHUYÊN KHOA
GS đánh giá như thế nào về những dự kiến điều chỉnh, thay đổi trong chương trình đào tạo sau đại học thuộc lĩnh vực y khoa?
GS-TS-BS Trần Diệp Tuấn: Theo dự thảo Thông tư hướng dẫn xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đào tạo sau ĐH thuộc lĩnh vực sức khỏe mà Bộ Y tế đang hoàn thiện, chương trình đào tạo bác sĩ chuyên khoa có sự thống nhất và đồng bộ. Chúng ta sẽ không còn chuyên khoa 1 và chuyên khoa 2, chỉ còn chuyên khoa cơ bản và chuyên khoa sâu. Cùng với chương trình đào tạo, sẽ có sự thống nhất về chất lượng đội ngũ bác sĩ chuyên khoa. Hơn nữa, cách tiếp cận này giống với mô hình các nước tiên tiến trên thế giới. Và đó là lý do cho thấy sự cần thiết phải điều chỉnh chương trình đào tạo sau ĐH với ngành y.
GS-TS-BS Trần Diệp Tuấn, Hiệu trưởng Trường ĐH Y Dược TP.HCM, Trưởng ban Xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực hành nghề khám chữa bệnh thuộc Hội đồng Y khoa quốc gia
ẢNH: NVCC
Mô hình đào tạo sau ĐH đang đứng trước những điều chỉnh quan trọng. GS có thể chia sẻ thêm gì về chương trình và các loại văn bằng đào tạo bác sĩ sau ĐH điều chỉnh từ năm 2027?
Chương trình đào tạo chuyên khoa sẽ là như nhau, chất lượng là đồng bộ. Cụ thể, sinh viên sau khi hoàn thành chương trình học 6 năm nhận bằng tốt nghiệp bác sĩ y khoa, có giấy chứng nhận hoàn thành 1 năm thực hành và vượt qua kỳ thi cấp chứng chỉ hành nghề thì mới đủ điều kiện được cấp chứng chỉ hành nghề bác sĩ đa khoa - là chứng chỉ hành nghề đầu tiên của bác sĩ. Tiếp theo đó, khi hoàn thành chương trình đào tạo chuyên khoa, sẽ có bằng bác sĩ chuyên khoa và hành nghề chuyên khoa. Với trường hợp học bác sĩ nội trú, có thể tên gọi khác nhưng vẫn là bác sĩ chuyên khoa.
Trường hợp khác, sinh viên hoàn thành bằng bác sĩ y khoa, không thực hành 12 tháng, không thi chứng chỉ hành nghề vẫn có quyền học thạc sĩ và tiến sĩ. Do đó, bác sĩ có bằng tiến sĩ nhưng không có chứng chỉ hành nghề vẫn không được hành nghề, chỉ tham gia hoạt động giảng dạy, nghiên cứu.
ĐỀ THI CẤP CHỨNG CHỈ HÀNH NGHỀ: GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG THỰC HÀNH
GS có thể thông tin về kỳ thi cấp chứng chỉ hành nghề khám - chữa bệnh lần đầu tiên được tổ chức sắp tới?
Theo quy định tại luật Khám bệnh, chữa bệnh, bác sĩ chuyên khoa là đối tượng bắt buộc phải tham gia kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề kể từ ngày 1.1.2027. Dự kiến, năm 2027 có 2 đợt thi vào tháng 3 và tháng 12. Hội đồng Y khoa quốc gia là đơn vị đánh giá độc lập, chủ trì tổ chức và chịu trách nhiệm cao nhất về kết quả kiểm tra đánh giá. Các cơ sở đào tạo y khoa phối hợp, thực hiện dưới sự giám sát và quyết định của hội đồng.
Sinh viên Trường ĐH Y Dược TP.HCM trong giờ thực hành
ẢNH PHẠM HỮU
Để xây dựng ngân hàng câu hỏi, Ban Xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực hành nghề khám chữa bệnh thuộc Hội đồng Y khoa quốc gia đã huy động các chuyên gia từ nhiều cơ sở đào tạo y khoa trên cả nước tham gia xây dựng, thẩm định và phê duyệt câu hỏi. Tháng 8 năm nay, Hội đồng Y khoa quốc gia đã tổ chức kỳ kiểm tra thử nghiệm với sự tham gia của 29 cơ sở đào tạo y khoa và 3.228 bác sĩ, sinh viên y khoa trên cả nước. Ngân hàng câu hỏi được xây dựng theo hướng đánh giá khả năng vận dụng kiến thức và tư duy lâm sàng để giải quyết các tình huống thực hành, thay vì tập trung vào khả năng ghi nhớ kiến thức.
Vì sao cần tổ chức kỳ thi cấp chứng chỉ hành nghề khám - chữa bệnh từ năm 2027, thưa ông?
Việc tổ chức kỳ thi là rất cần thiết. Bên cạnh kỳ thi quốc gia, việc kiểm định chương trình là 2 công cụ cần thiết để đảm bảo chuẩn năng lực quốc gia tối thiểu. Trong đó, việc kiểm định chương trình đào tạo cần được thực hiện theo bộ chuẩn dành riêng cho bác sĩ y khoa.
Nếu kiểm định muốn được quốc tế công nhận thì cần theo chuẩn của Liên đoàn Giáo dục y khoa thế giới (World Federation for Medical Education - WFME). Bởi hiện nay, chúng ta đang có nhiều trường cùng đào tạo y với cách thức tổ chức khác nhau và chất lượng khác nhau. Thông qua 2 công cụ này, các trường phải đổi mới chương trình đào tạo, thay đổi cách thức giảng dạy và như vậy mới thúc đẩy việc nâng cao chất lượng. Từ đó, đảm bảo chất lượng chương trình đào tạo, dù trường nào cũng theo một chuẩn chung.
CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC VỚI NGƯỜI HỌC
Những thay đổi từ năm 2027 không chỉ ảnh hưởng đến các trường y mà còn trực tiếp tác động đến định hướng nghề nghiệp của hàng ngàn sinh viên. Việc chuẩn hóa này sẽ mở ra cơ hội hội nhập quốc tế ra sao? GS có lời khuyên nào dành cho sinh viên y khoa?
Trường ĐH Y Dược TP.HCM đã đổi mới chương trình đào tạo từ năm 2016, với chương trình mới này, nhà trường đã chuẩn bị sẵn sàng cho kỳ thi quốc gia. Nhà trường cũng đã chuẩn bị sẵn sàng cho chương trình đào tạo bác sĩ chuyên khoa theo hướng hội nhập, được xây dựng theo khung của Hội đồng Công nhận giáo dục y khoa sau ĐH tại Mỹ (ACGME).
Các trường ĐH khác cũng sẽ đổi mới chương trình để thích ứng với sự thay đổi. Bản thân người học có thể tìm hiểu thêm các thông tin cụ thể về kỳ thi trên trang thông tin điện tử của Hội đồng Y khoa quốc gia. Đáng chú ý trong đó là nội dung 128 vấn đề chuyên môn thiết yếu và các khung nội dung của các vấn đề này để có sự chuẩn bị cho kỳ thi. Các em có thể tham khảo thông tin này để có định hướng trong việc ôn tập.
Với những thay đổi lớn từ kỳ thi cấp giấy phép hành nghề và lộ trình tái cấu trúc mô hình đào tạo sau ĐH lĩnh vực sức khỏe từ năm 2027, GS đánh giá như thế nào về cơ hội lớn và thách thức với các cơ sở đào tạo trong việc đảm bảo chất lượng đầu ra đáp ứng ngay chuẩn năng lực quốc gia?
Chắc chắn đây là một thách thức với các trường và sinh viên các trường, nhưng đồng thời cũng là cơ hội để các trường đổi mới chương trình đào tạo. Nếu các trường không thay đổi, chắc chắn gây khó khăn cho sinh viên của mình.
Đề thi kỳ thi quốc gia theo hướng ứng dụng đòi hỏi sự phân tích, tổng hợp và ra quyết định; không hỏi câu ghi nhớ, câu hiểu đơn giản. Trong khi đó, nhiều trường hiện nay vẫn dạy theo kiểu cũ, ra đề kiểm tra kiến thức việc nhớ. Thách thức chính là chỗ này. Nhưng đây cũng là cơ hội để các trường đổi mới chương trình, phù hợp với xu thế hiện nay.
Kỳ thi cấp chứng chỉ hành nghề bác sĩ cũng chỉ là thi viết, vậy làm sao biết được bác sĩ có đạt được năng lực thực hành khi khám chữa bệnh hay không, thưa GS?
Đúng là kỳ thi chỉ đánh giá được một số năng lực, ví dụ năng lực về phân tích, tổng hợp và ra quyết định. Các bác sĩ dùng kiến thức y khoa cơ bản, y khoa lâm sàng để phân tích, tổng hợp và ra quyết định về phương án chẩn đoán và điều trị. Tuy nhiên, kỳ thi này chưa đánh giá được kỹ năng thực hành lâm sàng của bác sĩ. Muốn làm điều này có lẽ phải có lộ trình và một khoảng thời gian nữa chúng ta mới làm được.
Và trong giai đoạn hiện nay, để đảm bảo năng lực thực hành tốt thì việc đào tạo thực hành lâm sàng ở các trường phải tốt. Muốn đào tạo tốt cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ sở đào tạo và cơ sở thực hành. Trong đó, biểu hiện chưa tốt rõ rệt nhất là việc các cơ sở thực hành nhận quá nhiều sinh viên và quá nhiều đối tượng. Vì vậy, việc thực hành không hiệu quả.