Chỉ trong chưa đầy một tháng, Hoàng gia Anh liên tiếp đón nhận hai diễn biến gây xáo trộn. Ồn ào xung quanh sự kiện Harry và Meghan hồi hương chưa kịp lắng xuống, tranh cãi về cuốn hồi ký Swan Song: Diana, My Sister của Bá tước Spencer lại nổ ra.
Toàn bộ nội dung sách chưa được công khai (dự kiến phát hành ngày 22/9, theo giờ địa phương), nhưng chỉ vài trích đoạn “nhá hàng” đã khiến Cung điện Buckingham phải phá lệ, hiếm hoi đưa ra phản hồi.
Cáo buộc gây chấn động
Trong trích đoạn Swan Song do Daily Mail hé lộ, Charles Spencer kể lại khoảng thời gian sau khi Diana qua đời trong vụ tai nạn xe hơi tại Paris năm 1997. Một trong những chi tiết gây chấn động nhất liên quan đến cuộc điện thoại giữa ông và Vua Charles - khi đó là Thái tử Charles - trước tang lễ.
Theo lời Spencer, hai người tranh cãi về việc Hoàng tử William và Harry (lúc đó mới 15 và 12 tuổi) có nên đi phía sau linh cữu mẹ hay không. Spencer cho rằng chị gái quá cố không muốn các con phải trải qua nghi thức đau đớn đó.
Bá tước sinh năm 1964 cáo buộc Vua Charles nói: “Cứ yên tâm, rồi chúng ta sẽ sớm quên bà ấy thôi”.
Ông Spencer cho rằng câu nói thể hiện sự “khinh miệt” dành cho Diana.
Trong trích đoạn khác, Spencer viết rằng khi nghe tin Diana qua đời, Vua Charles có vẻ “phấn khích” một cách khó hiểu, giống như người vừa trúng xổ số.
Bá tước Spencer cũng nhận định Hoàng gia Anh đặt nặng vấn đề nghĩa vụ và hình ảnh trong tang lễ hơn cảm xúc của hai cậu bé mất mẹ.
Ông đặc biệt nhấn mạnh Harry lúc đó mới chỉ là đứa trẻ 12 tuổi, nhỏ bé và đau khổ, nhưng vẫn phải đi sau linh cữu mẹ trước hàng triệu người.
Spencer nhấn mạnh mục đích của ông không phải công kích chế độ quân chủ, mà chỉ muốn kể về Diana “từ góc nhìn của người em trai”, đồng thời sửa lại những điều mà ông cho là “sự không đúng sự thật” tồn tại quá lâu.
Cung điện phá lệ
Điều khiến vụ việc trở nên nghiêm trọng không chỉ nằm ở nội dung cuốn sách, mà còn đến từ phản ứng của Cung điện Buckingham.
Từ xưa đến nay, Hoàng gia Anh làm việc theo nguyên tắc “không phàn nàn, không giải thích”, thường tránh trực tiếp bình luận về những tranh cãi liên quan đến họ.
Tuy nhiên, chỉ khoảng một giờ sau khi trích đoạn đầu tiên được công bố, Cung điện đưa ra tuyên bố: “Mặc dù về nguyên tắc chúng tôi không bình luận về các cuốn sách, nhà vua hiểu rằng nỗi đau mất người thân có thể làm lu mờ lý trí, ảnh hưởng đến phán đoán và tô màu ký ức theo cách mà người khác không thể nhận ra, ngay cả nhiều năm sau mất mát”.
Thông điệp này không chỉ đơn thuần là bác bỏ cáo buộc nhắm vào Vua Charles, mà còn đặt câu hỏi về độ chính xác trong hồi ức của Bá tước Spencer sau gần ba thập niên.
Julian Payne - cựu thư ký truyền thông của Vua Charles - cho rằng đây là trường hợp đặc biệt vì người đưa ra cáo buộc là em trai Diana và câu chuyện có khả năng gây tổn hại trực tiếp đến hình ảnh Vua Charles.
Bá tước Spencer không nhượng bộ
Lời cảnh báo của Hoàng gia Anh không khiến Bá tước Spencer chùn bước. Trong cuộc phỏng vấn với BBC, ông một lần nữa khẳng định những gì viết trong cuốn sách là chính xác. Ông nhấn mạnh đã kể lại cuộc trò chuyện với bạn bè và người thân ngay thời điểm đó vì cảm thấy câu nói quá “khủng khiếp”.
Ông bác bỏ suy đoán viết sách vì không cam tâm hoặc muốn làm tổn hại chế độ quân chủ. Theo em trai Công nương Diana, những gì đưa vào sách đều cần thiết để giải thích câu chuyện về chị gái ông vì thực tế xảy ra còn nhiều hơn thế nhưng không kể ra.
Ông Spencer tiết lộ từng giữ kín dự án với cả William và Harry. Mãi đến khi cuốn sách dần thành hình, ông mới thông báo cho hai cháu trai và hai chị gái.
Cho đến nay, William và Harry đều chưa đưa ra phát ngôn chính thức về cuốn sách mới.
Swan Song ra mắt trong bối cảnh mối quan hệ giữa William và Harry vẫn “đóng băng”. Theo các nguồn tin, Harry đã về nước gần một tháng, nhưng hai anh em chưa liên hệ với nhau. Harry từng bày tỏ mong muốn hàn gắn, nhưng William được cho là chưa sẵn sàng tha thứ cho em trai.
Theo People, Công tước xứ Sussex đang cân nhắc dự án phim tài liệu về mẹ, khi ngày giỗ thứ 30 của bà gần kề. Tuy nhiên, dự án mới dừng ở mức thăm dò và chưa được xác nhận chính thức.
Tình thế phức tạp khi Harry - Meghan trở về
Việc Harry - Meghan trở về và Bá tước Spencer phát hành sách tưởng chừng như tách biệt, nhưng có giao điểm chung là đều khiến bức tranh Hoàng gia Anh thêm phức tạp.
Thay vì mở ra chương hòa giải gia đình, vợ chồng Sussex hồi hương khơi mào cho cuộc khủng hoảng mới. Một mặt, Vua Charles được cho là hoan nghênh việc có thể gặp con, cháu thường xuyên hơn. Mặt khác, ông thông qua cận thần gửi văn bản vạch rõ quan hệ. Ông tái khẳng định Harry và Meghan không phải thành viên hoàng gia đang làm việc, đồng thời gán mác “thường dân” cho vợ chồng con trai út.
Phía Harry lập tức phản bác cách gọi này. Họ tin rằng với sự nổi tiếng của vợ chồng Sussex, “thường dân” không phải thân phận phù hợp, thay vào đó phải gọi là “người của công chúng”.
Đáng chú ý, Bá tước Spencer bênh vực Harry và Meghan trước truyền thông. Ông cho rằng cách báo chí đối xử với họ có sự tương đồng với những gì Diana từng trải qua. Ông cũng ủng hộ việc Harry - Meghan đòi hỏi về an ninh.
Các chuyên gia hoàng gia đánh giá tranh cãi xung quanh Swan Song không chỉ dừng ở cuộc đối đầu giữa Charles Spencer và cung điện, mà có thể kéo theo những hệ lụy rộng hơn, đặc biệt liên quan tới Harry và William.
Richard Kay - cây bút từng theo sát Công nương Diana - cho rằng câu chuyện về di sản Diana có thể trở thành điểm nóng mới trong mối quan hệ vốn đã rạn nứt giữa hai anh em.
Theo Kay, Harry được cho là đang tìm hiểu khả năng thực hiện phim tài liệu về Diana để tưởng nhớ người mẹ quá cố nhân dấu mốc 30 năm, đồng thời liên hệ với một số người từng thân thiết với bà. Harry cũng dành nhiều thời gian với gia đình bên ngoại tại dinh thự Althorp (Anh).
Tuy nhiên, chuyên gia này lưu ý con trai Diana không chỉ có mỗi Harry, mà còn cả William. Họ từng cùng nhau thực hiện bộ phim tài liệu Diana, Our Mother: Her Life and Legacy vào năm 2017. Theo ông, việc Harry ngày càng được gắn với di sản Diana có thể khiến William phật lòng, bởi câu chuyện về người mẹ quá cố vốn thuộc về cả hai anh em.
Trong khi đó, Ingrid Seward - Tổng biên tập tạp chí Majesty về Hoàng gia Anh - đánh giá phản ứng của Cung điện Buckingham thực sự đáng chú ý. Bà cho rằng khó tìm thấy tuyên bố nào thẳng thừng tương tự trong lịch sử truyền thông Hoàng gia Anh trong những năm qua.