Diễn đàn mang chủ đề “Từ chính sách đến hành động: Chung tay xây dựng môi trường đô thị xanh và bền vững”, hướng tới việc chuyển các trao đổi về chính sách, kinh nghiệm thành những nội dung hợp tác cụ thể, phục vụ trực tiếp nhu cầu thực tiễn của Thủ đô.
Đối mặt với sức ép từ quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng cường độ hoạt động giao thông, xây dựng ngày càng cao, Hà Nội xác định ba lĩnh vực trọng tâm cần tập trung giải quyết gồm: môi trường không khí, chất thải rắn và môi trường nước. Phát biểu tại sự kiện, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Bùi Duy Cường nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết hiện nay là các chính sách môi trường phải được chuyển hóa thành hành động cụ thể, với kết quả có thể đo lường được trên thực tế.
Riêng với chất lượng không khí, dù từ đầu năm đến nay tỷ lệ số ngày ở mức tốt và trung bình đạt 74,8%, nồng độ PM2.5 trung bình duy trì ở mức 39,64 µg/m³ (trong giới hạn quy chuẩn), chỉ số môi trường của Thủ đô vẫn chưa thực sự bền vững, nhất là vào mùa đông và thời kỳ giao mùa. Trước thực trạng này, Hà Nội đang chuyển dần từ xử lý sự vụ sang chủ động kiểm soát theo nguồn thải dựa trên nền tảng dữ liệu, đẩy mạnh triển khai vùng phát thải thấp (LEZ) và phát triển giao thông xanh.
Làm rõ hơn bức tranh ô nhiễm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn đã trình bày tham luận “Quản lý chất lượng không khí Hà Nội: Thách thức, các giải pháp đang triển khai và nhu cầu hợp tác”. Tham luận nêu bật loạt giải pháp kiểm soát nguồn thải, công tác dự báo và tiến độ thực hiện đề án vùng phát thải thấp. Thẳng thắn chỉ ra những khoảng trống hiện hữu về dữ liệu và công nghệ giám sát, đại diện Sở đề xuất các bên ưu tiên hợp tác vào những mắt xích kỹ thuật còn thiếu để nâng cao năng lực quản trị đô thị.
Nhằm giải quyết các bài toán trên, các đại biểu hai nước đã đi sâu phân tích việc ứng dụng khoa học – công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), cảm biến thông minh và hệ thống dữ liệu tích hợp vào công tác quan trắc, dự báo cũng như phối hợp liên vùng. Với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý tỉnh Quảng Tây, Đại học Thanh Hoa cùng nhiều viện nghiên cứu và doanh nghiệp, diễn đàn trở thành cầu nối gắn kết kinh nghiệm quốc tế với thực tiễn hạ tầng Hà Nội.
Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và cơ chế triển khai thí điểm
Cùng với vấn đề không khí, bức tranh hạ tầng về xử lý rác và nước thải đô thị cũng được phân tích cụ thể tại diễn đàn. Lãnh đạo UBND TP. Hà Nội cho biết, hiện khoảng 83% rác thải sinh hoạt của thành phố đã được xử lý bằng công nghệ đốt phát điện, hướng tới mục tiêu chấm dứt chôn lấp trực tiếp vào cuối năm 2027. Đối với môi trường nước, tỷ lệ nước thải sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý hiện đạt 52,8%, với mục tiêu nâng lên tối thiểu 70% vào năm 2030, song song với nhiệm vụ phục hồi chất lượng các dòng sông nội, ngoại thành.
Nhiều giải pháp kỹ thuật theo mô hình kinh tế tuần hoàn đã được thảo luận, tiêu biểu như công nghệ xử lý tro bay sau đốt rác phát điện, công nghệ ủ hiếu khí phủ màng tái chế rác hữu cơ, chuyển đổi số ngành nước và giải pháp thu hồi tài nguyên từ nước thải công nghiệp. Những nội dung này đánh dấu bước chuyển trọng tâm từ kiểm soát ô nhiễm sang quản lý bền vững tài nguyên đô thị.
Nhận định các đô thị lớn của Trung Quốc có nhiều nét tương đồng về áp lực đô thị hóa, lãnh đạo TP. Hà Nội bày tỏ mong muốn học hỏi kinh nghiệm kiểm soát nguồn thải tại lõi đô thị Bắc Kinh, cũng như phương thức quản trị dựa trên dữ liệu thay vì kinh nghiệm đơn thuần.
Tại phiên họp kín giữa các cơ quan quản lý, Đại học Thanh Hoa và doanh nghiệp hai nước, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Bùi Duy Cường khẳng định định hướng hợp tác cần đi từ trao đổi kinh nghiệm sang cùng giải quyết vấn đề, từ giới thiệu công nghệ sang kiểm chứng thực tiễn qua những mô hình cụ thể. Hai bên thống nhất sẽ xác định rõ cơ quan đầu mối, nguồn lực, lộ trình và tiêu chí đánh giá cho từng chương trình nghiên cứu, khảo sát kỹ thuật. Theo kế hoạch, ngày 22/9, các đại biểu sẽ tham gia chương trình khảo sát thực địa tại các công trình môi trường trên địa bàn Hà Nội nhằm chuẩn bị cơ sở triển khai các nội dung hợp tác tiếp theo.
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.