Dự thảo Luật An toàn thực phẩm hướng tới kiểm soát toàn chuỗi cung ứng

Không chờ sản phẩm ra thị trường mới kiểm soát nguy cơ

Theo lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, Luật An toàn thực phẩm sửa đổi không chỉ hướng đến việc kiểm tra sản phẩm có an toàn hay không, mà còn xác định nguy cơ xuất hiện ở đâu, từ khâu nào, ai chịu trách nhiệm và khi xảy ra sự cố có thể truy xuất, khoanh vùng, xử lý nhanh đến đâu.

Việc sửa đổi Luật lần này tập trung đổi mới phương thức quản lý, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quản lý theo mức độ nguy cơ dựa trên hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia, đồng thời phân định rõ trách nhiệm và khắc phục sự phân tán trong quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

"Từ kiểm soát nguy cơ trong toàn bộ chuỗi cung ứng, phân loại thực phẩm để áp dụng phương thức quản lý phù hợp, đến xây dựng hệ thống dữ liệu và tăng cường hậu kiểm, các chính sách sửa đổi hướng tới một nền quản lý chủ động, hiện đại, dựa trên dữ liệu và lấy phòng ngừa nguy cơ làm trọng tâm", đại diện Cục An toàn thực phẩm thông tin.

Quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ trong chuỗi cung ứng là một trong 4 nhóm chính sách trọng tâm được đề cập.

Theo đó, việc kiểm soát an toàn thực phẩm được thực hiện xuyên suốt trong chuỗi cung ứng từ sản xuất ban đầu (trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ) đến sơ chế, chế biến, kinh doanh và lưu thông trên thị trường, hướng tới phương thức kiểm soát an toàn thực phẩm của các nước phát triển.

"Ngay từ khâu sản xuất ban đầu phải kiểm soát an toàn thực phẩm, không chờ đến khi sản phẩm ra thị trường mới giám sát nguy cơ. Đây là một trong những thay đổi quan trọng", lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm cho biết.

Dự thảo đặt ra yêu cầu về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, kinh doanh thực phẩm tại các cơ sở, thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm cuối cùng.

Với những quy định trên, dự thảo Luật sửa đổi không chỉ giải quyết được bài toán chồng chéo chức năng, nhiệm vụ giữa Bộ Y tế với Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang quản lý đối với khâu sản xuất ban đầu; mà vẫn đáp ứng được yêu cầu quản lý về an toàn thực phẩm từ yếu tố đầu vào, sơ chế ban đầu cho đến khâu cuối cùng là người tiêu dùng.

Có thể truy xuất vòng đời của thực phẩm

Cơ quan quản lý cũng tập trung vào cải cách phương thức quản lý, cách kiểm tra thực phẩm khi đã lưu thông trên thị trường.

Điểm đáng chú ý là hoạt động kiểm tra được định hướng dựa trên cơ sở dữ liệu an toàn thực phẩm thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Cơ sở dữ liệu bao gồm kết quả đánh giá nguy cơ, dữ liệu kiểm nghiệm, thông tin sự cố mất an toàn thực phẩm, kết quả giám sát và lịch sử tuân thủ quy định của cơ sở qua các cuộc thanh tra, kiểm tra trước đó.

Theo đó, cần phải có một nền tảng dữ liệu thống nhất về an toàn thực phẩm, kết nối, chia sẻ với các bộ, ngành. Vì thế, dự thảo luật cũng tập trung vào việc số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông.

Việc số hóa không chỉ giúp lưu trữ dữ liệu, kết nối đa ngành mà còn hỗ trợ quản lý đồng bộ, giám sát, kiểm tra, phân tích nguy cơ, phòng ngừa và xử lý sự cố, truy xuất nguồn gốc thực phẩm lưu thông trên thị trường nhanh chóng, kịp thời, góp phần bảo đảm sức khỏe nhân dân.

Dữ liệu về an toàn thực phẩm sẽ liên thông với dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, dữ liệu sản xuất ban đầu, ứng dụng công nghệ nhận diện điện tử để truy xuất vòng đời thực phẩm từ sản xuất ban đầu tới khi lưu thông.

Người dân có quyền tiếp cận thông tin về tình trạng vi phạm hoặc sự cố ATTP thông qua hệ thống dữ liệu quốc gia thống nhất. Cơ quan quản lý từ Trung ương đến địa phương được cấp quyền truy cập để kịp thời khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc sự cố.

Tăng trách nhiệm quản lý thức ăn đường phố, suất ăn tập thể

Theo Bộ Y tế, cần kiểm soát chặt chẽ đối với thức ăn đường phố, loại hình suất ăn tập thể vì đối tượng sử dụng các suất ăn này rất lớn, đặc biệt là trong các cơ sở giáo dục.

Dự thảo Luật sửa đổi quy định tăng cường trách nhiệm của người kinh doanh thức ăn đường phố, loại hình cung cấp suất ăn tập thể; tăng cường trách nhiệm quản lý giám sát của chính quyền địa phương trong phối hợp liên ngành để quản lý việc kinh doanh thức ăn đường phố, loại hình cung cấp suất ăn tập thể trên địa bàn quản lý.

Tăng cường trách nhiệm của tổ chức, cá nhân cung cấp suất ăn tập thể, tổ chức bếp ăn tập thể không nhằm mục đích kinh doanh (như bếp ăn tập thể của công an, quân đội).

Bộ Y tế có trách nhiệm xây dựng, sửa đổi, bổ sung, trình cấp có thẩm quyền ban hành quy định điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm và hướng dẫn quản lý an toàn thực phẩm đối với bếp ăn tập thể, nhà hàng trong khách sạn, khu nghỉ dưỡng, nhà hàng, cơ sở dịch vụ ăn uống, cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố.

Ủy ban nhân dân tỉnh chịu trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn; quản lý điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, thức ăn đường phố, cơ sở kinh doanh, dịch vụ ăn uống, an toàn thực phẩm tại các chợ trên địa bàn và các đối tượng theo phân cấp quản lý.

Ủy ban nhân dân xã chịu trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn; quản lý điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, thức ăn đường phố, cơ sở kinh doanh, dịch vụ ăn uống, an toàn thực phẩm tại các chợ trên địa bàn và các đối tượng theo phân cấp quản lý trên địa bàn.

Giải pháp này góp phần tăng cường “trách nhiệm kép” của người kinh doanh thức ăn đường phố, cung cấp suất ăn tập thể cũng như trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương đồng thời vẫn bảo đảm môi trường thuận lợi cho việc kinh doanh thực phẩm cũng như không gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước tại địa phương.

Với hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử và nền tảng số, dự thảo Luật đề nghị quy định rõ trách nhiệm của người bán và chủ quản nền tảng thương mại điện tử trung gian, cơ sở giao đồ ăn trực tuyến; thiết lập cơ chế quản lý chặt chẽ, gắn trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm xuyên suốt trên toàn bộ chuỗi: từ sản xuất, chế biến, lưu thông truyền thống cho đến môi trường thương mại điện tử và dịch vụ giao hàng trực tuyến.

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi được xây dựng theo định hướng thống nhất một đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương, đồng thời thực hiện phân cấp phân quyền tối đa cho Ủy ban nhân dân các cấp.

Việc phân cấp linh hoạt giúp tránh tình trạng dồn ứ thủ tục hành chính ở cấp tỉnh, đồng thời giúp địa phương quản lý sát thực tế và xử lý sự cố an toàn thực phẩm nhanh hơn.

Dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi đang được trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.