'Ế' chỉ tiêu đào tạo tiến sĩ

Nguồn ảnh: VietnamNet

Trong ba năm liên tiếp, từ 2023 đến 2025, số người theo học tiến sĩ chỉ đạt khoảng 50% chỉ tiêu các cơ sở giáo dục đặt ra.

Số liệu 3 năm học gần đây cho thấy tỷ lệ thực hiện chỉ tiêu đào tạo tiến sĩ tăng dần, nhưng vẫn còn khoảng cách khá lớn so với số chỉ tiêu được giao.

Cụ thể, năm học 2023-2024, các cơ sở đào tạo được giao 7.158 chỉ tiêu tiến sĩ, nhưng chỉ thực hiện 3.376, đạt 47,16%.

Năm học 2024-2025, chỉ tiêu giảm nhẹ còn 7.068, trong khi số thực hiện tăng lên 4.077, đạt 57,68%. Đến năm học 2025-2026, chỉ tiêu đào tạo tiến sĩ tăng mạnh lên 9.083, số thực hiện đạt 5.687, tương đương 62,61%.

Như vậy, trong 3 năm, tỷ lệ thực hiện chỉ tiêu tiến sĩ tăng hơn 15%, từ 47,16% lên 62,61%. Tuy nhiên, năm học 2025-2026 vẫn còn 3.396 chỉ tiêu, tương đương 37,39%, chưa được thực hiện.

Tiến sĩ, thạc sĩ — Lễ tốt nghiệp sau đại học ở Trường ĐH Luật TPHCM.

Dù vậy, quy mô đào tạo tiến sĩ trong các khối ngành tăng đáng kể trong giai đoạn 2022-2023 đến 2025-2026. Trong đó, khối ngành III (Kinh doanh và quản lý, Pháp luật) có quy mô lớn nhất và tăng mạnh nhất, từ 2.310 tiến sĩ lên 4.510 người, gần gấp đôi sau 4 năm.

Khối ngành VII cũng tăng nhanh, từ 2.007 lên 4.045 tiến sĩ. Khối ngành V tăng từ 1.912 lên 3.422 người, trong khi khối ngành VI tăng từ 937 lên 2.204 người. Đây là những nhóm có mức tăng rõ rệt trong giai đoạn này.

Khối ngành I, thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo giáo viên, cũng ghi nhận xu hướng tăng liên tục, từ 682 tiến sĩ năm 2022-2023 lên 1.541 người năm 2025-2026. Khối ngành II tăng nhẹ hơn, từ 80 lên 141 người.

Đáng chú ý, khối ngành IV là nhóm duy nhất giảm quy mô trong năm học 2025-2026. Sau khi tăng từ 678 tiến sĩ năm 2022-2023 lên 1.139 người năm 2024-2025, số lượng giảm còn 914 người trong năm học 2025-2026.

Nhìn tổng thể, quy mô tiến sĩ tập trung chủ yếu ở các khối ngành III, VII và V. Riêng năm 2025-2026, ba khối này có lần lượt 4.510, 4.045 và 3.422 tiến sĩ, chiếm phần lớn quy mô tiến sĩ được thống kê. Điều này cho thấy sự gia tăng đội ngũ trình độ tiến sĩ đang tập trung mạnh ở một số lĩnh vực, trong khi mức tăng giữa các khối ngành chưa đồng đều.

Dù tỷ lệ thực hiện chỉ tiêu đào tạo tiến sĩ tại các cơ sở giáo dục đã có sự cải thiện qua các năm, tình trạng tồn dư chỉ tiêu tuyển sinh vẫn tiếp diễn đáng chú ý. Cụ thể, tỷ lệ nhập học thực tế so với chỉ tiêu giao đã tăng từ 47,16% trong năm học 2023-2024 lên 57,68% vào năm học 2024-2025, và đạt 62,61% ở năm học 2025-2026. Tuy nhiên, riêng năm học 2025-2026 vẫn còn đến 3.396 chỉ tiêu chưa thể thực hiện, tương ứng 37,39% lượng chỉ tiêu bị bỏ ngỏ. Song song với thực trạng dư thừa chỉ tiêu chung, quy mô đào tạo tiến sĩ giai đoạn 2022-2026 ghi nhận đà tăng trưởng mạnh mẽ nhưng phân hóa rõ rệt theo từng nhóm ngành. Khối ngành III (Kinh doanh và quản lý, Pháp luật) dẫn đầu về quy mô khi tăng gần gấp đôi từ 2.310 lên 4.510 người, theo sau là khối ngành VII tăng từ 2.007 lên 4.045 người và khối ngành V tăng từ 1.912 lên 3.422 người. Các khối ngành I, II và VI cũng ghi nhận xu hướng tăng liên tục, trong đó khối ngành VI tăng từ 937 lên 2.204 học viên. Trái ngược với xu hướng đi lên của phần lớn các nhóm ngành, khối ngành IV là lĩnh vực duy nhất ghi nhận sự sụt giảm quy mô đào tạo tiến sĩ ở chặng cuối giai đoạn. Sau khi gia tăng từ 678 tiến sĩ năm học 2022-2023 lên 1.139 người năm học 2024-2025, quy mô khối ngành IV đã sụt giảm xuống còn 914 người vào năm học 2025-2026. Sự tập trung phần lớn lực lượng nghiên cứu sinh tại ba khối ngành III, VII, V phản ánh tình trạng mất cân bằng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực trình độ cao hiện nay.