Phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng 16/9, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Ngô Mạnh Hà cho biết, mức thiếu hụt dòng chảy tại các lưu vực sông khu vực miền Trung, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ có thể tương đương hoặc cao hơn những năm hạn hán nghiêm trọng 2015-2016 và 2019-2020, với khả năng thiếu hụt từ 15-78% so với trung bình nhiều năm.
Ông Hà cho biết, El Nino có thể khiến hầu hết các hồ chứa thủy điện (khoảng 70-80%), đặc biệt là 130 hồ chứa lớn có khả năng không tích đủ nước. Khi đó, việc điều hòa, phân phối nguồn nước cho các mục đích sử dụng ở hạ du các lưu vực sông sẽ gặp nhiều khó khăn.
Cùng với đó, 65% các công trình thủy lợi không có khả năng tích đủ nước so với dung tích thiết kế.
"Các hồ thủy lợi có vai trò rất quan trọng trong phát triển nông nghiệp. Hiện nay, các hồ thủy lợi cũng đang đóng vai trò đa mục tiêu chứ không chỉ dừng lại ở việc cấp nước công nghiệp, cấp nước sản xuất và các công trình có liên quan", ông Hà thông tin.
Theo ông Hà, nhóm lưu vực sông Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, bao gồm các sông Hồng, sông Mã, sông Cả có thể thiếu nước. Dòng chảy, mực nước sông suy giảm có thể khiến khoảng 29 triệu người đối mặt nguy cơ thiếu nước sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; khoảng 800.000ha đất sản xuất cũng có khả năng thiếu nước.
Bên cạnh đó là nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh năng lượng, an toàn hệ thống điện do thủy điện ở lưu vực này chiếm tỷ trọng lớn so với tỷ trọng thủy điện quốc gia.
Xây dựng các kịch bản nguồn nước trên 13 lưu vực sông
Trước nguy cơ hạn hán, thiếu nước, ông Ngô Mạnh Hà cho biết giải pháp trọng tâm là chủ động từ sớm, từ xa; điều hòa, phân phối tài nguyên nước theo từng lưu vực sông, không chờ đến khi xảy ra thiếu nước mới ứng phó.
"Từ nay đến cuối năm, trên các lưu vực sông (trừ lưu vực sông Hồng) thì 10/11 lưu vực sông là đang trong thời kỳ mùa lũ. Như vậy, để giảm thiểu nguy cơ trong năm 2027 thì vấn đề tích nước các hồ chứa ở trên các lưu vực sông này là rất quan trọng", ông Hà nói.
Đại diện Cục Quản lý tài nguyên nước kiến nghị các địa phương lập kế hoạch sử dụng nước phù hợp với việc điều tiết nước các hồ chứa.
Ngoài ra, trong thời gian tới, Cục Quản lý Tài nguyên nước sẽ phối hợp chặt chẽ với Cục Thủy lợi, Cục Điều tiết Điện lực và các viện chuyên môn xây dựng kịch bản nguồn nước cho 13 lưu vực sông trên cả nước.
“Sau khi xây dựng 13 kịch bản này, chúng ta sẽ nhận diện cụ thể, sâu hơn về tình hình nguồn nước đến tháng 11-12. Trên cơ sở đó, nếu lưu vực sông nào có nguy cơ nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, sản xuất, nông nghiệp, an ninh năng lượng thì chúng tôi sẽ phối hợp với các đơn vị chuyên môn để xây dựng phương án ứng phó cụ thể cho từng vùng”, ông Hà nhấn mạnh.
Theo ông Hà, vấn đề hạn hán, thiếu nước cần sự chung tay của Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng, cả UBND các tỉnh, thành phố cùng phối hợp để giảm thiểu đáng kể nhất có thể các ảnh hưởng đến nguồn nước.