Dòng vốn tỷ USD đổi chiều
Sáng 25/9, Báo Công Thương tổ chức Tọa đàm “Bất động sản công nghiệp phía Nam: Đón làn sóng FDI công nghệ cao và kiến tạo hệ sinh thái sản xuất mới”.
Chia sẻ tại tọa đàm, ông Lê Văn Thinh, Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. HCM, cho biết trong 9 tháng đầu năm 2026, dù kinh tế, thương mại và đầu tư quốc tế tiếp tục có nhiều biến động, hoạt động thu hút đầu tư tại các khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn thành phố vẫn đạt kết quả tích cực.
Tổng vốn thu hút đầu tư trong và ngoài nước lũy kế đạt 5,57 tỷ USD, bằng 131% chỉ tiêu kế hoạch năm và tăng 29% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng vốn FDI đạt 4,27 tỷ USD, tăng 62% so với cùng kỳ.
Ban Quản lý đã cấp mới 100 dự án với tổng vốn đăng ký 3,14 tỷ USD; 120 dự án điều chỉnh tăng vốn với tổng vốn điều chỉnh tăng 1,13 tỷ USD.
Ở khu vực đầu tư trong nước, tổng vốn thu hút đạt 33.875 tỷ đồng, tương đương 1,31 tỷ USD. Trong đó, 84 dự án cấp mới có vốn đăng ký 14.732 tỷ đồng, tương đương 566 triệu USD; 51 dự án điều chỉnh tăng vốn với tổng vốn tăng thêm 19.142 tỷ đồng, tương đương 736 triệu USD.
Đáng chú ý, số dự án FDI cấp mới giảm so với cùng kỳ nhưng quy mô vốn của các dự án lại tăng mạnh. Theo ông Thinh, đây là dấu hiệu cho thấy dòng vốn đang dịch chuyển theo hướng tập trung hơn vào những dự án có quy mô lớn, năng lực tài chính và hàm lượng công nghệ cao. Một ví dụ là dự án Trung tâm dữ liệu AI tại khu công nghiệp Tân Phú Trung với tổng vốn đầu tư 2,1 tỷ USD.
Sự thay đổi về quy mô và tính chất dòng vốn cũng kéo theo một cách tiếp cận khác trong thu hút đầu tư. Theo ông Thinh, thành phố không chỉ hướng tới việc thu hút các dự án có vốn lớn, mà còn phải lựa chọn những dự án phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp mới, có hàm lượng công nghệ, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và khả năng tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước.
TP.HCM đang chuẩn bị gì ngoài đất sạch?
Ông Thinh cho biết thành phố hiện có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 50.288 ha, tỷ lệ lấp đầy bình quân đạt khoảng 80%.
Ngoài ra, 9 khu công nghiệp và 5 khu công nghiệp mở rộng đã được thành lập nhưng chưa đi vào hoạt động, với tổng diện tích 5.610 ha. Thành phố còn 38 khu công nghiệp đã có trong quy hoạch nhưng chưa được thành lập, tổng diện tích khoảng 22.268 ha.
Quy mô quỹ đất cho thấy TP. HCM đang có dư địa lớn để phát triển công nghiệp. Tuy nhiên, trong bối cảnh dòng vốn đầu tư đang thay đổi, vấn đề đặt ra không còn đơn thuần là có thêm bao nhiêu đất cho thuê, mà là tổ chức không gian công nghiệp như thế nào để đáp ứng yêu cầu của các dự án thế hệ mới.
Theo ông Thinh, Ban Quản lý đang tập trung chuẩn bị và hình thành quỹ đất sạch có hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, sẵn sàng tiếp nhận các dự án đầu tư. Thành phố phấn đấu bảo đảm khoảng 6.500-6.800 ha đất sạch có hạ tầng hoàn chỉnh trong giai đoạn 2025-2030.
Cùng với việc chuẩn bị đất, mô hình nhà xưởng cao tầng cũng được nghiên cứu nhân rộng. Cách làm này nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đồng thời tạo thêm mặt bằng sản xuất cho nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghệ cao - những đối tượng có thể gặp hạn chế nếu chỉ tiếp cận các mô hình nhà xưởng truyền thống.
“Nếu quỹ đất sạch, hạ tầng kỹ thuật và các mô hình nhà xưởng được chuẩn bị đồng bộ, vai trò của khu chế xuất, khu công nghiệp cũng có thể thay đổi. Thay vì chỉ là nơi tiếp nhận dự án, các khu này có thể trở thành nền tảng để TP. HCM hình thành những hệ sinh thái sản xuất mới, tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước và từng bước nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư trong giai đoạn tiếp theo”, ông Thinh nhấn mạnh.
Vì vậy, theo vị này, phát triển công nghiệp hiện nay được đặt trong định hướng tổng thể của TP.HCM mới, gồm 3 vùng chức năng: vùng TP. HCM cũ, vùng Bình Dương cũ và vùng Bà Rịa - Vũng Tàu cũ.
Trên nền tảng đó, lãnh đạo Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. HCM cho biết quy hoạch và phát triển khu công nghiệp thời gian tới được định hướng theo hướng tập trung, đồng bộ và tăng tính liên kết vùng.
"Một khu công nghiệp không còn chỉ được nhìn dưới góc độ quỹ đất sản xuất, mà phải được đặt trong tổng thể hạ tầng giao thông, điện, nước, viễn thông, xử lý nước thải và các hạ tầng xã hội phục vụ người lao động, chuyên gia", ông Thinh cho biết.
Ngoài ra, các khu công nghiệp cũng được định hướng gắn với những tuyến giao thông liên vùng như vành đai 3, vành đai 4 theo hướng Đông - Tây và trục đường sắt chuyên dụng Bàu Bàng - Cái Mép theo hướng Bắc - Nam.
Việc kết nối này nhằm tối ưu hóa chi phí logistics, từng bước hình thành các trục công nghiệp - đô thị - dịch vụ logistics hiện đại. Khi hạ tầng được tổ chức đồng bộ, hiệu quả sử dụng không gian công nghiệp và sức cạnh tranh của các sản phẩm công nghiệp thành phố trên thị trường quốc tế cũng có thêm dư địa cải thiện.
Trong cấu trúc mới, mỗi khu vực được định hướng theo lợi thế riêng thay vì phát triển công nghiệp theo một mô hình đồng nhất.
Với khu vực TP. HCM trước hợp nhất, định hướng là tận dụng hệ sinh thái viện, trường và nguồn nhân lực chất lượng cao để tập trung vào công nghệ cao, đổi mới sáng tạo. Các khu vực nội thành được định hướng chuyển sang chức năng đô thị, nhà ở xã hội và tiện ích công cộng.
Trong khi đó, khu vực Bình Dương tiếp tục được định hướng là trung tâm công nghiệp đa ngành, công nghiệp công nghệ cao hoặc sinh thái. Khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu được định hướng phát triển công nghiệp nặng quy mô lớn gắn với cảng biển nước sâu, logistics, năng lượng, dầu khí và khu thương mại tự do.
“Cách phân bổ này cho thấy tái cấu trúc không gian công nghiệp không đơn thuần là mở rộng diện tích hay chuyển các nhà máy sang địa điểm mới. Mục tiêu là tạo ra một cấu trúc trong đó vị trí sản xuất, hạ tầng logistics, nguồn nhân lực, dịch vụ và các chuỗi cung ứng có thể hỗ trợ lẫn nhau”, ông Thinh nhấn mạnh.