Gần 1,9 triệu tài khoản ngân hàng của người Việt vẫn dùng mật khẩu đơn giản như '123456'

Thông tin trên được nêu ra tại "Diễn đàn An ninh tài chính số Việt Nam 2026" hôm nay, 6-11. Sự kiện do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chủ trì về định hướng và chuyên môn, phối hợp với Tổ hợp Truyền thông Việt Nam Đầu tư tổ chức. 

Các đơn vị phối hợp gồm Ngân hàng Nhà nước và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam.

Tội phạm dùng AI để 'rà' lỗ hổng và xây dựng phương án tấn công tài khoản ngân hàng 

Tại diễn đàn, Đại tá Nguyễn Bá Sơn - Phó cục trưởng A05, Bộ Công an - cho biết năm 2025, lực lượng chức năng ghi nhận hơn 500.000 cuộc tấn công mạng nhằm vào các hệ thống thông tin, đặc biệt là hệ thống thông tin trọng yếu quốc gia. 

Trong đó lĩnh vực tài chính, ngân hàng là một trong những mục tiêu được các nhóm tin tặc quốc tế và tội phạm mạng ưu tiên nhắm đến.

• Tiêm ‘vắc xin số' cho hàng triệu người trước ‘bão’ lừa đảo AI

Đáng chú ý, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng ghi nhận gần 1.000 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, với số tiền thiệt hại lên đến hàng nghìn tỉ đồng.

Theo ông, một trong những yếu tố khiến nguy cơ tấn công mạng gia tăng là việc các đối tượng tội phạm ngày càng tận dụng công nghệ mới, đặc biệt là AI.

Nếu trước đây việc xâm nhập, điều nghiên các hệ thống thông tin quy mô lớn của ngành tài chính, ngân hàng có thể mất hàng tháng, thì hiện nay các nhóm tin tặc có thể sử dụng AI để rút ngắn đáng kể thời gian tìm kiếm lỗ hổng, điểm yếu và xây dựng phương án tấn công.

Bên cạnh đó những chiêu thức phổ biến là tấn công bằng mã độc tống tiền với thủ đoạn mã hóa dữ liệu để yêu cầu tiền chuộc, hoặc tung tin sai sự thật nhằm gây rối loạn hoạt động tài chính, ngân hàng. Tội phạm cũng lợi dụng kẽ hở trong quá trình cung cấp và sử dụng dịch vụ thanh toán để "ra tay".

Đại tá Nguyễn Bá Sơn dẫn chứng một vụ việc được phát hiện trong năm qua, khi đối tượng trà trộn vào đội ngũ nhân viên tại các nhà hàng sang trọng. Lợi dụng việc khách hàng đưa thẻ ngân hàng cho nhân viên thanh toán, đối tượng bí mật bóc tách chip trên thẻ vật lý, gắn sang phôi thẻ khác rồi sử dụng để mua sắm tại các điểm chấp nhận thanh toán.

Với thủ đoạn này, đối tượng đã mua nhiều điện thoại iPhone đời mới, chiếm đoạt số tiền hơn 200 triệu đồng. Sau khi phát hiện vụ việc, lực lượng chức năng đã trao đổi thông tin với Ngân hàng Nhà nước để thông báo đến các ngân hàng thương mại, qua đó rà soát, điều chỉnh hoạt động cung cấp dịch vụ thẻ vật lý gắn chip cho người dùng.

An toàn tài chính không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ kho tiền, két sắt hay cây ATM 

TS Đào Minh Tú - Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nguyên Phó thống đốc thường trực Ngân hàng Nhà nước - cho biết hoạt động ngân hàng đang chuyển từ mô hình khách hàng tự thao tác trên ứng dụng sang mô hình ngân hàng có khả năng giao tiếp và hỗ trợ tự động.

Cùng với quá trình này, AI ngày càng tham gia sâu vào hoạt động tài chính, ngân hàng. Tại Việt Nam, khoảng 80% doanh nghiệp đã ứng dụng AI trong hoạt động. Riêng ngành ngân hàng, hơn 70% tổ chức tín dụng đã sử dụng công nghệ này trong chấm điểm tín dụng, định danh điện tử, phát hiện gian lận và phòng, chống rửa tiền.

Công nghệ lượng tử mở ra khả năng giải quyết một số lớp bài toán mà máy tính truyền thống khó xử lý trong thời gian hợp lý. Tuy nhiên những bước tiến công nghệ cũng kéo theo các nguy cơ an ninh mới. 

Tội phạm công nghệ cao với phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, có tổ chức và kết nối xuyên quốc gia. Các đối tượng có thể lợi dụng AI để tạo hình ảnh, giọng nói giả mạo bằng công nghệ Deepfake, tự động tìm kiếm lỗ hổng hệ thống hoặc xây dựng các kịch bản lừa đảo nhằm thao túng tâm lý, khiến người dân tự chuyển tiền cho tội phạm.

Theo báo cáo của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và Công ty An ninh mạng Viettel, năm 2025, Việt Nam ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng, 52,3% cơ quan, doanh nghiệp chịu tổn hại và khoảng 41% số cuộc tấn công nhắm vào lĩnh vực tài chính, ngân hàng.

Đáng lo ngại, yếu tố con người vẫn là mắt xích dễ bị khai thác. Gần 1,9 triệu tài khoản của người Việt vẫn sử dụng mật khẩu đơn giản như "123456". Chỉ 36% người được khảo sát bày tỏ lo ngại về Deepfake, mức thấp nhất trong các rủi ro được khảo sát.

Bên cạnh đó, năng lực sẵn sàng ứng dụng AI của doanh nghiệp vẫn còn hạn chế. Theo Chỉ số sẵn sàng AI của Cisco, chỉ 13% doanh nghiệp Việt Nam được xếp vào nhóm chuẩn bị đầy đủ cho AI. Có tới 63% doanh nghiệp xác định nâng cấp khả năng mở rộng và tính linh hoạt của hạ tầng công nghệ thông tin là ưu tiên hàng đầu.

Thêm nữa là rủi ro trong quản trị dữ liệu. Việc quản lý không chặt chẽ cũng có thể dẫn đến lộ, lọt thông tin nội bộ và dữ liệu nhạy cảm của khách hàng.

Đáng chú ý là nguy cơ từ công nghệ lượng tử. Theo TS Đào Minh Tú, sức mạnh tính toán của máy tính lượng tử có thể đe dọa nhiều chuẩn mã hóa truyền thống đang bảo vệ giao dịch thanh toán, chữ ký số và dữ liệu ngân hàng. 

Từ những thách thức trên, ông Tú nhấn mạnh an toàn tài chính trong thời đại số không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ kho tiền, két sắt hay cây ATM, mà cốt lõi là bảo vệ chủ quyền số và niềm tin số của người dân.

Ông đề xuất bảo vệ nghiêm ngặt dữ liệu ngân hàng, thông tin cá nhân và dữ liệu sinh trắc học theo Luật Dữ liệu và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân; bảo đảm các dữ liệu quan trọng được lưu trữ, xử lý tại các trung tâm dữ liệu an toàn trong nước.

Chuyên gia an ninh mạng Hiếu PC cảnh báo trong thời đại AI và deepfake, 'mắt thấy, tai nghe chưa chắc đúng', những cuộc gọi video, giọng nói tưởng như chân thực vẫn có thể là giả mạo, khiến nhiều người sập bẫy lừa đảo.