Sáng 8/10, tại Hà Nội, Bộ Y tế tổ chức Lễ tổng kết và trao giải cuộc thi “Tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh trên nền tảng số hưởng ứng Ngày Quốc tế trẻ em gái (11/10)”. Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên dự và chủ trì buổi lễ.
Cuộc thi được Cục Dân số tổ chức trực tuyến từ ngày 20/8 đến ngày 20/9/2026, nhằm nâng cao nhận thức của người dân về thực trạng, nguyên nhân và hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh; đồng thời góp phần xóa bỏ định kiến giới, đề cao vai trò, vị thế của phụ nữ và trẻ em gái trong gia đình và xã hội.
Theo báo cáo của Cục Dân số, sau một tháng triển khai, cuộc thi đã thu hút 94.752 người tham gia, với 86.715 bài dự thi hợp lệ và 8.037 bài không hợp lệ. Thí sinh tham gia đến từ 34/34 tỉnh, thành phố trên cả nước.
Trong đó, Hưng Yên là địa phương có số lượng bài dự thi nổi bật với 7.702 bài, tiếp đến là Hải Phòng với 6.432 bài, Thái Nguyên 6.346 bài và Lào Cai 5.953 bài. Cuộc thi cũng ghi nhận sự tham gia tích cực của lực lượng quân đội và công an.
Không chỉ thu hút đông đảo người tham gia, kết quả cuộc thi còn cho thấy mức độ tiếp cận kiến thức về mất cân bằng giới tính khi sinh của các thí sinh.
Điểm trung bình phần thi trắc nghiệm đạt 80,59 điểm. Đáng chú ý, có 20.745 thí sinh trả lời đúng toàn bộ 10 câu hỏi, chiếm 23,9% số bài thi hợp lệ; 23.914 thí sinh trả lời đúng 9/10 câu, chiếm 27,6%.
Bên cạnh phần thi trắc nghiệm, hàng chục nghìn bài viết tự luận đã phản ánh những góc nhìn đa dạng về thực trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, áp lực sinh con trai trong một số gia đình, dòng họ và những nỗ lực thay đổi định kiến giới tại cộng đồng.
Nhiều bài dự thi đề xuất các mô hình, sáng kiến có thể áp dụng tại cơ sở như đưa nội dung bình đẳng giới vào hương ước thôn, xóm; phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng; thành lập câu lạc bộ các gia đình sinh con một bề là gái thành đạt; lan tỏa những câu chuyện thành công của phụ nữ và trẻ em gái.
Đặc biệt, hơn 2.600 bài viết được đăng tải trên Fanpage Truyền thông dân số Việt Nam đã thu hút trên 15,8 triệu lượt xem và 839 nghìn lượt tương tác, trong đó có hơn 224 nghìn lượt thích, 59 nghìn lượt bình luận và trên 105.300 lượt chia sẻ.
Trang thông tin điện tử Cục Dân số ghi nhận 168.815 người truy cập và 497.827 lượt xem. Khoảng 70% người dùng truy cập bằng điện thoại thông minh.
Những kết quả này cho thấy khả năng tiếp cận của hình thức truyền thông trên nền tảng số, giúp thông tin về chính sách dân số, bình đẳng giới và hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh đến với đông đảo người dân.
Tại lễ tổng kết, Ban tổ chức đã trao một giải tập thể cho Chi cục Dân số và Trẻ em tỉnh Hưng Yên.
Đối với giải cá nhân, Ban tổ chức trao một giải Nhất, một giải Nhì, 3 giải Ba và 4 giải Khuyến khích. Ngoài ra, cuộc thi còn có một giải “Bài viết truyền cảm hứng” và 11 giải chuyên đề, gồm 2 giải tập thể và 9 giải cá nhân.
Với bài viết “Giảm mất cân bằng giới tính khi sinh - lan tỏa giá trị trẻ em gái, phụ nữ ở vùng dân tộc, miền núi, biên giới tại bản Sông Móoc”, người cán bộ mong muốn chia sẻ những trải nghiệm thực tế trong quá trình tuyên truyền, vận động tại cơ sở.
Theo Cục Dân số, mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là thách thức đối với sự phát triển bền vững của Việt Nam.
Năm 2025, tỷ số giới tính khi sinh ở mức 110 bé trai/100 bé gái, cao hơn ngưỡng cân bằng tự nhiên từ 104-106 bé trai/100 bé gái. Nếu tỷ số giới tính khi sinh tiếp tục duy trì như hiện nay, Việt Nam được dự báo sẽ dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15-49 vào năm 2039 và tăng lên 2,5 triệu người vào năm 2059.
Tình trạng này có thể kéo theo những hệ lụy đối với cấu trúc gia đình và xã hội, như một bộ phận nam giới phải kết hôn muộn hoặc khó có khả năng kết hôn, đồng thời gia tăng nguy cơ mua bán phụ nữ, trẻ em gái, bạo lực giới và các vấn đề xã hội khác.
Phát biểu tại lễ tổng kết và trao giải, Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên đề nghị Cục Dân số đúc kết kinh nghiệm từ việc tổ chức cuộc thi, tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức truyền thông và đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác dân số.
Đặc biệt, cần khai thác hiệu quả kho dữ liệu bài viết tự luận phong phú từ cuộc thi; lựa chọn, biên tập những bài viết, mô hình và giải pháp tiêu biểu để xây dựng các ấn phẩm, cẩm nang truyền thông, phục vụ việc chuyển giao và nhân rộng tại các địa phương.
Cục Dân số cũng cần tiếp tục phối hợp các đơn vị liên quan rà soát, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật; tham mưu ban hành các văn bản hướng dẫn nhằm kiểm soát hiệu quả tình trạng lựa chọn giới tính thai nhi.
Thứ trưởng Y tế cũng ghi nhận những đóng góp của đội ngũ cộng tác viên dân số, nhân viên y tế thôn, bản trong quá trình tuyên truyền, vận động người dân thực hiện chính sách dân số.
Nhân Ngày Quốc tế trẻ em gái 11/10, lãnh đạo Bộ Y tế kêu gọi các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là đoàn viên, thanh niên, học sinh, sinh viên tiếp tục lan tỏa kiến thức pháp luật và thông điệp của cuộc thi, chủ động thay đổi định kiến, nói không với lựa chọn giới tính thai nhi, tạo điều kiện để trẻ em gái được phát triển toàn diện.
THIÊN LAM