Giá xăng dầu gây áp lực lên giá hàng hóa
Chiều tối 24/9, khi hay tin giá xăng dầu đồng loạt tăng mạnh, ông Nguyễn Công Bắc, Giám đốc Công ty chăn nuôi Lộc Phát BLLT (Sơn La) than thở với PV VietNamNet: “Cứ sau mỗi đợt giá xăng dầu tăng, các doanh nghiệp lại điều chỉnh giá thức ăn chăn nuôi một lần”.
Trong 20 ngày qua, giá thức ăn chăn nuôi đã tăng 3 đợt, tương đương mức tăng 800-1.000 đồng/kg. Từ đó, đẩy giá thành sản xuất lợn hơi tăng thêm khoảng 2.000 đồng/kg.
Với quy mô chăn nuôi khoảng 10.000 con lợn, mỗi tháng, khu trang trại của ông Bắc tiêu thụ khoảng 700 tấn thức ăn chăn nuôi. Thế nên, mỗi đợt giá cám tăng là mỗi lần trang trại thêm khó khăn.
Đáng chú ý, giá lợn hơi hiện nay chỉ ở mức 56.000-57.000 đồng/kg, trong khi giá thành sản xuất đã tăng lên ngưỡng 60.000 đồng/kg. Ông Bắc nhẩm tính, 1kg lợn hơi xuất chuồng lỗ khoảng 3.000-4.000 đồng/kg.
Thực tế cho thấy, giá xăng tăng liên tiếp trong những lần điều chỉnh gần đây. Ở kỳ điều hành ngày 24/9, giá xăng E5RON92 tăng lên mức 26.397 đồng/lít; xăng E10RON95-III là 27.087 đồng/lít; dầu diesel lên 30.497 đồng/lít và dầu mazut có giá 19.472 đồng/kg.
Như vậy, giá xăng đã có 4 lần điều chỉnh tăng liên tiếp, tương đương tăng 4.634 đồng/lít với xăng E5 và 4.485 đồng/lít với E10. Giá dầu diesel cũng có 3 lần tăng liên tiếp với mức tăng thêm 2.754 đồng/lít.
Theo đó, giá xăng E5 hiện tại chỉ cách mức đỉnh ghi nhận hồi cuối tháng 3 (30.114 đồng) 3.717 đồng/lít; giá xăng E10 cách mức đỉnh (33.840 đồng) 6.753 đồng/lít và dầu diesel cách mức đỉnh hồi đầu tháng 4 khoảng 14.291 đồng/lít.
Nhiều người lo ngại, giá xăng liên tục tăng sẽ tác động mạnh đến giá hàng hóa, nhất là vào dịp cuối năm.
Báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 tăng 0,47% so với tháng trước, chủ yếu do giá xăng dầu trong nước điều chỉnh tăng theo giá nhiên liệu thế giới. Trong đó, nhóm giao thông có mức tăng 4,09% so với tháng trước, qua đó tác động làm CPI chung tăng 0,41 điểm phần trăm.
Cục Thống kê nhấn mạnh nguyên nhân chủ yếu do chỉ số giá dầu diesel tăng 22,15%, giá xăng tăng 9,53% do ảnh hưởng của các đợt điều chỉnh giá xăng dầu trong nước.
CPI bình quân 8 tháng năm 2026 tăng 4,45% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, chỉ số giá nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng cao nhất với 6,71%; giao thông tăng 5,38%; hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,76%; hàng hóa và dịch vụ khác tăng 4,46%...
Lạm phát cuối năm có khả năng vượt mục tiêu
Trao đổi với VietNamNet, TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc nghiên cứu chính sách vĩ mô Trung tâm Green-X (Đại học VinUni), nhận định đợt tăng giá xăng dầu lần này có mức tăng khá mạnh, không chỉ do giá dầu thô tăng mà còn chịu tác động lớn từ giá xăng dầu thành phẩm.
Đáng chú ý, nguồn cung dầu mỏ qua các tuyến hàng hải quan trọng tiếp tục bị gián đoạn. Cụ thể, nguồn cung qua eo biển Hormuz vẫn bị chặn một phần, còn tình hình tại Biển Đỏ diễn biến phức tạp, làm gia tăng nguy cơ đứt gãy nguồn cung so với giai đoạn tháng 2-3/2026.
Cùng với đó, đợt tăng giá diễn ra đúng vào thời điểm nhiều nhà máy lọc dầu trên thế giới bước vào chu kỳ bảo trì, bảo dưỡng. Điều này khiến nguồn cung xăng dầu thành phẩm thiếu hụt, đẩy giá tăng mạnh.
“Giá dầu thô Brent mới ở mức khoảng 99 USD/thùng, nhưng giá xăng thành phẩm đã tăng lên 141-146 USD/thùng, còn dầu diesel lên tới 182-183 USD/thùng. Biên độ chênh lệch giữa giá dầu thành phẩm và dầu thô lên tới khoảng 80 USD/thùng, trong khi thông thường chỉ vài chục USD”, ông chỉ rõ.
Đó là chưa kể một số nước cũng tăng cường các biện pháp hạn chế xuất khẩu xăng dầu thành phẩm. Từ đó càng khiến nguồn cung trên thị trường quốc tế bị thắt chặt, đặc biệt với dầu diesel.
Tuy nhiên, diễn biến giá dầu thành phẩm tăng mạnh tạo lợi thế cho các nhà máy lọc dầu trong nước. Theo ông, biên lợi nhuận giữa giá dầu thành phẩm và dầu thô tăng cao có thể giúp hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Bình Sơn hưởng lợi đáng kể.
Liên quan đến tác động của giá xăng dầu tăng lên giá hàng hóa, ông Nguyễn Tú Anh cho rằng dư địa chính sách để kìm giá xăng dầu đang ngày càng thu hẹp. Theo ông, các chính sách giảm thuế đối với xăng dầu đang có dư địa hạn chế, trong khi một số chính sách ưu đãi thuế chỉ được áp dụng đến ngày 30/9 và Quỹ Bình ổn giá xăng dầu cũng không còn nhiều dư địa.
Riêng việc gia hạn chính sách giảm thuế trong 3 tháng đã khiến ngân sách giảm khoảng 15.400 tỷ đồng. Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đang phải vay ngân sách 8.000 tỷ đồng và khoản vay này phải hoàn trả trong năm tài khóa.
Theo ông, đợt tăng giá xăng dầu hiện nay tạo áp lực đáng kể lên lạm phát. Nếu không có các chính sách hỗ trợ phù hợp, lạm phát cuối năm có khả năng vượt mục tiêu 4,5%.
Đề xuất ưu tiên hỗ trợ dầu diesel
Trong bối cảnh dư địa chính sách hạn chế, ông Nguyễn Tú Anh cho rằng không nên tiếp tục hỗ trợ giá xăng dầu theo diện rộng mà cần chuyển sang các giải pháp có mục tiêu.
Trước hết, cần ưu tiên hỗ trợ đối với mặt hàng dầu diesel. Bởi đây là nhiên liệu đầu vào quan trọng của vận tải đường bộ, đường sắt, đường biển cũng như nhiều loại máy móc phục vụ sản xuất.
Khi giá diesel tăng sẽ tác động trực tiếp đến chi phí vận tải và sản xuất, qua đó gây sức ép lớn hơn lên lạm phát. Trong khi xăng chủ yếu phục vụ nhu cầu đi lại và tiêu dùng cá nhân.
Ông cũng đề xuất tiếp tục gia hạn các chính sách giảm thuế đối với xăng dầu sau ngày 30/9 để giảm bớt áp lực chi phí.
Theo Nghị quyết 34, thời gian miễn thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN), thuế bảo vệ môi trường, thuế VAT với xăng dầu sẽ kéo dài đến ngày 30/9. Còn thuế tiêu thụ đặc biệt đang áp dụng mức 8% với xăng E5 và 7% với xăng E10.
Ông đặc biệt nhấn mạnh, với dầu diesel, trong trường hợp giá tiếp tục tăng cao có thể nghiên cứu bổ sung nguồn lực cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Ông đề xuất nghiên cứu phương án tiếp tục bổ sung nguồn lực cho Quỹ, trong đó có việc huy động vốn thông qua trái phiếu ngắn hạn.
Khi thị trường ổn định, nguồn thu của Quỹ có thể được sử dụng để mua lại và hoàn trả trái phiếu.
Song, ông lưu ý chính sách bình ổn không nên nhằm triệt tiêu hoàn toàn tác động của thị trường mà cần tập trung “làm trơn” đà tăng, tránh những cú sốc tăng giá đột biến gây tâm lý tiêu cực cho thị trường và người dân.
“Cần chấp nhận lạm phát cao hơn mục tiêu trong một khoảng hợp lý, nhưng phải kiểm soát để không tăng quá mức”, vị chuyên gia nhấn mạnh.